"Tết thầy cô được nghỉ, sao học sinh vẫn phải làm bài tập?"

Mỗi dịp Tết đến, câu chuyện có nên giao bài tập cho học sinh lại trở thành chủ đề gây nhiều tranh luận. Người lo con “đứt mạch học”, quên kiến thức sau kỳ nghỉ dài; người lại cho rằng Tết là khoảng thời gian hiếm hoi để trẻ được nghỉ ngơi trọn vẹn sau những ngày tháng học hành căng thẳng.

Bài tập Tết nên được hiểu là sự duy trì cần thiết hay là áp lực kéo dài sang cả kỳ nghỉ? Từ chia sẻ của giáo viên và phụ huynh, có thể thấy bài tập Tết không đơn thuần là chuyện học hay nghỉ, mà là bài toán về cách học thế nào để không đánh mất ý nghĩa của ngày Tết.

“Tết thầy cô được nghỉ, vì sao học sinh vẫn phải làm bài tập?”

Theo cô Kim Oanh, giáo viên tiếng Anh Trường THPT Hữu Lũng, Lạng Sơn, việc giao bài tập trong dịp Tết không phải là điều xấu nhưng nếu làm sai cách thì rất dễ phản tác dụng. “Có thể giao bài tập Tết, nhưng không nên giao nhiều và không đặt nặng số lượng hay điểm số. Mục tiêu của bài tập Tết không phải để học sinh ‘học thêm’ hay chạy theo thành tích”, cô Oanh nhấn mạnh.

Theo cô, bài tập trong kỳ nghỉ dài chỉ nên đóng vai trò duy trì nhịp học nhẹ nhàng, giúp học sinh không quên kiến thức và có cơ hội vận dụng những gì đã học vào đời sống. “Tết là dịp rất tốt để các em quan sát, trải nghiệm và kết nối kiến thức với thực tế. Nếu bài tập hướng đến điều đó, học sinh sẽ không thấy mình bị ép học”, cô nói.

Quan điểm này cũng được cô Trúc Quỳnh, giáo viên THCS xã Thanh Sơn, tỉnh Lạng Sơn đồng tình. Theo cô, vấn đề không nằm ở chuyện có giao bài hay không, mà là giao như thế nào. “Bài tập Tết nên thiên về trải nghiệm, sáng tạo, gắn với cuộc sống hằng ngày, thay vì những dạng bài luyện tập nặng về kiến thức. Viết vài dòng kể về một hoạt động ngày Tết, vẽ tranh về gia đình, giúp bố mẹ việc nhà rồi ghi lại cảm nhận… những việc đó vừa là học, vừa không khiến các em cảm thấy bị áp lực”, cô Quỳnh nói.

Tuy nhiên, cả hai giáo viên đều thừa nhận, ranh giới giữa “giữ nhịp” và “tạo áp lực” là rất mong manh. Khi bài tập bị biến thành những tập đề dài, yêu cầu làm liên tục, hoặc gắn với đánh giá điểm số, Tết gần như mất đi ý nghĩa nghỉ ngơi. “Nếu giao bài quá nhiều, nặng nề thì rõ ràng là không hợp lý”, cô Oanh thẳng thắn.

Về ý kiến gây tranh ra nhiều tranh luận gần đây:“Tết thầy cô được nghỉ, vì sao học sinh vẫn phải làm bài tập?”, các cô giáo đều cho rằng phản ứng này trước bài tập Tết là điều dễ hiểu, bởi ai cũng mong trẻ có một kỳ nghỉ trọn vẹn. Nhưng cần nhìn rộng hơn thực tế công việc của giáo viên trong dịp này.

“Giáo viên không hoàn toàn ‘nghỉ tuyệt đối’ như nhiều người nghĩ. Chúng tôi vẫn phải chuẩn bị giáo án, kế hoạch dạy học, điều chỉnh tiến độ cho cả học kỳ tiếp theo. Việc giao bài tập, nếu có, cũng luôn được cân nhắc để học sinh vừa có thời gian nghỉ ngơi, vừa giữ được nhịp học tập”, cô Oanh chia sẻ.

“Tết mà vẫn phải kèm con học thì rất mệt”

Ở phía phụ huynh, chị Mai Đoàn (phường Việt Hưng, Hà Nội), có con trai học lớp 12, cho biết chị vẫn ủng hộ việc con có bài tập trong dịp Tết, nhưng với điều kiện rất rõ ràng.

“Tôi muốn con có bài tập, nhưng số lượng và tính chất phải hợp lý. Kỳ nghỉ Tết dài, nếu con hoàn toàn không đụng đến sách vở thì sau Tết rất dễ quên kiến thức, mất nhịp học”, chị nói.

Theo chị Mai, gia đình chị không coi bài tập Tết là thứ phải hoàn thành bằng mọi giá: “Tôi để con tự giác là chính. Mỗi ngày chỉ khoảng 20–30 phút, còn lại là thời gian nghỉ ngơi, đi chúc Tết, thăm ông bà. Như vậy, việc học không quá nặng nề mà cũng không phá vỡ không khí sum họp”. Với chị, “bài tập Tết hợp lý” là những bài ôn lại kiến thức cơ bản hoặc học thông qua trải nghiệm thực tế, không phải luyện đề hay chạy theo điểm số.

Ngược lại, chị Thanh Hà (xã Gia Lâm, Hà Nội), phụ huynh có con gái học lớp 9, lại không ủng hộ việc giao bài tập trong dịp Tết. Theo chị, đây là khoảng thời gian hiếm hoi để trẻ được nghỉ ngơi trọn vẹn sau một năm học căng thẳng.

“Trẻ em bây giờ học với cường độ rất cao. Nếu Tết vẫn phải lo bài tập, áp lực sẽ kéo dài liên tục và các con khó có cảm giác nghỉ lễ đúng nghĩa”, chị Hà bày tỏ.

Không chỉ lo cho con, chị Hà còn nhìn vấn đề từ thực tế sinh hoạt gia đình. Nói là để con tự làm, nhưng khi có bài tập Tết thì phụ huynh rất khó “đứng ngoài”. Nhiều bài đòi hỏi phải kèm cặp, nhắc nhở, thậm chí giải thích lại.

“Trong những ngày Tết vốn đã bận rộn, điều đó dễ khiến không khí gia đình căng thẳng, Tết mà vẫn phải kèm con học thì rất mệt”, chị nói. Theo chị, nếu gọi là bài tập Tết, thì nên mang tính tự nguyện, gợi mở, để trẻ học từ cuộc sống thay vì cảm giác bị ép buộc.

Nhìn rộng hơn, tranh luận quanh bài tập Tết thực chất phản ánh một câu hỏi lớn hơn trong giáo dục: Chúng ta đang dạy trẻ học để sống, hay sống để hoàn thành bài tập? Khi kỳ nghỉ vốn là khoảng thời gian để hồi phục thể chất và tinh thần bị lấp đầy bởi những “deadline học đường”, thông điệp vô hình gửi tới trẻ em là nghỉ ngơi là thứ xa xỉ, còn học tập chỉ gắn với áp lực và nghĩa vụ.

Nếu bài tập Tết chỉ được thiết kế như phần kéo dài của chương trình học chính khóa, rất dễ trở thành biểu hiện của tư duy quản lý giáo dục cũ là sợ học sinh “rảnh quá sẽ hư”, sợ kiến thức bị quên nếu không bị kiểm soát liên tục. Trong khi đó, những ý kiến từ chính giáo viên và phụ huynh cho thấy, điều trẻ thực sự cần không phải là thêm bài vở, mà là được trao quyền tự chủ là biết khi nào học, học cái gì và học theo cách nào để không đánh mất niềm vui trong học tập.

Tết không chỉ là kỳ nghỉ mà còn là một “không gian giáo dục” đặc biệt, nơi trẻ học cách quan sát gia đình, văn hóa, cách người lớn ứng xử với nhau. Nếu người lớn biến Tết thành một học kỳ thu nhỏ, trẻ sẽ lớn lên với cảm giác rằng mọi khoảng dừng đều phải mang tính “có ích” theo chuẩn điểm số. Ngược lại, nếu biết tiết chế, bài tập Tết hoàn toàn có thể trở thành một quãng gợi mở nhẹ nhàng, giúp trẻ học cách cân bằng - kỹ năng còn quan trọng hơn nhiều so với việc nhớ thêm vài công thức hay đoạn văn mẫu.

Vấn đề vì thế không nằm ở vài trang bài tập nhiều hay ít mà ở lựa chọn của người lớn xem chúng ta muốn trẻ bước vào năm mới với tâm thế háo hức hay với cảm giác chưa nghỉ đã mệt? Câu trả lời cho câu hỏi ấy sẽ quyết định không chỉ trải nghiệm của một kỳ nghỉ Tết mà cả cách trẻ nhìn nhận việc học trong suốt những năm tháng sau này.