Người dì "khựng lại vài giây" khi đọc bài tập tiếng Việt lớp 1 của cháu, phải cầu cứu ngay CHATGPT

Mới đây, một tài khoản mạng xã hội chia sẻ hình ảnh trang vở bài tập Tiếng Việt của cháu nhỏ đang học lớp 1, kèm câu chuyện khiến nhiều người chú ý. Người dì cho biết khi đọc bài tập của cháu, chị bất ngờ khựng lại vài giây rồi quyết định hỏi ChatGPT để tìm hiểu.

Điều khiến chị băn khoăn nằm ở cách viết từ “li kem” trong phần luyện chữ. Theo thói quen của nhiều người, từ này thường được viết là “ly kem”. Cách viết “li” khiến chị không khỏi thắc mắc liệu sách giáo khoa có in nhầm hay không.

Câu trả lời mà người dì tìm hiểu được lại dẫn đến một quy tắc chính tả mà không ít người trưởng thành cũng chưa chắc còn nhớ rõ: cách sử dụng “i” ngắn và “y” dài trong tiếng Việt.

Nhiều người cho rằng “li kem” hay “ly kem” đều có thể hiểu được, không làm thay đổi cách phát âm hay ý nghĩa của từ trong giao tiếp thông thường, vì thế không cần quá câu nệ. Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ đơn thuần là chọn cách viết nào trông đẹp mắt hơn. Tiếng Việt có những nguyên tắc chính tả được đặt ra nhằm tạo sự thống nhất trong cách viết. Dù vậy, thói quen sử dụng lâu đời và những cách viết đã ăn sâu trong đời sống khiến một số từ vẫn tồn tại song song nhiều dạng khác nhau.

"i ngắn" hay "y dài": Chuẩn hóa theo quy định giáo dục

Theo Quyết định 1989/QĐ-BGDĐT về chuẩn chính tả trong chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông, nguyên tắc dùng i/y đã được phân định cụ thể hơn. Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ, nhiều người thường áp dụng nhầm quy tắc của các từ đơn giản như tỉ lệ, bác sĩ, kỉ niệm (vốn sử dụng "i" ngắn do không có âm đệm) sang cho các từ như quy hoạch.

Thực tế, theo quy định chính tả hiện hành:

Các âm tiết không có âm đệm và âm cuối: Âm i đứng ngay sau phụ âm đầu sẽ viết bằng "i" ngắn. Ví dụ: tỉ lệ, bác sĩ, kỉ niệm, lí luận, mĩ thuật... (trừ tên riêng hoặc một số trường hợp đặc thù như công ty).

Các âm tiết có âm đệm "u": Điển hình là trường hợp tổ hợp chữ cái qu kết hợp với âm i, chuẩn chính tả quy định viết bằng "y" dài. Do đó, các từ như quy hoạch, quy định, quy trình, quý giá được xem là cách viết chuẩn hóa nhất hiện nay.

Sự tranh luận xung quanh bài tập nhỏ này cho thấy sự quan tâm rất lớn của cộng đồng đối với sự trong sáng và chuẩn mực của tiếng Việt. Việc nắm rõ các quy tắc chính tả hiện hành không chỉ giúp người học tránh được những nhầm lẫn lăn tăn khi làm bài tập mà còn tự tin hơn trong việc trình bày văn bản hàng ngày.