Giáo viên nói gì về Dự thảo quy chế tuyển sinh đại học của Bộ GD&ĐT

Bộ GD&ĐT mới đây đã công bố Dự thảo Quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026 để lấy ý kiến góp ý. Dự thảo có nhiều điểm mới như: siết, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh; hạn chế điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế; giới hạn điểm thưởng tối đa là 3 điểm theo thang 30; thí sinh chỉ được đăng kí tối đa 10 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo của các cơ sở đào tạo thay vì không giới hạn như trước; tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT theo tổ hợp xét tuyển (hoặc sử dụng điểm thi của môn Toán, Ngữ văn và một môn thi khác) phải đạt từ 20 điểm trở lên đối với thí sinh sử dụng kết quả học tập để xét tuyển vào các ngành do các Bộ phối hợp quy định ngưỡng đầu vào; đối với phương thức xét tuyển bằng học bạ, tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 học kì (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) của tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30...

Thạc sĩ Lê Trung Kiên, giáo viên Ngoại ngữ, Trường THPT Lê Lợi (Hà Nội) cho rằng, Bộ GD&ĐT dự kiến có những điều chỉnh trong quy chế tuyển sinh ĐH năm 2026 tác động mạnh mẽ đến việc học của học sinh.

Thứ nhất, Bộ GD&ĐT dự kiến, tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 kỳ, tối thiểu 3 môn học, trong đó bắt buộc phải có Toán, Ngữ văn khiến việc xét học bạ sẽ trở nên nghiêm túc, chặt chẽ hơn. Học sinh cũng vì thế cần chú trọng học tập, phấn đấu trong suốt ba năm cấp THPT và học lớp nào, học kỳ nào cũng quan trọng như nhau. Điều này sẽ giúp học sinh bớt lơ là trong học tập.

Quy định mỗi cơ sở giáo dục được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh cũng dự báo tác động tích cực đến mùa tuyển sinh năm nay, nhằm tránh tình trạng học sinh bị rối mù trong mê cung phương án xét tuyển, mỗi trường một phương thức.

Đặc biệt, việc giới hạn phương thức cũng giúp học sinh dễ hiểu, dễ chuẩn bị và dễ lựa chọn hơn. Quy định này có tác động cơ bản tích cực vì áp lực học đều các năm tăng lên nhưng tính công bằng cao hơn.

Cũng theo thầy Kiên, những năm trước bị loạn điểm quy đổi chứng chỉ. Năm 2026, Bộ siết điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ tối đa chỉ còn 1.5 điểm. Với quy định này, học sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hay giải thưởng đều được ghi nhận, cộng điểm nhưng không tạo ra sự khác biệt quá lớn; giúp giảm sự bất bình đẳng giữa học sinh thành phố - nơi có điều kiện học ngoại ngữ và học sinh vùng sâu, vùng xa, ít có điều kiện thuận lợi.

“Ngoài ra chương trình giáo dục được đề cao hơn, giảm tình trạng học sinh không coi trọng trên lớp, tập trung "cày" chứng chỉ, cày giải thưởng”, thầy Kiên nói.

Dự thảo cũng quy định tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp THPT, trong đó Toán hoặc Ngữ văn là môn bắt buộc nhằm giúp đảm bảo năng lực nền tảng về KHTN hoặc KHXH.

Yêu cầu tối thiểu 20 điểm đối với thí sinh xét học bạ ngành có ngưỡng đầu vào, giúp đảm bảo chất lượng đào tạo đặc thù ở các ngành. Học sinh xét học bạ phải nỗ lực hơn, tránh tình trạng cố tình "đi vòng" để vào ĐH, né tránh nỗ lực để có chất lượng thực chất. Về lâu dài, điều chỉnh này cũng sẽ giúp phần nào giảm tiêu cực trong giáo dục.

Nhìn tổng thể, nam giáo viên cho rằng, có thể thấy, các điều chỉnh trong năm nay sẽ làm giảm sự phức tạp về phương thức tuyển sinh, tăng tính công bằng, bình đẳng giữa các thí sinh ở các vùng miền khác nhau, đồng thời hạn chế lạm đụng diểm học bạ, điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, các giải thưởng.

Học sinh không thể "buông" thi Tốt nghiệp THPT

Cô Bùi Thùy Linh, Hiệu trưởng Trường THPT Thạch Bàn (Hà Nội) cho rằng, những điều chỉnh trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh 2026 mang tính "siết chặt" để hướng tới chất lượng thực chất. Trong giai đoạn học sinh đang "tăng tốc" cho các kỳ thi riêng như: Đánh giá tư duy, Đánh giá năng lực cũng như dồn sức ôn tập cho Kỳ thi Tốt nghiệp THPT thì những thay đổi này sẽ có tác động đa chiều đến các em.

Trong đó, dự kiến yêu cầu điểm thi tốt nghiệp THPT 3 môn phải đạt từ 16 điểm (hoặc 20 điểm với ngành đặc thù) mới được xét học bạ là cú hích lớn.

“Học sinh không thể "buông" kỳ thi tốt nghiệp THPT sau khi đã có chứng nhận trúng tuyển sớm bằng học bạ. Điều này đòi hỏi các em phải duy trì phong độ học tập ổn định đến tận phút cuối”, cô Linh nói.

Hiệu trưởng Trường THPT Thạch Bàn cũng cho rằng, một trong những điều chỉnh quan trọng, khiến học sinh rất quan tâm trong năm nay đó là Bộ sẽ giới hạn 10 nguyện vọng thay vì không giới hạn như những năm trước. Quy định này sẽ buộc thí sinh phải "chọn tinh” thay vì chọn nhiều.

Các em không còn tâm lý đăng ký dàn trải hàng chục nguyện vọng để "cầu may" như những năm trước. Do đó, các em sẽ phải nghiên cứu kỹ các phương án và đặt nguyện vọng mơ ước, phù hợp với năng lực, sở trường lên đầu tiên

Một điều chỉnh nữa là siết điểm cộng cho chứng chỉ Ngoại ngữ IELTS/SAT... bị khống chế tối đa 1,5 điểm cũng giúp tạo sự công bằng hơn cho những em có năng lực tư duy tốt nhưng không có điều kiện ôn luyện chứng chỉ quốc tế.

Các điều chỉnh khi áp dụng trên thực tế nếu giải quyết được các vấn đề bất cập, khó khăn nên hướng tới sự ổn định lâu dài, tránh liên tục điều chỉnh, thay đổi khiến học sinh bất an, căng thẳng.

Các nhà giáo đề xuất, với tuyển sinh ĐH, học sinh cần có quá trình chuẩn bị dài hơi. Do đó, trong các năm tới, nếu có sự thay đổi, nên công bố dự thảo trước ít nhất khoảng 2 năm để học sinh, phụ huynh có thời gian thích ứng, tránh yếu tố bất ngờ.

Với các ngành đặc thù như nghệ thuật, thiết kế, thể thao có thể linh hoạt hơn như không nhất thiết có Toán hoặc Văn trong tổ hợp. Ngoài ra, nên cho phép ngoại lệ (có kiểm soát).

Bộ cũng cần làm rõ và thống nhất các chứng chỉ ngoại ngữ và thang quy đổi được áp dụng toàn quốc. Như năm 2025, mỗi trường ĐH vẫn quy đổi theo các kiểu khác nhau, khiến thí sinh rất rối.

Nhằm giúp học sinh hiểu rõ hơn về phương thức tuyển sinh, cần tăng cường công tác tư vấn tuyển sinh trên toàn quốc, nhất là đối tượng học sinh ở vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa….

Ngoài tổ chức tư vấn trực tiếp quy mô lớn nên có chương trình tư vấn trực tuyến, video hướng dẫn, phát sóng truyền hình, ban hành tài liệu hướng dẫn dễ hiểu từ sớm để học sinh tiếp cận.

Về lâu dài, nên xây dựng hệ thống mô phỏng xét tuyển giúp học sinh thử nghiệm, đánh giá khả năng đỗ - trượt, tránh điền nguyện vọng theo cảm tính để sau đó, phát hiện chọn nhầm nghề sẽ lãng phí nguồn nhân lực quốc gia.