Loại quả vua Càn Long ban thưởng cho phi tần khiến hậu cung ghen đỏ mắt: Xưa hiếm như lông phượng, giờ đổ đống bán vỉa hè

Trong hậu cung triều Thanh, chuyện ban thưởng sau khi phi tần sinh con vốn không hiếm. Thông thường, phần thưởng có thể là lụa vóc, vàng bạc hoặc những món đồ quý giá. Thế nhưng, sử liệu từng ghi lại một trường hợp khá đặc biệt: một phi tần sau khi sinh công chúa lại chỉ nhận được phần thưởng là… hai quả tươi. Điều này khiến nhiều người trong hậu cung chú ý, bởi món quà tưởng chừng giản dị lại mang ý nghĩa không nhỏ vào thời điểm đó.

Người được ban thưởng là Đôn phi Uông thị, mẹ của Cố Luân Hòa Hiếu công chúa. Theo ghi chép, vào năm Càn Long thứ 40 (1775), sau khi Đôn phi hạ sinh công chúa, hoàng đế đã ban cho bà hai quả tươi để dùng trong mùa hè. Số lượng ít, giá trị vật chất không lớn, nhưng lại khiến hậu cung bàn tán. Lý do nằm ở chỗ loại quả này khi ấy không dễ có, đặc biệt trong khu vực kinh thành phía Bắc.

Bởi thời bấy giờ, rau quả tươi phụ thuộc rất nhiều vào mùa vụ và khí hậu. Những loại quả mọng nước, dễ hỏng khi vận chuyển đường dài gần như chỉ xuất hiện khi có nguồn cung thuận lợi từ các vùng trồng xa. Hơn nữa, phương tiện bảo quản còn hạn chế, việc giữ được độ tươi khi đưa vào cung là điều không dễ. Vì vậy, dù chỉ là vài quả, nhưng vào đúng thời điểm nóng bức, chúng lại trở thành món giải nhiệt hiếm hoi. Chính vì yếu tố khan hiếm ấy, phần thưởng nhỏ lại mang ý nghĩa tượng trưng. Việc hoàng đế đem loại quả tươi ban thưởng cho Đôn phi được xem như dấu hiệu quan tâm riêng, khiến những phi tần khác khó tránh khỏi sự chú ý. Câu chuyện này về sau được nhắc lại như một ví dụ cho thấy giá trị của thực phẩm tươi theo mùa trong đời sống cung đình.

Loại quả được ban thưởng khi ấy chính là dưa chuột - một thực phẩm hiện nay vô cùng quen thuộc. Nếu nhìn vào thực tế bây giờ, nhiều người khó hình dung loại quả từng được xem là hiếm lại đang xuất hiện dày đặc ở các siêu thị lẫn chợ Việt, thậm chí cả gánh hàng rong.

Từ món "ban thưởng cung đình" thành thực phẩm phổ biến

Giá dưa chuột hiện nay khá mềm, tùy thời điểm lại có những mức giá khác nhau, nhưng nhìn chung đều được xếp vào danh sách "bình dân" khi đi chợ. Cụ thể:

- Vào chính vụ (khoảng tháng 4–8): dao động 5.000 – 12.000 đồng/kg

- Trái vụ: khoảng 15.000 – 25.000 đồng/kg

- Dưa chuột baby hoặc loại chọn lọc: 20.000 – 35.000 đồng/kg

Dưa chuột trồng được nhiều vụ nhưng ngon nhất thường rơi vào:

- Vụ xuân hè: từ tháng 3 đến tháng 6

- Vụ hè thu: từ tháng 7 đến tháng 9

Đây là thời điểm dưa mọng nước, ít đắng và giá cũng thấp nhất. Những tháng lạnh cuối năm, dưa chuột thường có giá cao hơn và chất lượng không đồng đều.

Mẹo chọn dưa chuột ngon khi đi chợ

Để mua được dưa chuột giòn, ngọt và ít hạt, người nội trợ thường áp dụng vài mẹo đơn giản:

1. Chọn quả thon dài, đều màu Dưa ngon thường có màu xanh sáng, không quá đậm cũng không ngả vàng. Quả thon, ít cong là dấu hiệu phát triển tự nhiên.

2. Quan sát phần cuống Cuống còn tươi, xanh và hơi nhựa chứng tỏ dưa mới hái. Nếu cuống khô héo, dưa có thể đã để lâu.

3. Sờ thử độ cứng Dưa ngon cầm chắc tay, bề mặt căng. Nếu bóp nhẹ thấy mềm, ruột bên trong có thể bị xốp.

4. Tránh quả quá to Dưa quá lớn thường nhiều hạt, ruột mềm và ít giòn. Nên chọn quả vừa phải, dài khoảng 15-20 cm.

5. Nhìn lớp gai nhỏ bên ngoài Dưa chuột tươi thường còn lớp gai nhỏ li ti. Nếu bề mặt quá nhẵn bóng, có thể đã để lâu.

Cách bảo quản dưa chuột để giữ độ giòn

- Không rửa trước khi cất tủ lạnh, chỉ lau khô

- Bọc giấy hoặc khăn khô rồi cho vào ngăn mát

- Dùng trong 3–5 ngày để đảm bảo độ tươi