Đỉnh núi mát lạnh nhất Việt Nam: Từng chạm mốc -5°C, mang về 162,45 tỷ đồng cho tỉnh nhà

Không phải Sa Pa hay Đà Lạt, Mẫu Sơn sở hữu thứ mà ít nơi nào ở Việt Nam có được đó là khí hậu ôn đới thực sự, nằm trên địa bàn các xã Công Sơn, Mẫu Sơn thuộc tỉnh Lạng Sơn, trải rộng hơn 10.470ha với khoảng 80 ngọn núi lớn nhỏ. Hai đỉnh cao nhất là Phia Pò (1.541m) và Phia Mè (1.520m), quanh năm chìm trong mây và sương lạnh. Nhiệt độ trung bình năm chỉ 15,6 độ C, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của các vùng núi phía Bắc.

Điểm nhấn không phải là một mùa, mà là cả bốn mùa.

Dù mỗi mùa đều có dấu ấn riêng, khoảng thời gian đặc trưng nhất của Mẫu Sơn vẫn là từ tháng 12 đến tháng 3, mùa săn mây và băng tuyết. Vào sáng sớm, biển mây thường xuất hiện dày đặc quanh các đỉnh núi và thung lũng. Mây tràn qua các triền rừng, len qua mái nhà rồi phủ kín những cung đường quanh co trên núi. Trong các đợt rét sâu, khu vực này còn có thể xuất hiện tuyết hoặc băng phủ trên cây cối và mái nhà, tạo nên khung cảnh hiếm gặp tại Việt Nam.

Sang xuân, vùng núi này bắt đầu bước vào giai đoạn tăng nhiệt sau mùa đông lạnh giá. Đây là thời điểm hoa đào cánh đơn Mẫu Sơn cùng hoa mận, hoa lê nở rộ trên các sườn đá, xen kẽ với hệ thống nhà trình tường truyền thống của đồng bào người Dao. Kết hợp với làn sương mỏng đặc trưng của địa hình núi cao, cảnh quan khu vực thời điểm này mang tính đặc trưng của vùng cao biên viễn.

Tiếp đó, từ tháng 4 đến tháng 5, hoạt động sản xuất nông nghiệp của cư dân bản địa diễn ra rõ nét. Du khách có thể quan sát quá trình làm đất và cấy lúa của người dân trên các thửa ruộng bậc thang nằm xen giữa triền đồi và rừng hồi. Trạng thái phản chiếu ánh sáng của các mặt ruộng đổ nước dưới ánh nắng đầu hè tạo nên một diện mạo địa hình đặc trưng cho khu vực Đông Bắc.

Đến tháng 6, khi nhiều tỉnh thành miền Bắc bước vào giai đoạn nắng nóng gay gắt, Mẫu Sơn trở thành điểm tránh nóng tự nhiên. Ngoài hoạt động cắm trại, trekking trong rừng nguyên sinh hay tắm suối, đây cũng là thời điểm hoa cẩm tú cầu nở rộ trên núi, thu hút nhiều du khách trẻ và các nhóm yêu thích chụp ảnh.

Từ tháng 7 đến tháng 8 là mùa vàng của ruộng bậc thang. Khi lúa chín, những thửa ruộng chuyển sang màu vàng óng, uốn lượn quanh sườn núi như các dải lụa lớn. Đây cũng là thời điểm Mẫu Sơn xuất hiện nhiều hơn trên các diễn đàn du lịch và nhiếp ảnh nhờ vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa mềm mại.

Dấu ấn hoài cổ và nhịp sống vùng cao nguyên bản

Tuy nhiên, Mẫu Sơn không chỉ là cảnh quan. Đây còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa bản địa của cộng đồng người Dao sinh sống lâu đời trên núi. Tại bản Khuổi Cấp, du khách có thể trải nghiệm nhịp sống vùng cao, tìm hiểu nghề trồng trọt, chăn nuôi cùng những phong tục truyền thống vẫn còn được duy trì đến nay.

Bên cạnh các bản làng, nhiều địa điểm như núi Phật Chỉ, Linh địa cổ Mẫu Sơn hay khu biệt thự cổ do người Pháp xây dựng cũng góp phần tạo nên nét đặc trưng riêng cho vùng núi này. Những công trình cũ phủ màu thời gian giữa không gian sương núi khiến Mẫu Sơn vừa mang vẻ đẹp hoài cổ, vừa giữ được cảm giác tách biệt với nhịp sống đô thị. Hệ thống suối và thác tự nhiên nằm ở hai sườn núi phía Bắc và phía Nam cũng là điểm nhấn đáng chú ý. Trong đó, Suối Long Đầu được nhiều du khách tìm đến vào mùa hè nhờ dòng nước trong mát và cảnh quan còn khá nguyên sơ.

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội của Cục Thống kê tỉnh Lạng Sơn trong năm 2025, vùng núi này đã đón khoảng 285.000 lượt khách, mang lại doanh thu 162,45 tỷ đồng cho tỉnh nhà nhờ chuỗi điểm tham quan di sản và danh thắng. Sự tăng trưởng này đóng góp một phần quan trọng vào bức tranh tổng thể của du lịch Lạng Sơn với tổng doanh thu toàn tỉnh đạt khoảng 4.501 tỷ đồng, nhờ sự kết hợp hiệu quả giữa các hoạt động lễ hội truyền thống và giải chạy trải nghiệm Mẫu Sơn Mount Paths.

Theo Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam, Mẫu Sơn nằm trong danh sách 46 điểm đến được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt để phát triển thành Khu du lịch quốc gia. Nếu như Quỳnh Sơn được UN Tourism vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025”, hay Hữu Liên đạt giải thưởng du lịch ASEAN, thì Mẫu Sơn lại được định vị theo hướng khác biệt hơn, một điểm đến nghỉ dưỡng khí hậu, săn mây, săn tuyết và trải nghiệm thiên nhiên bốn mùa.

Ở thời điểm nhiều điểm đến ngày càng đông đúc và đồng nhất, Mẫu Sơn vẫn giữ được khoảng cách nhất định với nhịp thương mại hóa. Đó có thể là lý do nơi này tiếp tục thu hút những người tìm kiếm một điểm đến đủ xa phố thị, với khí hậu và cảnh quan thay đổi rõ rệt theo từng mùa trong năm.