Giám đốc Giải thưởng Thiết kế Quốc tế Trân Bảo Việt Nam: "Truyền thống muốn sống được thì phải có hơi thở thời đại"

Có một điều thú vị đang diễn ra trong không gian đời sống giới trẻ Việt Nam: văn hóa truyền thống ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong những thứ họ yêu thích và sử dụng mỗi ngày.

Trong âm nhạc, những nghệ sĩ như Sơn Tùng M-TP, Phương Mỹ Chi, Hoàng Thùy Linh,... khai thác chất liệu văn hóa truyền thống Việt Nam theo cách hiện đại, sáng tạo. Xu hướng tương tự cũng xuất hiện trong thời trang, thiết kế, nghệ thuật thị giác và nhiều lĩnh vực sáng tạo khác với nhiều cái tên nổi bật như NTK Phan Đăng Hoàng, Nghệ sĩ Visual LED Trần Việt Hoàng (Vịt Bầu), Giám đốc sáng tạo Ba Thanh Nguyen (Bếp),...

Họ không chỉ tiếp nhận văn hóa mà còn chủ động "phiên dịch" nó sang ngôn ngữ của thế hệ mình. Những giá trị truyền thống vẫn ở đó, nhưng được đặt trong những hình thức hiện đại, thời trang và giàu tính cá nhân hơn. Văn hóa truyền thống từ đó trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều ý tưởng sáng tạo đương đại và tiếp tục hiện diện trong đời sống theo những cách rất tự nhiên.

Trong dòng chảy này, Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến, Thành phố sáng tạo - tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm văn hóa và sáng tạo lớn của cả nước. Không chỉ lưu giữ các giá trị truyền thống, Hà Nội còn là nơi nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế trẻ tìm cảm hứng kể lại câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của thế hệ mới.

Là thương hiệu có hơn 34 năm gắn bó với ngành kim hoàn Việt Nam, Bảo Tín Mạnh Hải cũng theo đuổi định hướng hoạt động lan tỏa bản sắc dân tộc bên cạnh hưởng ứng các chủ trương, chính sách của Nhà nước với Giải thưởng Thiết kế Quốc tế Trân Bảo Việt Nam.

Đây là giải thưởng thiết kế sáng tạo dành cho thế hệ sáng tạo trẻ Việt Nam và là một trong những hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 với sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam; do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng Tạp chí Kiến trúc phối hợp tổ chức, dưới sự bảo trợ của UNESCO.

Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với bà Nguyễn Quỳnh Hương - Giám đốc Truyền thông Tập đoàn Bảo Tín, Cố vấn chiến lược cấp cao thương hiệu Bảo Tín Mạnh Hải, Giám đốc dự án Trân Bảo Việt Nam. Tại đây, bà Quỳnh Hương chia sẻ rõ hơn về triết lý đằng sau giải thưởng mang màu sắc di sản này và lý do tại sao Bảo Tín Mạnh Hải tin rằng đã đến lúc vàng cần một câu chuyện hoàn toàn mới.

"Trân Bảo" - Báu vật được người Việt truyền đời không chỉ là vàng

Có lẽ điều đầu tiên mà bất cứ ai cũng thắc mắc khi mới biết đến Trân Bảo Việt Nam: Điều gì thôi thúc Bảo Tín Mạnh Hải tạo ra một giải thưởng mang màu sắc văn hóa và di sản, thay vì chỉ là một sân chơi thiết kế đơn thuần?

"ADN quan trọng nhất của Bảo Tín Mạnh Hải là luôn đi theo câu chuyện văn hóa Việt, nương tựa vào truyền thống và trân trọng những gì thuộc về báu vật của cha ông. Báu vật ở đây không chỉ là tài sản vật chất, mà còn là di sản tinh thần, tay nghề thủ công và những kỹ thuật được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đó là những căn tính văn hóa quan trọng để người Việt được tự hào với di sản mà ông cha để lại", bà Quỳnh Hương chia sẻ.

Với Trân Bảo Việt Nam, thương hiệu mong muốn tạo ra một cầu nối giữa kho tàng văn hóa truyền thống và thế hệ sáng tạo trẻ - nơi người trẻ không chỉ thi thiết kế mà còn khám phá, tái diễn giải bản sắc Việt bằng ngôn ngữ của thời đại.

Cái tên "Trân Bảo" cũng là sự cô đọng của triết lý đó. "Trân" là trân quý, gìn giữ những giá trị được bồi đắp qua thời gian. "Bảo" là bảo vật, quốc bảo, những tinh hoa văn hóa cần được tôn vinh. Theo bà Quỳnh Hương, điều quý nhất mà thương hiệu hướng tới không nằm ở giá trị vật chất của vàng bạc, mà ở câu chuyện văn hóa Việt được gửi gắm trong mỗi thiết kế.

“Người Việt mình ký thác vào đó ước vọng về bình an, thịnh vượng, về sự truyền đời. Có những miếng vàng được trao qua không biết bao nhiêu thế hệ, mẹ tặng con, bà tặng cháu, cụ tặng chắt,... như ký ức của cả một gia đình được trao truyền trong đó. Nếu nhìn sâu hơn vào hành động đó chúng ta sẽ thấy sự trao gửi gia phong - trao gửi yêu thương và văn hóa của một gia đình. Và sâu hơn cả vàng chính là điều mà Trân Bảo hướng đến: lưu giữ và trân trọng những gì đẹp nhất, xúc động nhất của văn hóa Việt”.

Nhìn từ góc độ thực tế, Trân Bảo Việt Nam còn mang một tầng ý nghĩa khác - không chỉ là gìn giữ những gì đã có, mà còn là khát vọng tìm kiếm và nuôi dưỡng những "báu vật sáng tạo" mới của Việt Nam.

Truyền thống muốn sống được thì phải có nhịp đập của thời đại

Điều khó nhất không phải là giữ gìn truyền thống, mà là làm sao để truyền thống tiếp tục tồn tại trong đời sống của thế hệ hôm nay. Bởi nếu không được kể lại bằng một ngôn ngữ mới, những giá trị văn hóa dễ trở nên xa cách với người trẻ.

“Bảo Tín Mạnh Hải tin rằng truyền thống muốn sống được thì phải có nhịp đập của thời đại, phải có hơi thở hiện đại và không bị xa lạ với người trẻ. Vàng ngày nay cũng không còn là thứ gì đó quá nặng nề mà có thể trở thành trang sức các bạn trẻ đeo hàng ngày với quần jeans, áo phông, đồng hồ thể thao, thiết bị điện tử, đầm đi tiệc, trang phục dạo phố hay những bộ váy để đi cà phê,... như một cách thể hiện cá tính và gu thẩm mỹ của mình".

Người trẻ hiện nay đang chủ động tìm về các giá trị bản địa theo cách cởi mở và đương đại hơn. Văn hóa Việt trở thành nguồn cảm hứng mới trong thời trang, thiết kế và nghệ thuật. “Người trẻ luôn tự hào về Việt Nam, nhưng họ muốn kể câu chuyện Việt Nam bằng góc nhìn của thế hệ mình”, bà Hương nói.

Với tinh thần này, Trân Bảo Việt Nam và Bảo Tín Mạnh Hải kỳ vọng tìm kiếm những thiết kế mang hơi thở đương đại nhưng vẫn chứa đựng tinh thần văn hóa truyền thống. Nhưng đẹp thôi là chưa đủ, thiết kế ấy còn phải tạo ra cảm xúc và kể được câu chuyện Việt Nam. Từ món quà trao gửi yêu thương, đánh dấu những cột mốc quan trọng cho đến trải nghiệm sử dụng, tất cả đều cần phản ánh bản sắc văn hóa và niềm tự hào dân tộc - ADN xuyên suốt mà giải thưởng hướng tới.

Trân Bảo Việt Nam không chỉ tìm tác phẩm đẹp, mà tìm người có thể kể chuyện Việt Nam theo cách mới

Một trong những chi tiết gây chú ý là Trân Bảo Việt Nam được định hướng trở thành một giải thưởng thiết kế thường niên quy mô quốc tế bởi văn hóa là một hành trình dài cần được liên tục làm mới để không bị lãng quên. Vì vậy, mỗi mùa giải được kỳ vọng sẽ trở thành một lớp tích lũy mới cho hành trình sáng tạo từ văn hóa và di sản Việt Nam.

Để nuôi dưỡng thế hệ thiết kế trẻ, Bảo Tín Mạnh Hải cho rằng cần xây dựng một hệ sinh thái kết nối giữa doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo, đơn vị sản xuất và thị trường. Giải thưởng không chỉ tìm kiếm tài năng mà còn hướng tới việc tạo ra cơ hội phát triển lâu dài cho người trẻ.

Vì vậy bên cạnh tổng giá trị giải thưởng lên tới 650 triệu đồng, nhà Vàng uy tín cũng đưa ra cam kết đem lại cơ hội thực hành thực tế dành cho các tác giả nổi bật. Với 10 bài thi xuất sắc nhất, các nhà thiết kế trẻ sẽ có cơ hội làm việc trực tiếp cùng nhà máy, đội ngũ kỹ thuật, chuyên gia và hệ thống kinh doanh của Bảo Tín Mạnh Hải để tiếp tục hoàn thiện sản phẩm.

Giải thưởng cũng mở rộng cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài, các nhà thiết kế quốc tế tại Việt Nam hoặc bất kỳ ai quan tâm tới văn hóa Việt Nam, với mong muốn mang đến nhiều góc nhìn mới cho câu chuyện văn hóa Việt đương đại.

Phía Bảo Tín Mạnh Hải nhìn nhận thẳng thắn các thách thức khi xây dựng một hệ sinh thái thiết kế bền vững, làm sao để Trân Bảo Việt Nam tiếp cận được đúng cộng đồng sáng tạo, không chỉ trong các trường mỹ thuật hay thiết kế mà còn ở những người trẻ đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng sở hữu tư duy sáng tạo và khả năng kể chuyện bằng thiết kế.

Bên cạnh đó, khoảng cách giữa ý tưởng và khả năng thương mại hóa cũng là một bài toán lớn. Nhiều thiết kế có thể đẹp về mặt thẩm mỹ nhưng chưa phù hợp với nhu cầu thị trường hoặc khả năng chi trả của người trẻ. Vì vậy, Trân Bảo Việt Nam không chỉ tìm kiếm những ý tưởng ấn tượng mà còn khuyến khích các nhà thiết kế tạo ra những sản phẩm có tính ứng dụng cao và đủ sức trở thành món đồ mà người trẻ thực sự muốn sở hữu.

Và phía sau câu chuyện của Trân Bảo Việt Nam còn là một kỳ vọng lớn hơn: xây dựng niềm tự hào với sản phẩm và văn hóa Việt Nam trong thế hệ trẻ. Người trẻ sẽ lựa chọn sản phẩm Việt Nam khi chính sản phẩm đó đủ đẹp, đủ hấp dẫn, đủ chất lượng và đủ cảm xúc để khiến họ tự nguyện yêu thích và tự hào sử dụng. Từ tư duy đó, Bảo Tín Mạnh Hải muốn xây dựng một “văn hóa mới về sử dụng vàng” - nơi vàng không còn chỉ gắn với cất giữ hay tích lũy, mà trở thành một phần của phong cách sống hiện đại.

“Khi một sản phẩm đáp ứng được đồng thời nhu cầu cảm xúc, nhu cầu thẩm mỹ và giá trị sử dụng thực tế, đó là lúc một văn hóa tiêu dùng mới được hình thành”, đại diện Bảo Tín Mạnh Hải nói.