Nhịn đau chờ ‘ngày đẹp’ đi viện, bác sĩ thốt lên 'viên sỏi không biết xem ngày'

Sáng đầu năm mới, bác sĩ Mai Văn Lực, khoa Phẫu thuật thận tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E nhận liên tiếp ba tin nhắn tư vấn. Cả ba đều phát hiện sỏi niệu quản gây tắc nghẽn, thận đã ứ nước sau khi siêu âm tại tuyến cơ sở. Khi được khuyên chụp cắt lớp vi tính hệ tiết niệu để đánh giá mức độ tổn thương và can thiệp sớm, thì họ lại xin “để qua Rằm tháng Giêng cho hết dông”, hoặc uống thuốc nam chờ sỏi tự tan.

“ Viên sỏi không biết xem ngày ”, bác sĩ nói. Trong khi người bệnh cân nhắc lịch mới đi khám thì nước tiểu vẫn tiếp tục ứ đọng trên cao, khiến đài bể thận giãn mỏng, chức năng lọc suy giảm từng ngày.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, sỏi niệu quản gây tắc nếu không xử trí kịp thời có thể dẫn tới nhiễm trùng tiết niệu, ứ mủ thận, thậm chí nhiễm trùng huyết. Thời gian trì hoãn càng dài, nguy cơ mất chức năng thận càng lớn. Việc điều trị khi đó không còn đơn giản là tán sỏi mà có thể phải đặt dẫn lưu khẩn cấp, lọc máu, thậm chí cắt bỏ thận tổn thương.

Theo bác sĩ Lực, tâm lý kiêng kỵ đầu năm không hiếm. Nhiều người quan niệm vào viện, “đụng dao kéo” hay uống thuốc những ngày đầu xuân sẽ mang lại vận rủi cả năm. Song trong y khoa, không có khái niệm “ngày đẹp” hay “ngày xấu” cho một ca mổ. Thời điểm tốt nhất là khi bệnh còn trong giai đoạn có thể kiểm soát.

Thực tế tại các bệnh viện lớn cho thấy không ít trường hợp nhập viện muộn vì chần chừ. Có nam thanh niên bị xoắn tinh hoàn nhưng nghĩ đau bụng nhẹ nên cố chịu qua Tết, đến viện sau 24 giờ thì tinh hoàn đã hoại tử, buộc phải cắt bỏ. Một phụ nữ trì hoãn mổ viêm ruột thừa vì muốn “qua ngày đẹp”, khi nhập viện ruột thừa đã vỡ, ổ bụng nhiễm trùng nặng, thời gian điều trị kéo dài nhiều tuần.

Bệnh nhân tiểu đường bị vết loét bàn chân cũng thường tự điều trị bằng lá thuốc. Khi đến viện, tình trạng nhiễm trùng lan rộng, không còn khả năng bảo tồn chi. Với sốt xuất huyết , nhiều người chủ quan cho rằng chỉ là sốt thông thường, đến khi mệt nhiều, tay chân lạnh, vào viện đã rơi vào sốc, máu cô đặc, nguy cơ tử vong cao.

Các chuyên gia truyền nhiễm cảnh báo, nhiều bệnh lý cấp tính như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, sốc nhiễm trùng đều có “giờ vàng” điều trị. Chậm vài giờ có thể quyết định khả năng sống còn hoặc để lại di chứng suốt đời. Đột quỵ thiếu máu não, chẳng hạn, chỉ có thể can thiệp tái thông mạch hiệu quả trong khung thời gian rất ngắn tính từ lúc khởi phát.

Trong trường hợp sỏi niệu quản, nếu can thiệp sớm bằng nội soi tán sỏi hoặc đặt stent dẫn lưu, chức năng thận có thể được bảo tồn gần như hoàn toàn. Ngược lại, thận bị ứ nước kéo dài sẽ xơ hóa, mất dần khả năng lọc máu mà không có dấu hiệu rầm rộ ban đầu. Khi xuất hiện đau dữ dội, sốt cao hay rét run, biến chứng đã ở giai đoạn nặng.

Bác sĩ cho rằng mê tín không chỉ khiến người bệnh đánh cược sức khỏe mà còn tạo thêm gánh nặng cho hệ thống y tế. Một ca bệnh nhẹ nếu được xử trí sớm có thể ra viện sau vài ngày. Nhưng nếu trì hoãn, người bệnh có thể phải hồi sức tích cực, dùng kháng sinh mạnh, chi phí tăng gấp nhiều lần.

Đầu năm, nhiều khoa cấp cứu vẫn tiếp nhận bệnh nhân trong tình trạng nặng vì tự điều trị ở nhà hoặc chờ “qua ngày xấu”. Trong khi đó, với thầy thuốc, ngày ý nghĩa nhất không phải ngày trên tờ lịch mà là ngày giữ được tính mạng và chức năng cơ thể cho người bệnh.