Lời khuyên cho những người bị bệnh gút: Ăn chay, bỏ thịt hải sản nhưng acid uric vẫn cao, người bị gút cần biết một điều về rau củ

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần bỏ thịt, hải sản và chuyển sang ăn chay là có thể kiểm soát acid uric. Thực tế, purin không chỉ có trong thực phẩm động vật. Tuy nhiên, điều đó cũng không có nghĩa người bệnh gút phải “né” tất cả các loại rau chứa purin.

Sau khi được chẩn đoán tăng acid uric máu hoặc bệnh gút, không ít người lập tức hạn chế thịt đỏ, bỏ hải sản, thậm chí chuyển sang ăn chay. Thế nhưng sau một thời gian, acid uric vẫn cao hoặc các cơn đau, sưng khớp tiếp tục tái diễn.

Một lý do có thể nằm ở quan niệm “đã là rau thì chắc chắn ít purin và có thể ăn thoải mái”.

Purin không chỉ có trong thịt và hải sản

Purin là nhóm hợp chất tự nhiên có trong tế bào của cả động vật và thực vật. Khi cơ thể phân giải purin, acid uric được tạo thành.

Một số loại rau, nấm, đậu và thực phẩm có nguồn gốc thực vật có hàm lượng purin tương đối cao. Với thực phẩm đã được sấy hoặc làm khô, việc mất nước còn khiến các chất được cô đặc hơn trên cùng một đơn vị khối lượng.

Tuy nhiên, hàm lượng purin của một thực phẩm không đồng nghĩa thực phẩm đó chắc chắn làm tăng acid uric hoặc gây ra cơn gút. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào một vài loại rau để lập “danh sách đen” trong chế độ ăn.

Người bệnh gút có cần kiêng tất cả rau chứa purin?

Không.

Các hướng dẫn điều trị bệnh gút hiện nay khuyến nghị chú ý đến lượng purin trong chế độ ăn nhưng không yêu cầu loại bỏ rau củ. American College of Rheumatology cũng nhấn mạnh chế độ ăn chỉ là một phần trong kiểm soát bệnh, bên cạnh thuốc điều trị và các yếu tố lối sống.

Một nghiên cứu theo dõi hơn 44.000 nam giới trong 26 năm cho thấy chế độ ăn DASH - giàu rau, trái cây, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt và sữa ít béo, đồng thời ít thịt đỏ, thực phẩm chế biến và đồ uống có đường - có liên quan với nguy cơ mắc gút thấp hơn.

Đây là nghiên cứu quan sát, chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả, nhưng kết quả cho thấy rau củ vẫn có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh ở người có nguy cơ hoặc mắc bệnh gút.

Những thực phẩm nào cần lưu ý?

Một số thực phẩm có nguồn gốc thực vật như một số loại nấm, rau mầm, đậu và măng tây có thể chứa purin tương đối cao.

Người có acid uric cao không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn những thực phẩm này. Thay vào đó, nên chú ý khẩu phần, tần suất sử dụng và tổng thể chế độ ăn.

Đặc biệt, cần hạn chế các yếu tố đã được biết có liên quan đến kiểm soát bệnh gút như rượu bia, đồ uống nhiều đường và một số thực phẩm động vật giàu purin.

ACR cũng khuyến nghị người bệnh gút hạn chế rượu bia, lượng purin và đồ uống chứa nhiều siro ngô hàm lượng fructose cao. Với người thừa cân hoặc béo phì, giảm cân cũng được khuyến nghị.

Vì sao ăn chay vẫn có thể bị tăng acid uric?

Acid uric không chỉ phụ thuộc vào chế độ ăn.

Khả năng đào thải acid uric của thận, yếu tố di truyền, cân nặng, bệnh lý đi kèm và một số loại thuốc đều có thể ảnh hưởng đến nồng độ acid uric trong máu.

Một phân tích dữ liệu lớn cũng cho thấy yếu tố di truyền giải thích phần biến thiên nồng độ acid uric lớn hơn nhiều so với từng nhóm thực phẩm riêng lẻ.

Do đó, nếu đã hạn chế thịt, hải sản nhưng acid uric vẫn cao, người bệnh không nên tiếp tục tự loại bỏ ngày càng nhiều thực phẩm mà nên tìm hiểu nguyên nhân và đánh giá tổng thể với bác sĩ.

Người bị gút nên ăn rau thế nào?

1. Ăn đa dạng rau củ.

Không loại bỏ rau chỉ vì một số loại có chứa purin.

2. Ưu tiên chế độ ăn cân bằng.

Chú ý lượng thịt đỏ, nội tạng, một số hải sản giàu purin; đồng thời hạn chế rượu bia và đồ uống nhiều đường.

3. Chú ý khẩu phần và tần suất.

Với thực phẩm có hàm lượng purin cao hơn, nên tránh việc sử dụng số lượng lớn và quá thường xuyên.

4. Không tự ý bỏ thuốc điều trị.

Nếu đã được chẩn đoán bệnh gút và bác sĩ kê thuốc hạ acid uric, cần sử dụng thuốc theo hướng dẫn. Chế độ ăn có vai trò hỗ trợ nhưng không phải lúc nào cũng đủ để đưa acid uric về mức mục tiêu điều trị.

Đừng biến chế độ ăn thành “cuộc chiến” với từng loại rau

Kiểm soát acid uric không có nghĩa là phải sợ mọi thực phẩm chứa purin.

Một chế độ ăn cân bằng với nhiều rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp, đồng thời hạn chế rượu bia, thực phẩm động vật giàu purin và đồ uống nhiều đường sẽ hợp lý hơn việc chỉ bỏ thịt rồi kiêng khem quá mức.

Nếu acid uric vẫn cao dù đã thay đổi chế độ ăn, hoặc thường xuyên xuất hiện các cơn khớp sưng, nóng, đỏ và đau dữ dội, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và điều chỉnh điều trị thay vì tiếp tục tự kiêng khem.