Đêm trắng tại 'bộ não' giao thông của Thủ đô

“Bộ não” giao thông vận hành giữa đêm khuya

23 giờ. Hà Nội dần khép lại một ngày dài. Những tuyến phố từng ken đặc xe cộ trở nên thưa vắng, tiếng động cơ nhỏ dần, ánh đèn vàng trải dài trên mặt đường. Trong các khu dân cư, nhiều gia đình đã yên giấc, nhịp sống chậm lại sau một ngày bộn bề.

Nhưng tại Trung tâm Điều khiển giao thông, Phòng CSGT Công an TP Hà Nội, thành phố vẫn đang được “canh gác” từng nhịp chuyển động. Không gian phòng điều hành rực sáng bởi hàng chục màn hình lớn nhỏ. Trên đó, hình ảnh từ hệ thống camera AI phủ khắp các tuyến, nút giao thông trọng điểm liên tục cập nhật theo thời gian thực. Mỗi khung hình là một lát cắt của đời sống đô thị; mỗi tín hiệu bất thường đều có thể là khởi nguồn của ùn tắc, tai nạn nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Ở đây, đêm không phải là lúc nghỉ ngơi, mà là một ca trực đòi hỏi sự tỉnh táo và chính xác tuyệt đối.

Giữa kíp trực, Trung tá Trương Song Thành, Đội trưởng Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, cùng cán bộ chăm chú theo dõi diễn biến giao thông trên màn hình. Những nút giao lớn - nơi chỉ cần một va chạm nhỏ cũng có thể gây ùn tắc kéo dài - luôn nằm trong tầm quan sát.

“Giao thông ban đêm tưởng nhẹ hơn ban ngày, nhưng chỉ cần một sự cố là ảnh hưởng ngay đến cả tuyến” - Trung tá Thành chia sẻ, ánh mắt vẫn không rời dòng dữ liệu đang liên tục thay đổi.

Trên màn hình điều hành, các biểu đồ về lưu lượng phương tiện, tốc độ di chuyển, mật độ xe hiển thị theo thời gian thực. Dữ liệu từ camera AI, phản ánh của người dân, thông tin từ lực lượng CSGT ngoài đường được tổng hợp để đưa ra quyết định điều hành “điều chỉnh chu kỳ đèn, phân luồng từ xa, hỗ trợ hiện trường kịp thời”.

Mỗi quyết định đều tuân thủ quy trình nghiêm ngặt. Chỉ một thao tác chậm vài phút cũng có thể khiến ùn tắc lan rộng. Đó là tinh thần kỷ luật trong công tác chỉ huy, điều hành giao thông.

Khác với hệ thống camera truyền thống chỉ ghi hình thụ động, camera AI được ví như “bộ não” giao thông. Hệ thống không chỉ nhìn thấy dòng xe, mà còn phân tích, nhận diện, dự báo nguy cơ ùn tắc để chủ động điều chỉnh.

Phía sau mỗi “phạt nguội” là hàng giờ rà soát thầm lặng

Ở một góc khác của phòng trực, công việc diễn ra lặng lẽ nhưng không kém phần áp lực. Trung tá Bùi Thị Thơm cùng các cán bộ Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông đang miệt mài rà soát, trích xuất hình ảnh phục vụ xử lý vi phạm và xác minh các vụ việc giao thông. “Không phải camera ghi nhận là xử lý ngay. Mỗi trường hợp đều phải kiểm tra kỹ, đúng người, đúng hành vi, đúng quy định” - Trung tá Thơm cho biết.

Từng đoạn clip được xem lại nhiều lần, đối chiếu biển số, thời gian, địa điểm, bối cảnh giao thông tại thời điểm xảy ra vi phạm. Chỉ khi đủ căn cứ pháp lý, hình ảnh mới được chuyển sang bước thông báo xử lý vi phạm. Công việc tưởng chừng khô khan ấy đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối. Một sai sót nhỏ có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Bởi vậy, tinh thần “chất lượng nhất - hiệu quả nhất” luôn được đặt lên hàng đầu. Áp lực càng lớn hơn trong những ngày mưa, lễ, Tết hoặc khi xảy ra tai nạn liên hoàn, ùn tắc kéo dài.

Đã 10 mùa Tết gắn bó với ca trực tại Trung tâm Điều khiển giao thông Hà Nội, Đại úy Nguyễn Văn Út, cán bộ Đội Chỉ huy giao thông và điều khiển đèn tín hiệu giao thông, coi việc đón giao thừa bên những màn hình giám sát là điều quen thuộc. Theo anh, vào dịp lễ, Tết, đơn vị bố trí trực theo đặc thù công việc, mỗi ca kéo dài trọn 24/24 giờ, sẵn sàng ứng trực trước mọi tình huống phát sinh.

“Mỗi dịp lễ, Tết, mật độ phương tiện tăng cao, chỉ một va chạm nhỏ cũng có thể gây ùn tắc kéo dài. Vì vậy, cán bộ, chiến sĩ trực tại Trung tâm phải liên tục cập nhật diễn biến giao thông qua hệ thống camera, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trên địa bàn để kịp thời điều tiết, phân luồng, bảo đảm người dân đi lại thuận tiện, an toàn” - Đại úy Nguyễn Văn Út chia sẻ.

Khi công nghệ hiện đại đồng hành cùng người chiến sĩ

Hiệu quả lớn nhất của hệ thống camera và đèn tín hiệu giao thông tích hợp công nghệ AI không chỉ nằm ở xử phạt vi phạm, mà ở khả năng giảm ùn tắc, nâng cao hiệu suất giao thông. Điển hình, tại các tuyến, nút giao đã giúp giảm thời gian hành trình từ 31-36,8% trên các tuyến một chiều, tăng thông lượng xe qua nút từ 13-18,88%. Với các tuyến hai chiều có mật độ cao, thời gian hành trình trung bình giảm 20-25%.

Song song với công nghệ, Công an TP Hà Nội vẫn duy trì lực lượng trực 24/7 tại các Trung tâm chỉ huy và Trung tâm giám sát camera của Công an phường, xã. Khi hệ thống phát hiện dấu hiệu ùn tắc, tai nạn hoặc vi phạm nghiêm trọng, thông tin được chuyển ngay cho lực lượng tại hiện trường để xử lý.

Tinh thần xuyên suốt của việc ứng dụng camera AI là lấy phòng ngừa là chính. Camera không nhằm tăng số lượng xử phạt, mà tạo hiệu ứng tuyên truyền, răn đe, giúp người dân hình thành thói quen chấp hành pháp luật tự giác.

Trước đây tại một số tuyến, nút giao, tình trạng vi phạm có thể giảm khi có lực lượng chức năng, nhưng lại tái diễn khi vắng bóng kiểm tra, giám sát. Với đặc điểm giám sát liên tục, không phụ thuộc thời gian hay thời tiết, camera AI góp phần chuyển biến hành vi từ “chấp hành đối phó” sang “chấp hành tự giác” - nền tảng của văn hóa giao thông đô thị.

Ghi nhận tại một số nút giao thông lớn, từ khi có camera AI ý thức tham gia giao thông của người dân được nâng cao, khi chuẩn bị đèn đỏ, tài xế chú ý quan sát, chấp hành hiệu lệnh dừng trước vạch thẳng hàng, không cố vượt gây mất an toàn giao thông. Theo Công an TP Hà Nội, đơn vị đang tiếp tục mở rộng để “phạt nguội” các hành vi vi phạm trật tự đô thị, vi phạm vệ sinh môi trường như lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, vứt rác không đúng nơi quy định… Tất cả các hành vi vi phạm được phát hiện nếu đủ căn cứ, cơ quan có thẩm quyền sẽ thông báo, mời người vi phạm đến làm việc để lập biên bản vi phạm hành chính.

Âm thầm, lặng lẽ, con người và camera AI đang tạo nên một “bộ não” giao thông không ngủ - nơi công nghệ hiện đại song hành cùng kỷ luật, trách nhiệm và sự tận tụy. Chính từ những ca trực như thế, Hà Nội được giữ nhịp vận hành an toàn hơn, trật tự và văn minh hơn - vì bình yên của Nhân dân.