Nhân viên ngân hàng tự vay tín dụng hơn 1,5 tỷ đồng để đạt KPI rồi đột ngột qua đời, tòa tuyên bố: “3 đồng nghiệp liên quan phải trả nợ thay”

Tháng 8/2014, Trương Cường - một nhân viên ngân hàng ở Sơn Đông, Trung Quốc - ký “Hợp đồng vay cá nhân” với chính ngân hàng nơi mình làm việc. Khoản vay trị giá 400.000 NDT (hơn 1,5 tỷ đồng), thời hạn 5 năm, được ghi mục đích là để mua nhà. Tuy nhiên, động cơ thực sự của Trương Cường là hoàn thành chỉ tiêu cho vay trong công việc.

Để hồ sơ vay vốn được phê duyệt, Trương Cường tìm đến 3 đồng nghiệp thân thiết là Từ Hiểu Huy, Lý Hoa và Trương Tam Cương và nhờ họ đứng ra bảo lãnh. Vì tình nghĩa đồng nghiệp lâu năm, cả 3 cuối cùng đồng ý ký vào hợp đồng , cam kết chịu trách nhiệm liên đới trong trường hợp người vay không thể trả nợ. Thời hạn bảo lãnh được xác định từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2021.

Không dừng lại ở đó, trong mục “người cùng chịu trách nhiệm trả nợ”, Trương Cường còn lén ký thay tên vợ mình là Lý Phân mà không hề cho vợ biết. Sau đó, trước sự nài nỉ của anh, một đồng nghiệp khác là Quách Quân cũng đồng ý tham gia với tư cách người cùng chịu trách nhiệm trả nợ.

Thời điểm đó, Trương Cường cho rằng chỉ cần hoàn thành chỉ tiêu trước mắt rồi từ từ trả nợ sau, miễn là trả đúng hạn thì sẽ không phát sinh vấn đề. Tuy nhiên, anh không ngờ quyết định này lại trở thành nguồn cơn của một vụ tranh chấp kéo dài nhiều năm sau.

Bi kịch xảy ra vào tháng 3/2020. Trong một buổi sáng chuẩn bị đi làm như thường lệ, Trương Cường bất ngờ bị đau đầu dữ dội rồi ngất xỉu. Gia đình lập tức đưa anh đến bệnh viện cấp cứu nhưng không kịp.

Sau khi Trương Cường qua đời, ngân hàng đối mặt với nguy cơ không thể thu hồi khoản vay. Tháng 10/2020, đại diện ngân hàng đã nhiều lần làm việc với các bên liên quan, gồm 2 người bảo lãnh là Từ Hiểu Huy và Lý Hoa (Trương Tam Cương đã bị ngân hàng sa thải do vi phạm quy định) cùng người cùng chịu trách nhiệm trả nợ là Quách Quân.

Sau nhiều lần thương lượng, 3 người này đồng ý tiếp tục trả nợ thay người đã khuất. Cả ba thống nhất sử dụng hình thức khấu trừ lương hàng tháng để hoàn trả khoản vay. Tuy nhiên, mức lương của họ vốn không cao. Sau khi trừ chi phí sinh hoạt cơ bản, số tiền còn lại để trả nợ mỗi tháng rất hạn chế. Theo thời gian, khoản vay dần bị ngân hàng xếp vào diện nợ xấu.

Đến tháng 7/2022, trước áp lực phải thu hồi khoản vay, ngân hàng quyết định khởi kiện ra tòa, đưa Lý Phân – vợ của Trương Cường – cùng Quách Quân, Từ Hiểu Huy và Lý Hoa vào danh sách bị đơn.

Khi nhận được thông báo khởi kiện, Lý Phân vô cùng bất ngờ. Tại phiên tòa, chị khẳng định chưa từng biết về khoản vay này và cũng chưa từng ký bất kỳ giấy tờ nào liên quan. Sau đó, người phụ nữ này lập tức yêu cầu giám định chữ ký và dấu vân tay trên hợp đồng.

Kết quả giám định cho thấy chữ ký và dấu vân tay trên hợp đồng vay hoàn toàn không phải của Lý Phân. Điều này khiến yêu cầu buộc Lý Phân chịu trách nhiệm trả nợ của ngân hàng không còn cơ sở.

Trong quá trình xét xử, ngân hàng đã nộp cho tòa án nhiều tài liệu, bao gồm hợp đồng vay tiền, hợp đồng bảo lãnh và giấy cam kết trả nợ. Tuy nhiên, ở điểm then chốt, ngân hàng lại không đưa ra được bằng chứng cho thấy trong thời hạn bảo lãnh họ đã từng chính thức yêu cầu những người bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, người bảo lãnh chỉ phải chịu trách nhiệm trong khoảng thời gian đã được thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu trong thời gian này, bên cho vay không yêu cầu người bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ, thì khi thời hạn bảo lãnh kết thúc, trách nhiệm bảo lãnh cũng tự động chấm dứt.

Dựa trên quy định này, tòa án sơ thẩm cho rằng ngân hàng không có cơ sở buộc các bị đơn phải chịu trách nhiệm thanh toán khoản vay nên đã bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Không đồng tình với phán quyết này, ngân hàng tiếp tục nộp đơn xin xét xử lại vụ án. Tuy nhiên, đơn đề nghị tái thẩm sau đó vẫn bị tòa án bác bỏ.

Phải đến tháng 3/2024, khi ngân hàng gửi đơn đề nghị cơ quan kiểm sát giám sát vụ việc, tình thế mới bắt đầu thay đổi. Trong quá trình điều tra, kiểm sát viên phát hiện một chi tiết quan trọng: từ năm 2021, ngân hàng đã thực hiện việc khấu trừ một phần tiền lương của Từ Hiểu Huy, Lý Hoa và Quách Quân để trả khoản vay.

Sau khi xác minh kỹ, cơ quan kiểm sát kết luận việc khấu trừ lương này thực chất là hành động yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ trong thời hạn bảo lãnh. Như vậy, nhận định trước đó của tòa án rằng ngân hàng không yêu cầu người bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ là chưa chính xác.

Tháng 8/2024, viện kiểm sát địa phương chính thức kháng nghị bản án với lý do có chứng cứ mới và có sai sót trong việc áp dụng pháp luật.

Đầu năm 2025, tòa án địa phương đã chấp nhận kháng nghị, hủy bản án trước đó và ra phán quyết mới. Theo đó, Quách Quân được xác định là người tham gia nghĩa vụ nợ và phải chịu trách nhiệm liên đới thanh toán hơn 330.000 NDT (hơn 1,2 tỷ đồng) tiền gốc còn lại cùng tiền lãi. Hai người bảo lãnh là Từ Hiểu Huy và Lý Hoa cũng phải chịu trách nhiệm bảo lãnh trong phạm vi đã cam kết. Vụ án kéo dài gần một thập kỷ chính thức khép lại.

(Theo Viện Kiểm sát Nhân dân Trung Quốc)