Loại chảo có thể làm tăng gấp 3 lần nguy cơ gan nhiễm mỡ, thậm chí gây ung như, người Việt dùng cực nhiều

Một nghiên cứu mới đây cho thấy, những chiếc chảo chống dính quen thuộc trong gian bếp có thể chứa “hóa chất vĩnh cửu” , làm gia tăng đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ, đặc biệt ở thanh thiếu niên. Thậm chí, nguy cơ này có thể cao gấp gần 3 lần so với người ít tiếp xúc.

Trong nhiều năm, dụng cụ nấu ăn chống dính được ưa chuộng nhờ tiện lợi, dễ vệ sinh. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu của Đại học Nam California và Đại học Hawaii (Hoa Kỳ) vừa công bố trên nền tảng khoa học ScienceDirect cảnh báo rằng, vật liệu làm chảo chống dính cùng nhiều sản phẩm sinh hoạt hằng ngày khác có thể đang âm thầm đe dọa sức khỏe gan.

Theo nghiên cứu, các sản phẩm này thường chứa PFAS - Per- and Polyfluoroalkyl Substances , tức các hợp chất perfluoroalkyl và polyfluoroalkyl. PFAS còn được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” vì rất khó phân hủy trong môi trường và có xu hướng tích tụ lâu dài trong cơ thể người, đặc biệt khi tiếp xúc thường xuyên hoặc ở nhiệt độ cao.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích máu và chụp cộng hưởng từ gan (MRI) trên 284 thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi , đều thuộc nhóm thừa cân hoặc có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường type 2 . Kết quả cho thấy, nồng độ PFAS trong máu càng cao thì nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ ở thanh thiếu niên càng tăng, trong đó nhóm phơi nhiễm cao có nguy cơ cao gấp gần 3 lần so với nhóm còn lại.

Phân tích sâu hơn cho thấy, hai loại PFAS phổ biến nhất là PFOA (axit perfluorooctanoic) và PFHpA (axit perfluoroheptanoic) có mối liên quan rõ rệt với sự gia tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Đáng chú ý, hút thuốc lá còn làm trầm trọng thêm tác động tiêu cực của PFAS lên gan, khiến tổn thương gan tiến triển nhanh hơn.

Tác giả chính của nghiên cứu, Li Shih-Wen , nhấn mạnh rằng: “Thanh thiếu niên là nhóm đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi PFAS, bởi đây là giai đoạn cơ thể đang phát triển và hoàn thiện”. Các chuyên gia cũng lưu ý, gan nhiễm mỡ ở giai đoạn đầu thường khó nhận biết , chỉ biểu hiện mơ hồ như mệt mỏi, đau tức bụng. Nếu không phát hiện sớm, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan, đái tháo đường, thậm chí ung thư gan.

Khuyến cáo từ giới chuyên môn

Từ kết quả nghiên cứu này, các chuyên gia khuyến nghị người dân nên hạn chế sử dụng dụng cụ nấu ăn chống dính, đặc biệt là các sản phẩm cũ, trầy xước hoặc không rõ nguồn gốc. Việc ưu tiên các vật liệu thay thế như inox, gang, gốm an toàn hơn, đồng thời giảm tiếp xúc với PFAS từ nhiều nguồn trong sinh hoạt, được xem là một cách bảo vệ gan và sức khỏe lâu dài, nhất là với trẻ em và thanh thiếu niên.

Nghiên cứu cũng đặt ra một lời cảnh báo rõ ràng: những vật dụng tưởng chừng vô hại, quen thuộc mỗi ngày, đôi khi lại là nguồn rủi ro sức khỏe bị đánh giá thấp nhất.

Nguồn và ảnh: ScienceDirect