Độc lạ Trung Quốc trước thềm 11/11: Hàng trăm nghìn người trẻ lập hội cản nhau tiêu tiền

Chiếc bảng tin công cộng "duyệt chi" từ vài trăm nghìn đến kế hoạch mua nhà và xe

Theo tờ Southern Metropolis Daily, một ứng dụng nhỏ (mini-program) trên WeChat mang tên "Wallet, Hold On" (tạm dịch: Ví tiền ơi, chờ chút đã) ra mắt từ cuối tháng 8 đang bất ngờ tạo nên cơn sốt lớn tại Trung Quốc. Trên nền tảng này, người dùng sẽ ẩn danh gửi một "đơn xin tiêu tiền", liệt kê rõ món đồ muốn mua, giá cả, lý do muốn sở hữu và phương án thay thế nếu không mua.

Những người dùng xa lạ trên mạng sẽ đóng vai trò "hội đồng thẩm định", bấm nút phê duyệt hoặc từ chối. Điểm khắt khe của ứng dụng là người bỏ phiếu bắt buộc phải viết lý do giải thích cho quyết định của mình và không được xem kết quả bình chọn của người khác cho đến khi tự mình đưa ra phán quyết.

Mới đây, một nam sinh viên đại học có tài khoản tên Chansigegui đã đệ trình đơn xin mua lọ nước hoa The Coveted Duchess Rose của thương hiệu Anh Penhaligon's với giá 1.280 tệ (gần 5 triệu đồng). Nam sinh này nhận khoản chu cấp 4.000 tệ (khoảng 15,5 triệu đồng) mỗi tháng từ gia đình. Cậu giải thích rằng bạn gái mình thích mùi hương này đến mức phải mua một lọ hàng nhái về dùng, nên cậu muốn dành tặng cô hàng chính hãng. Ở mục phương án thay thế, cậu viết ngắn gọn: "Thứ bạn gái tôi thích là vô giá".

Bên dưới bài đăng, hàng loạt người lạ đã vào phân tích nghiêm túc như một thương vụ tài chính. Một phe ủng hộ duyệt chi vì cho rằng món quà nằm trong khả năng chi trả và xứng đáng với tình cảm của cậu. Phe phản đối lại khuyên nam sinh chỉ nên mua ống chiết dùng thử (sample) để vừa thể hiện được sự tinh tế, vừa không làm thâm hụt ngân sách sinh viên.

Dữ liệu hệ thống được nhà phát triển chia sẻ với Southern Metropolis Daily vào đầu tháng 10 cho thấy, mức giá trung bình của các món đồ được đưa lên bàn cân là khoảng 120 tệ (khoảng 464.000 đồng). Tuy nhiên, cứ 5 yêu cầu thì có 1 đơn hàng trị giá trên 1.000 tệ (khoảng 3,87 triệu đồng). Thậm chí, nhiều người còn mang cả kế hoạch mua ô tô và bất động sản lên nhờ cộng đồng mạng biểu quyết.

Ứng dụng viết bằng AI trong 8 ngày và nghịch lý "càng cấm càng thèm"

Tác giả đứng sau hiện tượng này là Huoshan, một nữ quản lý sản phẩm 26 tuổi tại Thượng Hải vừa tốt nghiệp thạc sĩ ngành thiết kế tương tác trong năm nay. Chia sẻ với tờ Dahe Daily, Huoshan thú nhận bản thân cũng là một tín đồ mua sắm bốc đồng. Tháng 8 vừa qua, cô tình cờ thấy một bài đăng trên mạng kể về việc lập bảng Excel liệt kê những thứ muốn mua rồi gửi cho bạn bè duyệt. Lập tức, cô sử dụng các công cụ AI bao gồm WorkBuddy của Tencent để tự viết ra phiên bản đầu tiên của ứng dụng chỉ trong vỏn vẹn 8 ngày.

Chỉ sau 9 giờ ra mắt, ứng dụng đã cán mốc 10.000 người dùng và vọt lên 40.000 người vào ngày hôm sau, khiến máy chủ sập nguồn vì quá tải. Tính đến ngày 19/10, đã có hơn 300.000 người tham gia vào nền tảng này với khoảng 370.000 lá đơn xin tiêu tiền được gửi lên.

Dẫu vậy, trang Guangming Online cũng chỉ ra một nghịch lý hài hước trên nền tảng cai nghiện mua sắm này: Đôi khi việc đọc lý do muốn mua đồ của người khác lại vô tình "gieo mầm ham muốn" (thuật ngữ tiếp thị Trung Quốc gọi là "zhongcao") cho chính người đi khuyên can. Nhiều người thừa nhận việc lướt ứng dụng mỗi ngày để cản người khác tiêu tiền lại khiến họ phát sinh nhu cầu mua chính những món đồ đó. Ngay cả nhà sáng lập Huoshan cũng bật cười thú nhận cô đã nảy sinh ý định mua một chiếc máy ảnh lấy liền sau khi đọc tâm sự xin mua máy ảnh quá thuyết phục của một người dùng.

Khi người trẻ bước vào kỷ nguyên "sống thực chất", ngừng nhịn ăn để mua đồ hiệu

Sự bùng nổ của ứng dụng xin phép tiêu tiền phản ánh một bước ngoặt lớn trong tâm lý tiêu dùng của thế hệ trẻ Trung Quốc. Từ cuối mùa hè năm nay, trên mạng xã hội nước này liên tục lan truyền cụm từ "toàn dân bước vào kỷ nguyên sống thực chất qua ngày". Theo chuyên trang kinh doanh Kuaidao Caijing, đây là chủ đề nóng nhất trên không gian mạng khi người tiêu dùng bắt đầu từ bỏ việc chạy theo lối sống hào nhoáng trên mạng xã hội để quay về chăm chút cho những nhu cầu cơ bản như ăn ngon, ngủ kỹ và kiểm soát chặt chẽ hầu bao.

Một bài phân tích trên Huxiu chỉ ra đòn giáng mạnh vào ngành hàng cao cấp: Người trẻ tuyên bố họ không còn tằn tiện tiết kiệm để mua hàng xa xỉ nữa. Thay vào đó, họ săn lùng các sản phẩm thay thế có chất lượng tương đương nhưng giá rẻ hơn rất nhiều (gọi là "pingti"). Trên ứng dụng của Huoshan, bên cạnh việc bỏ phiếu chống, cộng đồng mạng còn nhiệt tình tìm kiếm và gắn kèm các lựa chọn "pingti" giá hời để giúp người hỏi tiết kiệm tiền.

Tuy nhiên, thắt chặt chi tiêu không có nghĩa là người trẻ đóng băng hoàn toàn ví tiền. Họ vẫn sẵn sàng chi đậm cho những giá trị mang lại ý nghĩa tinh thần thực chất.

Trước kỳ nghỉ Tết Trung thu và Quốc khánh vừa qua, một người dùng đã đăng đơn xin chi 2.000 tệ (khoảng 7,74 triệu đồng) mua vé máy bay về quê vì bố mẹ rất mong ngóng. Dù bản thân Huoshan và bạn cô bỏ phiếu chống với lý do nên để dành tiền đợi đến Tết Nguyên đán hãy về, nhưng gần như toàn bộ người dùng khác trên hệ thống đều bấm nút duyệt chi. Số đông đồng loạt khẳng định một chuyến đoàn tụ gia đình có giá trị lớn hơn nhiều so với số tiền tiết kiệm được.

Khi những người mua sắm trẻ tuổi tự đưa cảm xúc bốc đồng của mình vào một quy trình xét duyệt chéo nghiêm ngặt, các nhãn hàng bước vào mùa sale 11/11 năm nay đang phải đối mặt với một bài toán cực khó. Những chiến dịch quảng cáo "gieo mầm ham muốn" tốn kém hàng triệu đô la sẽ trở nên vô nghĩa nếu sản phẩm đó không vượt qua nổi vòng bỏ phiếu của những người xa lạ.