Lời khuyên cho những người thích ăn cay

Khi nói đến đồ ăn, hầu hết mọi người đều thích vị cay. Theo một khảo sát trực tuyến với 2.000 người trưởng thành tại Mỹ do Harris Poll thực hiện cho Instacart vào năm 2022, có tới 74% người Mỹ cho biết họ ăn tương ớt cùng với thức ăn. Và dường như càng cay càng tốt. Tuy nhiên, một bi kịch gần đây có thể khiến những người mê đồ cay phải suy nghĩ lại về việc thói quen này có thực sự tốt cho sức khỏe hay không. The New York Times đưa tin một thiếu niên ở Worcester, Massachusetts, đã tử vong ngay sau khi tham gia thử thách “Paqui one-chip challenge”. Mục tiêu của thử thách do công ty sản xuất khoai tây chiên Paqui tạo ra và trở nên nổi tiếng trên TikTok là ăn một chiếc bánh tortilla chip được đóng gói riêng, phủ rất nhiều bột từ cả ớt Carolina Reaper và Naga Viper - hai trong số những loại ớt cay nhất thế giới, sau đó không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì khác để làm dịu cơn đau trong thời gian lâu nhất có thể.

Điều gì khiến đồ ăn cay trở nên cay nóng?

“Cay” có thể dùng để chỉ nhiều loại nguyên liệu tạo vị nồng hoặc cảm giác nóng rát trong thực phẩm. Chẳng hạn, một hợp chất dễ bay hơi có trong wasabi, cải ngựa và mù tạt có tên isothiocyanate là nguyên nhân tạo nên mùi nồng và cảm giác thông xoang khi ăn những thực phẩm này, theo một nghiên cứu được công bố trên Journal of Food Science vào tháng 9/2020. Nhưng thông thường, khi mọi người nói về đồ ăn cay, họ đang đề cập đến cảm giác nóng rát do một hợp chất có tên capsaicin, được tìm thấy nhiều trong các loại ớt như jalapeño.

Capsaicin có thể khiến miệng và lưỡi bạn có cảm giác như đang bốc cháy, nhưng nó không làm bỏng các mô của bạn theo cách mà nhiệt độ cao gây ra. Khi ăn một món chứa capsaicin, các thụ thể cảm nhận đau sẽ gửi tín hiệu đến não, tạo ra cảm giác nóng rát, theo Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Mỹ (NIST). Nó có thể khiến não bộ nghĩ rằng thứ bạn đang ăn thực sự rất nóng, gây đau và khiến bạn muốn tránh ăn nó. Đây chính là cách cây ớt tự bảo vệ mình khỏi những loài động vật có thể ăn chúng. Capsaicin là một chất gây kích ứng hóa học và cũng có thể tạo ra phản ứng tương tự nếu tiếp xúc với da, mắt hoặc bàn tay.

Độ cay của capsaicin được đo bằng thang Scoville, cho biết mức độ cay nóng của một loại ớt dựa trên lượng capsaicin mà nó chứa, được biểu thị bằng đơn vị Scoville. Một quả ớt jalapeño thông thường có khoảng 5.000 đơn vị Scoville. Trong khi đó, ớt Carolina Reaper và Naga Viper được sử dụng trong thử thách chiếc bánh chip Paqui có độ cay lần lượt khoảng 1,5 triệu và 1,2 triệu đơn vị Scoville.

Đây là mức độ cay rất lớn đối với bất kỳ ai, nhưng có thể đặc biệt quá sức đối với trẻ em và thanh thiếu niên. "Trẻ em có thể chịu được mức capsaicin thấp hơn so với người lớn", bác sĩ Fazia Mir, người phát ngôn của Hiệp hội Tiêu hóa Mỹ, cho biết. "Cơ thể của trẻ vẫn đang phát triển và có thể chưa có khả năng xử lý những loại thực phẩm này".

Tin vui cho người ăn cay

Bất chấp những thông tin tiêu cực gần đây, thực phẩm cay từ lâu đã được biết đến với những lợi ích đối với sức khỏe. Một tổng quan hệ thống được công bố trên Molecular Nutrition & Food Research vào tháng 12/2022 cho thấy thực phẩm có capsaicin có thể mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể.

Một chế độ ăn cay thậm chí có thể giúp bạn sống lâu hơn, theo một số nghiên cứu trước đây. Những nghiên cứu này cho thấy những người ăn đồ cay gần như hằng ngày có khả năng sống lâu hơn 14% so với những người ăn đồ cay ít hơn một lần mỗi tuần. Nghiên cứu tương tự cũng cho thấy những người thường xuyên ăn đồ cay ít có khả năng tử vong do ung thư, bệnh tim và các bệnh về hô hấp hơn so với những người tránh đồ cay.

Capsaicin có thể giúp giảm đau và chống viêm, theo một tổng quan hệ thống được công bố trên Frontiers in Oncology vào tháng 7/2022. Người ta cho rằng hợp chất này có thể can thiệp vào các chất dẫn truyền thần kinh có nhiệm vụ truyền tín hiệu đau lên não, theo NIST. Đây cũng là lý do capsaicin thường được sử dụng trong các loại thuốc bôi ngoài da điều trị đau và viêm khớp, theo Mayo Clinic.

Thực phẩm cay cũng có thể đóng vai trò trong việc duy trì chỉ số BMI thấp hơn, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và cải thiện hệ vi sinh đường ruột, theo Cleveland Clinic. Một phân tích tổng hợp được công bố trên Nutrition Journal vào tháng 6/2023 kết luận rằng đồ ăn cay có thể mang lại tác động có lợi đối với tình trạng huyết áp cao.

Tuy nhiên, chính phân tích tổng hợp này cũng phát hiện mối liên hệ giữa nhóm người tiêu thụ đồ cay ở mức cao nhất với mức LDL - hay cholesterol "xấu" cao hơn, cũng như nguy cơ béo phì cao hơn. Phần lớn các nghiên cứu về capsaicin và cân nặng đều là nghiên cứu quan sát, cho thấy mối liên hệ nhưng không chứng minh được quan hệ nhân quả. Kết quả nghiên cứu đôi khi cũng mâu thuẫn với nhau, vì vậy vẫn cần thêm nghiên cứu.

Tin xấu về đồ ăn cay

Mặc dù cần có thêm nghiên cứu về những tác động lâu dài của việc thường xuyên ăn đồ cay, các bằng chứng cho thấy việc ăn quá nhiều thực phẩm cay không phải không có rủi ro.

"Trong khi nhiều người có thể ăn đồ cay mà không gặp bất kỳ vấn đề nào, với những người khác, việc tiêu thụ thực phẩm quá cay có thể gây khó chịu ở đường tiêu hóa hoặc thậm chí dẫn đến những phản ứng nghiêm trọng hơn", Bill Bradley, chuyên gia dinh dưỡng tại Conway, Massachusetts, cho biết.

Những phản ứng đó là gì? Thực phẩm cực cay có thể gây đau bụng, tiêu chảy kèm cảm giác nóng rát, đau ngực, đau đầu và nôn mửa, theo Cleveland Clinic.

Có một số lý do khiến đồ ăn cay có xu hướng gây khó chịu cho hệ tiêu hóa. "Capsaicin, khi được tiêu thụ với lượng đáng kể, có thể gây hại cho đường tiêu hóa vì nó được hấp thụ hiệu quả hơn ở dạ dày và phần trên của ruột non", bác sĩ Mir cho biết. Một nghiên cứu được công bố trên Experimental Cell Research vào tháng 8/2022 cũng ghi nhận điều này.

Ngoài ra, nghiên cứu được công bố trên Foods vào tháng 3/2022 cho biết do tính chất gây cay, lượng capsaicin cao có thể ức chế quá trình sản xuất axit dạ dày, gây viêm dạ dày và làm thay đổi cấu trúc của hàng rào bảo vệ đường ruột.

Những tác động này có thể là một trong những lý do khiến Crohn’s & Colitis Foundation liệt kê thực phẩm cay vào nhóm những yếu tố có khả năng kích hoạt hội chứng ruột kích thích (IBS). "Đồ ăn cay có thể làm trầm trọng thêm hội chứng ruột kích thích và bệnh viêm ruột", bác sĩ Mir nói.

Ăn quá nhiều đồ cay cũng không tốt cho thực quản. Thực phẩm cực cay là một trong những nguyên nhân có thể gây viêm thực quản nghiêm trọng, theo Johns Hopkins Medicine. Nghiên cứu cũng cho thấy capsaicin thường xuyên kích hoạt các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (GERD). Một nghiên cứu khác cho thấy đồ ăn cay cũng là nguyên nhân gây ra khá nhiều trường hợp khó tiêu thông thường.

Cảm giác nóng rát đau đớn do đồ ăn cay gây ra không nhất thiết chỉ giới hạn ở miệng và đường tiêu hóa. "Một số người có thể bị cảm giác nóng rát trên da nếu tiếp xúc trực tiếp với những nguyên liệu cực cay", Bradley nói.

Nếu nước hoặc cặn từ ớt tiếp xúc với mắt, nó có thể gây đau và kích ứng dữ dội, theo Trung tâm Kiểm soát Độc chất Quốc gia Mỹ. Đó là lý do tốt nhất nên đeo găng tay khi chế biến các loại ớt cay. Nếu xảy ra tiếp xúc, hãy rửa mắt bằng nước.

Đối với những người đặc biệt nhạy cảm với capsaicin, ngay cả việc hít phải chất này cũng có thể gây ra cơn hen suyễn. "Liều capsaicin cao có thể gây co thắt phế quản ở bệnh nhân hen suyễn, có khả năng tạo ra biểu hiện giống một cơn hen cấp tính nghiêm trọng", bác sĩ Mir cho biết.

Một số nhóm người nên tránh hoàn toàn đồ ăn cay

"Trẻ nhỏ có vị giác và hệ tiêu hóa nhạy cảm hơn", Bradley nói. "Không có một độ tuổi cụ thể nào quy định từ khi nào trẻ có thể ăn đồ cay. Tốt nhất là nên cho trẻ làm quen với thực phẩm cay từ từ và theo dõi bất kỳ phản ứng bất lợi nào", ông nói.

Bác sĩ Mir cũng đồng ý với quan điểm này: "Đối với trẻ em, hiện chưa có dữ liệu về giới hạn capsaicin thấp nhất hoặc cao nhất. Hãy thận trọng khi cho trẻ ăn những thực phẩm quá cay".

Vậy ăn đồ cay có tốt cho sức khỏe không?

Bất chấp những thông tin gây chú ý gần đây, một bữa cà ri cay thông thường hoặc món ớt cực cay khó có khả năng gây ra các vấn đề nghiêm trọng đối với hầu hết người trưởng thành. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là khả năng chịu cay của mỗi người là khác nhau.

Một số người có thể có khả năng chịu cay cao hơn về mặt di truyền vì họ có ít thụ thể capsaicin hơn, theo Đại học Stanford. Ngược lại, một số người sinh ra đã có nhiều nụ vị giác hơn, vì vậy họ có thể phản ứng mạnh hơn với lượng đồ cay nhỏ hơn.

"Hãy hiểu cơ thể mình và mức độ chịu cay của bản thân", bác sĩ Mir khuyến cáo. "Nếu đồ ăn cay từng gây ra chứng ợ nóng hoặc những tác dụng phụ khó chịu ở đường tiêu hóa cho bạn, hãy tránh chúng".

(Ảnh minh họa: Internet)

(Nguồn: Every day Health)