Một vùng biển du lịch nổi tiếng ở Việt Nam chuẩn bị triển khai công trình hơn 230 tỷ đồng: Đóng 5 cửa xả, xây hệ thống đặc biệt để bảo vệ bãi tắm

Những cửa xả nằm sát bãi tắm và bài toán bảo vệ vùng biển du lịch

Sở hữu những bãi biển xanh, dải cát dài cùng các tuyến đường ven biển sầm uất, mỗi năm, Nha Trang thu hút đông đảo du khách đến nghỉ dưỡng, tắm biển và trải nghiệm các hoạt động vui chơi trên vịnh. Tuy nhiên, phía sau cảnh quan ấy là một vấn đề hạ tầng tiềm ẩn: Nhiều tuyến cống thoát nước của đô thị vẫn đang sử dụng chung để thu gom nước mưa và nước thải sinh hoạt. Khi xuất hiện mưa lớn kéo dài, hệ thống có thể quá tải, khiến nước mưa hòa lẫn nước thải chảy trực tiếp ra sông và biển.

Theo rà soát của các cơ quan chức năng, hệ thống thoát nước tại khu vực Nha Trang trước đây chưa được đầu tư đồng bộ, trong đó nhiều tuyến cống vận hành theo hình thức thoát nước chung. Nước thải sinh hoạt được thu gom qua các giếng tách, trạm bơm rồi chuyển về nhà máy xử lý, nhưng khi lượng nước mưa vượt khả năng tiếp nhận của hệ thống, một phần hỗn hợp nước có thể thoát ra môi trường tự nhiên. Tình trạng này đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại mạng lưới thoát nước, đặc biệt tại những khu vực tiếp giáp trực tiếp với bãi tắm và các tuyến đường du lịch ven biển.

Một trong những nơi bộc lộ rõ bất cập là dải bờ biển phía bắc Nha Trang, dọc đường Phạm Văn Đồng. Tại cửa xả Hòn Chồng, hệ thống tiếp nhận nước mưa và nước thải từ lưu vực rộng khoảng 11,15 ha, trải dài từ phía bắc đồi La San đến đường Hòn Chồng. Cửa xả Đặng Tất tiếp nhận nước từ lưu vực khoảng 8,6 ha, trong khi khu vực Bắc Sơn có lưu vực thu gom khoảng 21 ha. Đáng chú ý, một phần nước tại cửa xả Bắc Sơn có thể chảy ra biển, còn một phần được dẫn về hệ thống cống hiện hữu để tiếp tục thu gom.

Qua kiểm tra, chính quyền phường Bắc Nha Trang cũng xác định đoạn đường Phạm Văn Đồng từ cầu Trần Phú đến đường Đặng Tất có 3 cửa xả ra biển thường xuyên gây ảnh hưởng đến môi trường và cảnh quan. Trong đó, 2 cửa xả nằm tại công viên phía bắc cầu Trần Phú, cửa còn lại ở khu vực đối diện đường Đoàn Trần Nghiệp.

Vấn đề không chỉ nằm ở từng cửa xả riêng lẻ mà còn liên quan đến cách vận hành hệ thống thoát nước của toàn khu vực. Khi nước mưa và nước thải chưa được tách biệt hoàn chỉnh, nguy cơ phát sinh ô nhiễm tại dải bờ biển du lịch vẫn hiện hữu, nhất là trong những đợt mưa lớn.

Đầu tư hơn 232 tỷ đồng, đóng 5 cửa xả và xây khoảng 2,2 km cống mới

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Khánh Hòa đã phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án Hệ thống xử lý các nguồn ô nhiễm nước thải của hệ thống thoát nước trên địa bàn khu vực Nha Trang, giai đoạn 1. Công trình có tổng mức đầu tư hơn 232,4 tỷ đồng, sử dụng nguồn ngân sách tỉnh trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030. Dự án dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2028, trên địa bàn hai phường Bắc Nha Trang và Nam Nha Trang. Mục tiêu là cải tạo, nâng cấp mạng lưới thoát nước hiện hữu, từng bước hạn chế nước thải sinh hoạt chảy trực tiếp ra sông, kênh rạch và vịnh biển.

Điểm đáng chú ý nhất của dự án là phương án tổ chức lại hệ thống cửa xả ở khu vực bờ biển phía bắc Nha Trang. Theo chủ trương được phê duyệt, 5 cửa xả gồm Hòn Chồng, Đoàn Trần Nghiệp, Đặng Tất, Bắc Sơn và Hòn Một sẽ được đóng lại. Thay vì tiếp tục để nước mưa thoát qua nhiều cửa xả phân tán dọc bãi biển, hệ thống sẽ chuyển hướng dòng nước từ khu vực Hòn Chồng đến Hòn Một về cửa xả Ba Làng. Cùng với đó, nước thải sinh hoạt trong lưu vực được tách và thu gom qua các giếng tách, trạm bơm để chuyển về Nhà máy xử lý nước thải phía bắc Nha Trang.

Để thực hiện phương án này, dự án sẽ xây dựng mới khoảng 2,2 km cống thoát nước mưa tại khu vực phía bắc. Riêng đoạn Hòn Một – Ba Làng, tuyến cống dự kiến gồm đoạn từ Hòn Một đến đường Điện Biên Phủ dài khoảng 300 m và đoạn từ đường Điện Biên Phủ đến kênh T2 dài khoảng 598 m. Ở hướng Hòn Chồng – Ba Làng, hệ thống cống mới có tổng chiều dài khoảng 1.320 m, đi qua các khu vực Đoàn Trần Nghiệp, Hòn Chồng, Đặng Tất, Củ Chi và Mai Xuân Thưởng để kết nối với kênh T2. Công trình đồng thời tận dụng một số hạng mục hiện hữu, cải tạo trạm bơm và mở rộng cửa xả Ba Làng nhằm đáp ứng phương án thoát nước mới.

Hệ thống cống được tính toán với tiết diện thay đổi theo lưu vực tiếp nhận, từ cống hộp kích thước 1,2 x 1,5 m đến cống hộp đôi có kích thước lên tới 1,4 x 3,2 m. Những tuyến cống này có nhiệm vụ tiếp nhận nước mưa từ mạng lưới hiện hữu, dẫn về khu vực thoát nước tập trung thay vì tiếp tục xả tại nhiều vị trí dọc bờ biển. Trong khi đó, các giếng tách và trạm bơm sẽ đảm nhận vai trò thu gom nước thải sinh hoạt để đưa đến nhà máy xử lý, bảo đảm đạt yêu cầu môi trường trước khi xả ra nguồn tiếp nhận. Như vậy, phương án đầu tư không đơn thuần là bịt các cửa cống ven biển mà là thay đổi cách phân luồng, thu gom và xử lý nước trong cả lưu vực.

Ngoài khu vực phía bắc, dự án còn giải quyết hai nguồn thải tại phía nam Nha Trang. Tại cửa xả QN3 trên sông Quán Trường, hệ thống sẽ được bổ sung giếng tách và khoảng 300 m đường ống để chuyển nước thải vào tuyến cống trên đường Thích Quảng Đức, sau đó đưa về Nhà máy xử lý nước thải phía nam.

Với khu vực Cảng cá Vĩnh Trường, dự án dự kiến xây dựng giếng tách và tuyến ống áp lực dài khoảng 2.800 m để thu gom, chuyển tải nước thải. Những hạng mục này cho thấy phạm vi đầu tư không chỉ tập trung vào các bãi tắm mà còn hướng tới việc giảm nguồn ô nhiễm tại những khu vực sông, cảng cá và hệ thống thoát nước đô thị.

Kỳ vọng bảo vệ bãi biển Nha Trang, cải thiện trải nghiệm của người dân và du khách

Đối với một đô thị có thế mạnh về du lịch biển như Nha Trang, chất lượng môi trường nước và cảnh quan ven bờ có ý nghĩa trực tiếp đối với sức hấp dẫn của điểm đến. Những bãi tắm sạch, không gian công cộng thông thoáng và hệ thống hạ tầng vận hành hiệu quả là các yếu tố góp phần tạo nên trải nghiệm tích cực cho du khách.

Ngược lại, nước thải xuất hiện tại các cửa xả gần khu vực tắm biển có thể ảnh hưởng đến mỹ quan, gây lo ngại về vệ sinh môi trường và làm giảm chất lượng không gian nghỉ dưỡng. Vì vậy, việc giảm các nguồn xả thải trực tiếp được kỳ vọng mang lại lợi ích không chỉ cho hệ sinh thái ven biển mà còn cho hoạt động kinh doanh dịch vụ, lưu trú và du lịch.

Đối với cư dân sinh sống dọc các tuyến đường ven biển và trong những khu dân cư liên quan, hệ thống thu gom nước thải được cải thiện có thể góp phần hạn chế tình trạng nước thải chảy ra môi trường xung quanh. Việc tổ chức lại hướng thoát nước mưa cũng được kỳ vọng nâng cao hiệu quả vận hành mạng lưới hạ tầng đô thị, dù khả năng tiêu thoát thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế, điều kiện mưa và việc quản lý sau đầu tư. Khi các nguồn ô nhiễm được kiểm soát tốt hơn, không gian sinh hoạt, đi bộ, vui chơi ven biển của người dân có thêm điều kiện được cải thiện.

Với tổng vốn hơn 232 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng từng bước xử lý một vấn đề tồn tại trong hệ thống hạ tầng đô thị Nha Trang. Khi hoàn thành và vận hành hiệu quả, công trình có thể giúp hạn chế nước thải sinh hoạt chảy trực tiếp ra sông, biển, đồng thời cải thiện cảnh quan tại những khu vực bãi tắm nổi tiếng. Đây cũng là một phần trong nỗ lực phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn sức hút của Nha Trang với chất lượng môi trường và đời sống của người dân địa phương.

Nguồn: VIUP