Tất cả người đang mở khóa điện thoại bằng khuôn mặt, vân tay cần dừng ngay thói quen sau

Công an tỉnh Ninh Bình đã phát đi khuyến cáo về nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu sinh trắc học. Khuyến cáo nhắm tới những người đang dùng khuôn mặt, vân tay hoặc giọng nói để mở khóa điện thoại, xác thực tài khoản ngân hàng, ví điện tử và các nền tảng số khác. Theo cơ quan công an, đây là loại dữ liệu gắn với từng người, có tính định danh rất cao, nên khi bị lộ thì hậu quả có thể kéo dài.

Công an nêu 3 nhóm thói quen mà kẻ gian có thể lợi dụng. Thứ nhất là chụp ảnh giơ tay chữ V hoặc chụp cận bàn tay rồi đăng lên mạng. Thứ hai là đăng công khai nhiều ảnh chân dung cận mặt, video cá nhân chất lượng cao, nghe rõ giọng nói.

Thứ ba là tham gia các trào lưu “biến hình”, “ghép mặt AI”, “tạo sticker từ ảnh cá nhân”, “dự đoán tương lai bằng khuôn mặt” trên ứng dụng không rõ nguồn gốc. Nhóm này còn gồm cả việc dùng ứng dụng chỉnh ảnh hay app AI miễn phí nhưng đòi quyền truy cập camera, micro và dữ liệu cá nhân.

Công an đưa ra mốc khoảng cách như sau. Nếu camera độ phân giải cao chụp thẳng vào ngón tay ở khoảng cách dưới 1,5 mét, thông tin vân tay có thể bị trích xuất 100%. Từ 1,5 đến 3 mét, tỷ lệ này là 50%. Trên 3 mét thì thiết bị không còn nhận diện được vân tay.

Theo khuyến cáo, ống kính smartphone từ 50 megapixel trở lên, khi kết hợp thuật toán AI xử lý ảnh, có thể ghi lại cấu trúc vân tay. Nếu người dùng đăng ảnh gốc lên mạng, kẻ gian có thể thu thập ảnh, rồi dùng máy in 3D làm màng silicone giả vân tay để mở khóa điện thoại, vào ứng dụng ngân hàng hoặc mở khóa cửa thông minh.

Mốc 1,5 mét và 3 mét không phải lần đầu được nhắc tới. Năm 2019, ông Zhang Wei, Phó giám đốc Hiệp hội Thương mại An ninh Thông tin Thượng Hải (Trung Quốc), đưa ra đúng các con số này. Trước đó, nhóm nghiên cứu của Viện Tin học Quốc gia Nhật Bản (NII) cũng cảnh báo vân tay có thể bị lấy từ ảnh chụp trong phạm vi 3 mét.

Giới chuyên gia vẫn chưa thống nhất về mức độ rủi ro. Ông Gao Yi, chuyên gia bảo mật cấp cao của Alipay, cho rằng việc này về lý thuyết là có thể nhưng thực tế không cần quá lo lắng. Ông giải thích rằng một số cảm biến vân tay trên điện thoại còn kiểm tra dấu hiệu của người thật, chẳng hạn thân nhiệt, và kẻ gian vẫn phải cầm được thiết bị trong tay.

6 việc nên làm để bảo vệ dữ liệu sinh trắc học

Công an phường Hồng Quang, tỉnh Ninh Bình khuyến cáo người dùng mạng xã hội làm những việc sau:

- Hạn chế đăng công khai ảnh cận mặt, cận bàn tay và video nghe rõ giọng nói với độ phân giải cao.

- Cân nhắc cách tạo dáng khi chụp ảnh, hoặc che vân tay ở những ngón đang dùng để cài khóa sinh trắc học.

- Không tùy tiện cung cấp dữ liệu sinh trắc học cho ứng dụng, website không rõ nguồn gốc.

- Thận trọng với trào lưu AI và ứng dụng chỉnh ảnh đòi quyền truy cập dữ liệu cá nhân.

- Không xác thực sinh trắc học theo yêu cầu từ cuộc gọi hay tin nhắn có dấu hiệu đáng ngờ.

- Bật bảo mật nhiều lớp cho tài khoản ngân hàng và mạng xã hội, đổi mật khẩu thường xuyên, kiểm tra lại quyền truy cập của các ứng dụng trên điện thoại.

Với người đang mở khóa bằng khuôn mặt hoặc vân tay, nên đặt thêm mã PIN hoặc mật khẩu mạnh và bật xác thực hai yếu tố cho các ứng dụng tài chính. Như vậy, nếu một lớp bảo vệ bị vượt qua thì tài khoản vẫn còn lớp khác.

Theo cơ quan công an, sau khi có dữ liệu, các đối tượng có thể dùng AI và Deepfake giả khuôn mặt, giọng nói để mạo danh chủ tài khoản, vay tiền hoặc lừa người thân. Chúng cũng có thể vượt qua bước xác thực sinh trắc học của ngân hàng, ví điện tử, chiếm tài khoản mạng xã hội và email. Dữ liệu còn có thể bị mua bán trái phép, hoặc bị dùng để đe dọa, tống tiền, bôi nhọ danh dự.

Điểm đáng lo nhất là dữ liệu sinh học gần như không thể thay mới khi đã bị lộ. Vì vậy, rủi ro về tài sản và quyền riêng tư có thể kéo dài rất lâu.