Nghiên cứu mới: Nắng nóng có thể làm máu cô đặc, tăng nguy cơ đột quỵ

Thời tiết cực đoan không còn chỉ là vấn đề của khí hậu. Theo nghiên cứu mới đây của Tổ chức Đột quỵ Thế giới đăng trên International Journal of Stroke , nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều có thể trực tiếp làm gia tăng số ca cấp cứu do đột quỵ.

Nắng nóng khiến máu cô đặc, dễ hình thành cục máu đông

Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu lượng nước mất đi không được bù kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước.

Theo các chuyên gia, mất nước khiến thể tích huyết tương giảm, làm máu trở nên cô đặc, nhớt hơn và lưu thông chậm hơn. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành cục máu đông.

Nếu cục máu đông di chuyển lên não và làm tắc một động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu não - thể đột quỵ chiếm tỷ lệ cao nhất hiện nay.

Những cảnh báo này cũng được củng cố bởi một nghiên cứu quy mô lớn được trình bày tại Hội nghị của Hiệp hội Tim mạch Dự phòng châu Âu (EAPC) . Nghiên cứu theo dõi hơn 8 triệu người dân miền Đông Ba Lan trong giai đoạn 2011-2020 cho thấy, vào những ngày nắng nóng, số biến cố tim mạch nghiêm trọng tăng 7,5%, trong khi tỷ lệ tử vong do các nguyên nhân tim mạch tăng tới 9,5%.

Không chỉ nắng nóng, giá rét cũng gây áp lực lớn lên hệ tim mạch nhưng theo cơ chế khác.

Không khí lạnh khiến các mạch máu co lại để giữ nhiệt cho cơ thể. Hiện tượng co mạch làm tim phải hoạt động mạnh hơn để bơm máu, khiến huyết áp tăng đột ngột - một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.

Khác với nắng nóng, tác động của thời tiết lạnh thường xuất hiện muộn hơn. Nghiên cứu tại Ba Lan cho thấy nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng tăng từ 4% đến 5,9% trong những ngày sau khi tiếp xúc với rét đậm. Nguyên nhân là cơ thể không kịp thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh.

Ô nhiễm không khí làm tổn thương mạch máu

Các nhà khoa học cho rằng thời tiết cực đoan thường đi kèm với một yếu tố nguy hiểm khác là ô nhiễm không khí.

Khói từ các vụ cháy rừng, bụi mịn PM2.5 và khí thải công nghiệp chứa những hạt siêu nhỏ có thể đi qua hàng rào phổi và xâm nhập vào máu. Tại đây, chúng gây viêm toàn thân, làm tổn thương thành mạch máu, trong đó có các mạch máu não.

Theo thời gian, những tổn thương này khiến mạch máu dễ bị tắc nghẽn hoặc vỡ hơn, từ đó làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Dữ liệu của các nhà nghiên cứu cho thấy hơn 20% số ca đột quỵ trên toàn thế giới hiện nay có liên quan đến chất lượng không khí kém. Riêng nghiên cứu tại Ba Lan ghi nhận ô nhiễm không khí là nguyên nhân của khoảng 13% số ca tử vong do bệnh tim mạch, làm mất hơn 71.000 năm tuổi thọ của người dân chỉ trong vòng một thập kỷ.

Đáng chú ý, tác động của ô nhiễm không chỉ giới hạn ở người cao tuổi. Nguy cơ mắc bệnh tim mạch do ô nhiễm ở phụ nữ cao hơn khoảng 5% so với nam giới và cao hơn tới 9% ở nhóm dưới 65 tuổi.

Điều khiến các nhà khoa học lo ngại nhất hiện nay là sự kết hợp của nhiều yếu tố thời tiết cực đoan cùng lúc.

Một đợt nắng nóng kéo dài, hạn hán và ô nhiễm không khí do cháy rừng có thể đồng thời khiến cơ thể mất nước, huyết áp biến động và xảy ra phản ứng viêm toàn thân. Sự cộng hưởng này tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch và làm nguy cơ đột quỵ tăng cao.

Trước thực tế đó, các chuyên gia đề xuất tích hợp dữ liệu dự báo thời tiết và chất lượng không khí vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Điều này sẽ giúp các bệnh viện chủ động dự báo số ca nhập viện do đột quỵ, đồng thời cho phép bác sĩ gửi cảnh báo sớm tới những người có nguy cơ cao, nhắc họ uống đủ nước trong những ngày nắng nóng hoặc hạn chế ra ngoài khi điều kiện thời tiết và chất lượng không khí ở mức nguy hiểm.

Theo Elconfidencial