"Cứ ném vào AI làm cho nhanh": Vì sao nhân viên dị ứng câu nói này của sếp, người quản lý nhìn nhận ra sao?

"Cứ ném vào AI làm cho nhanh”.

Đây là câu nói không ít dân văn phòng nghe thấy ngày càng thường xuyên, từ lúc nhận việc, lên ý tưởng cho đến khi hoàn thiện sản phẩm. Với người quản lý, đó có thể đơn giản là cách tận dụng công nghệ để tăng hiệu suất. Nhưng với nhân viên, việc liên tục được yêu cầu "hỏi AI", "để AI làm" đôi khi lại tạo cảm giác công sức và chuyên môn của mình đang bị xem nhẹ.

Cảm giác ấy càng rõ hơn khi AI xuất hiện cả trong khâu feedback.

Dành cả ngày hoàn thiện một bản kế hoạch rồi gửi cho sếp, vài tiếng sau, một đoạn nhận xét dài, đầy đủ, câu chữ mạch lạc được gửi trở lại. Nhưng càng đọc, nhân viên càng thấy đây không phải cách sếp vẫn nói, mà giống một bản feedback vừa được AI "viết hộ".

Tình huống này đang được không ít dân văn phòng bàn luận trên Threads, đặc biệt khi AI ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong công việc.

Dưới góc nhìn của người quản lý, AI có thể giúp tiết kiệm thời gian, chuẩn hóa quy trình hay bổ sung thêm góc nhìn trước khi đưa ra quyết định. Nhưng với người nhận feedback, điều họ quan tâm đôi khi không phải AI đánh giá đúng hay sai, mà là người sếp đã thực sự tham gia vào quá trình đó đến đâu.

Bởi sau một sản phẩm được gửi đi, thứ nhân viên chờ đợi đôi khi không phải một bản nhận xét trau chuốt về câu chữ, mà là góc nhìn của chính người sếp: Họ có thực sự đọc, hiểu công việc và đủ chuyên môn để chỉ ra điều gì cần thay đổi hay không?

Và khi một công cụ có thể hỗ trợ ngày càng nhiều phần việc vốn thuộc về người quản lý, câu chuyện cũng không còn đơn thuần là có nên dùng AI hay không, mà nằm ở một ranh giới khác: AI đang giúp sếp làm việc tốt hơn, hay đang dần làm thay phần việc khiến nhân viên cần đến sếp?

Nhân viên nói gì khi sếp giao việc, feedback đều bảo "cứ hỏi AI"?

Từ trải nghiệm thực tế, hội “làm công ăn lương” chia sẻ góc nhìn về AI và sếp trong công việc.

Là người từng nhận feedback được tạo từ AI sau khi nộp một bản kế hoạch marketing, Vân Anh vẫn nhớ rõ cảm giác của mình.

"Lúc đó mình cũng 'cạn lời' lắm, không biết phải diễn tả như thế nào. Kế hoạch mình dày công chuẩn bị cuối cùng lại được sếp đưa cho AI đánh giá” , Vân Anh nói.

Theo Vân Anh, điều khiến cô thất vọng không nằm ở việc sử dụng AI, mà ở việc người quản lý dường như không còn trực tiếp tham gia vào quá trình phản hồi. Trong lĩnh vực marketing, mỗi chiến dịch đều có bối cảnh, mục tiêu và đặc thù riêng, đòi hỏi người đánh giá phải hiểu sản phẩm và chiến lược. Vì vậy, việc đưa toàn bộ sản phẩm lên AI để nhận xét khiến cô cảm thấy quá trình feedback trở nên dập khuôn.

Vân Anh chia sẻ: "Mình cảm thấy sếp dùng AI không chỉ để tiết kiệm thời gian mà còn khá máy móc. AI sẽ không thể theo dõi sát sao từng quy trình, hiểu được đúng điểm mạnh, điểm yếu của sản phẩm so với thực tế như người trực tiếp làm việc” .

Thậm chí, việc lạm dụng AI còn khiến Vân Anh bắt đầu nhìn lại vai trò, năng lực của người quản lý.

"Mình thực sự cảm thấy việc sếp thường xuyên feedback bằng AI cho thấy sếp có phần thiếu chuyên môn và cũng không dành nhiều sự quan tâm với công việc cũng như quá trình làm việc của nhân viên. Vì nếu AI feedback được thì mình cũng không cần đến sếp làm gì nữa” , Vân Anh thẳng thắn bày tỏ.

Có chung quan điểm, Trần Dương (SN 1997, Hà Nội) đang làm trong lĩnh vực truyền thông cho biết nếu bản feedback là 100% từ AI và người quản lý không đọc lại, cảm giác đầu tiên sẽ là "hụt hẫng" vì công sức của mình chưa được đánh giá một cách chỉn chu.

Tuy nhiên, Trần Dương cho rằng có nhiều khả năng để dẫn đến tình huống này: “Nếu nghĩ theo hướng tích cực thì có thể sếp hoàn toàn tin tưởng mình, giao cho mình quyền xử lý dự án nen feedback lúc đó chỉ là một phần của quy trình. Nhưng ngược lại, thì việc sếp sao chép 100% nhận xét từ AI thì sếp gần như không đọc, hiểu công việc của nhân viên”.

Dù vậy, Dương không phủ nhận giá trị của AI trong quá trình quản lý. Theo anh bạn, AI giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế bỏ sót các chi tiết và có thể đưa ra những góc nhìn mà con người đôi khi bỏ qua vì áp lực công việc.

Thế nhưng, Dương cũng thẳng thắn cho rằng, điều nhân viên cần nhất lại không phải là một bản nhận xét hoàn hảo về mặt câu chữ. "Dù sử dụng AI thì sếp vẫn nên đọc lại một lần, bổ sung góc nhìn và quan điểm của riêng mình. Dù đó là ý kiến chủ quan hay khách quan thì nó cũng được đúc kết từ kinh nghiệm và trải nghiệm của người sếp. Đó mới là điều nhân viên muốn học từ những người mình tin tưởng đi theo, thay vì chỉ làm việc với một cái máy” , Dương nói.

Nhìn chung dưới góc độ của nhân viên, hầu hết đều cho rằng AI phù hợp để hỗ trợ tổng hợp thông tin, kiểm tra cấu trúc hay gợi ý nội dung. Tuy nhiên việc chỉ ra sản phẩm còn thiếu gì, cần sửa ở đâu và vì sao nên thay đổi thì vẫn nên do người quản lý trực tiếp thực hiện.

Trên MXH Threads, đây cũng là chủ đề thu hút nhiều sự chú ý của hội dân văn phòng.

Không chỉ bàn về chuyện feedback, người còn cho rằng việc sếp ngày càng có xu hướng giao việc kèm câu nói "Cứ ném vào AI làm cho nhanh" cũng là điều khiến họ khó chịu.

Theo nhiều ý kiến, AI nên là công cụ hỗ trợ chứ không thể trở thành lời giải cho mọi vấn đề. Bởi nếu ngay cả việc lên ý tưởng, chỉnh sửa, phản biện hay feedback đều được giao cho AI, nhân viên sẽ khó nhìn thấy giá trị chuyên môn của người quản lý.

Bên cạnh đó, các bình luận cũng cho rằng họ không kỳ vọng sếp phải tự mình làm mọi thứ hay từ chối sử dụng AI. Điều họ mong muốn là sau khi AI đưa ra gợi ý, người quản lý vẫn phải là người đọc, chọn lọc, phản biện và chịu trách nhiệm với quyết định cuối cùng.

Bởi nếu sản phẩm chỉ đi một vòng qua AI rồi quay trở lại nhân viên mà không có thêm góc nhìn, kinh nghiệm hay định hướng từ người dẫn dắt thì vai trò của cấp quản lý sẽ dần trở nên mờ nhạt. Không ít ý kiến cũng cho rằng bản thân nhân viên hiện nay đều có thể sử dụng AI, nên điều tạo nên khác biệt của một người sếp không nằm ở việc biết dùng công cụ, mà ở khả năng đưa ra những nhận định dựa trên trải nghiệm thực tế - điều AI vẫn chưa thể thay thế.

Một số ý kiến chung từ hội dân văn phòng:

- "Mình không phản đối AI, ngày nào cũng dùng. Nhưng nếu mình gửi một proposal mất cả ngày làm, cuối cùng nhận lại đúng một đoạn ChatGPT viết thì thật sự rất hụt hẫng. AI mình cũng mở được, điều mình cần là góc nhìn của người đã làm nghề lâu hơn để biết mình đang sai ở đâu và nên đi tiếp như thế nào”.

- “Bản thân mình cảm thấy khó chịu nhất khi lúc nào sếp cũng nói: “Cho vào AI đi”, “Để AI làm 10 phút là xong”, “Hỏi AI xem”,... Không phủ nhận đây là công cụ giúp tiết kiệm thời gian nhưng nếu từ lên ý tưởng, chỉnh nội dung đến feedback hay mọi công đoạn đều giao cho AI thì vai trò của con người sẽ ở đâu trong công việc? Và leader, người quản lý đang làm gì trong thời đại này nếu AI có thể giải quyết mọi thứ?”.

- “Đi làm ai cũng muốn được nghe hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm từng làm thật từ sếp. Còn AI có thể đưa ra 10 phương án trong vòng 5 phút nhưng yếu tố thực chiến thì không có. Hơn nữa, việc chọn lọc những gì AI đưa ra, chấp nhận đánh đổi điều gì hay chịu trách nhiệm ra sao trong 1 dự án thì vẫn phải là yếu tố con người”.

Sếp giỏi sử dụng, phản biện và học từ AI như thế nào để nhân viên “phục”

Ở chiều ngược lại, nhiều quản lý cũng thừa nhận AI là công cụ hữu ích trong công việc. Tuy nhiên, theo họ, vấn đề không nằm ở việc có dùng AI hay không, mà ở cách người quản lý sử dụng công cụ này.

Chị Hà Thủy, PR Manager với gần 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền thông , cho rằng AI hoàn toàn có thể giúp người quản lý chuẩn hóa quy trình, tăng tốc công việc, thậm chí được "training" để phản hồi theo đúng văn phong và cách làm việc của từng người.

"AI có thể giúp chuẩn hóa quy trình. Ví dụ kiểm tra xem sản phẩm đã đúng yêu cầu chưa, có thiếu gì không. Đôi khi nhân viên cũng dùng AI để làm việc nhưng chưa kiểm chứng lại tính khả thi. Khi đó AI vẫn là một công cụ tham khảo hữu ích. Nhưng người quản lý phải sử dụng năng lực chuyên môn, bề dày kinh nghiệm của bản thân để trực tiếp cảm nhận và đánh giá, chịu trách nhiệm cho những bước cuối cùng thay vì phó mặc cho AI", chị Hà Thủy chia sẻ.

Là người ứng dụng AI thường xuyên trong công việc quản lý, anh Phùng Thái Học cho rằng nhận định "sếp copy AI để feedback là thiếu chuyên môn" không hẳn cực đoan, nếu trọng tâm nằm ở hai chữ "copy".

"Với tôi thì nhận định đó cũng có cái đúng nếu trọng tâm của quan điểm này nằm ở chữ COPY. Nếu sếp bê nguyên văn bản AI viết ra gửi cho nhân viên mà không thêm được gì về bối cảnh dự án đó, thì nhân viên có thể nhận ra ngay và họ sẽ có những sự hoang mang nhất định. Nếu sếp không cung cấp góc nhìn cá nhân, thì ngay từ đầu có thể biến quy trình feedback của AI thành một bước trong quy trình, tức là ngay khi nhân viên tự làm xong có thể tự đưa vào AI để xem đánh giá, trước khi trình lên sếp”, anh Học chia sẻ.

Tuy nhiên, theo anh Học, không phải cứ sử dụng AI đồng nghĩa với việc người quản lý đang đánh mất năng lực của mình: "Điều này còn tùy vào cách người sếp dùng AI. Nếu trợ lý AI của sếp được training liên tục và những feedback của nó rất đồng nhất với quan điểm của sếp thì cũng không phải là không chấp nhận được. Khi đó góc nhìn và quan điểm của sếp đã được đưa vào tất cả câu trả lời rồi”.

Ngoài ra, anh cũng cho rằng ranh giới giữa tận dụng và phụ thuộc AI thực chất khá rõ ràng.

Nếu một người sếp gửi đi một feedback mà chính người đó cũng không giải thích được, thậm chí không hiểu được thì đồng nghĩa AI đang làm mất đi năng lực của sếp và khiến nhân sự mất niềm tin.

Chia sẻ thêm về cách ứng dụng AI trong công việc, anh Học cho biết bản thân sử dụng công cụ này khá thường xuyên nhưng chủ yếu để hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Anh Phùng Thái Học nói: "Tôi dùng AI khá nhiều, chủ yếu ở ba việc: tổng hợp và phân tích dữ liệu trước khi họp, phản biện lại phương án của chính mình trước khi ra quyết định, và chuẩn bị dàn ý cho những buổi feedback quan trọng, AI giúp mình nhìn đủ các khía cạnh. Cá nhân tôi thì ít khi nào copy nguyên xi feedback từ AI gửi cho nhân sự, mình thường coi feedback của AI là một góc nhìn, dựa vào đó để đưa ra đánh giá của riêng mình” .

Đồng quan điểm rằng AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, anh Phú Vinh - Giám đốc thiết kế tại một công ty truyền thông , thậm chí cho rằng việc copy nguyên feedback từ AI gửi cho nhân viên là thiếu sự tôn trọng.

Anh Vinh bày tỏ: "Khi nhân viên đã dành thời gian làm ra sản phẩm thì họ xứng đáng nhận được sự đánh giá chân thành từ người sếp, chứ không phải từ một cỗ máy”.

Với góc nhìn của mình, anh cho hay AI không đủ độ tin cậy để trở thành người đánh giá cuối cùng. Thay vào đó, anh xem AI như một người phản biện để nhìn ra những "điểm mù" có thể đã bỏ sót.

"Nếu gặp lĩnh vực mình chưa rõ, mình sẽ hỏi AI để tham khảo thêm rồi tự đánh giá lại nhận xét mà AI đưa ra. Mình không thể đưa sản phẩm của nhân viên vào AI rồi copy nguyên văn rồi gửi lại và bắt cấp dưới làm theo. Có thể trong quá trình làm việc ở lĩnh vực thiết kế, có những sản phẩm cá nhân mình thấy chưa ổn. Trường hợp này, mình có thể hỏi AI xem còn góc nhìn nào khác không, điểm mạnh ở đâu, điểm cần cải thiện là gì. Sau đó mình mới dựa trên những thông tin đó để đưa ra feedback của riêng mình với nhân sự”, anh Vinh cho hay.

Theo anh Phú Vinh, ngay cả kết quả AI trả về cũng phụ thuộc rất lớn vào cách đặt câu hỏi (prompt). Hai người khác nhau hoàn toàn có thể nhận được hai câu trả lời khác nhau cho cùng một vấn đề, vì vậy trách nhiệm cuối cùng vẫn phải thuộc về người leader.

Bên cạnh đó, anh cũng không cho rằng AI sẽ sớm thay thế được người quản lý, đặc biệt trong lĩnh vực sáng tạo: "Công việc sáng tạo luôn hướng tới việc tạo ra cái mới. Trong khi AI thường đưa ra phương án dựa trên những gì đã tồn tại, giống như lấy trung bình cộng của dữ liệu cũ. Nó có thể tối ưu nhưng chưa chắc mới” .

Anh Phú Vinh cho biết, AI vẫn tồn tại những giới hạn nhất định khi phụ thuộc vào dữ liệu được huấn luyện, trong khi người dùng không phải lúc nào cũng biết rõ nguồn dữ liệu đó.

"Mình đồng ý rằng một quyết định tốt luôn cần nhiều người góp ý, nhiều góc nhìn khác nhau để mọi thứ đa chiều và linh hoạt hơn. Nhưng hiện nay nhiều người đang nhìn AI như một thứ rất kỳ diệu, giống như một công cụ có thể tin tưởng tuyệt đối. Đúng là nó rất ấn tượng nhưng đến cuối cùng mình nghĩ, nên đối xử với AI giống như một con người. Mà con người thì cũng có lúc đúng, lúc sai.

Đặc biệt trong lĩnh vực sáng tạo, góc nhìn cá nhân rất quan trọng. Còn góc nhìn của AI thì thường khá trung tính và an toàn. AI không muốn lệch về phía nào cả, nên nhiều khi chỉ dừng ở mức chung chung, không rõ ràng. Với ngành sáng tạo, nghệ thuật thì như vậy là chưa đủ”, anh Vinh thẳng thắn bày tỏ.

Cuối cùng, dù AI ngày càng phát triển và có thể hỗ trợ nhiều khâu trong quản lý, anh Phùng Thái Học cho rằng vẫn có những giá trị cốt lõi khiến vai trò của người lãnh đạo chưa thể bị thay thế.

"Đầu tiên là trách nhiệm. AI có thể phân tích hay hơn, viết logic hơn, thậm chí công bằng hơn con người trong nhiều tình huống nhưng AI không đứng ra nhận hậu quả được. Khi một quyết định sai, AI không mất uy tín, không phải đối diện với đội ngũ, không phải trả giá. Người sếp thì có và chính vì có thứ để mất nên quyết định của người sếp mới có trọng lượng.

Cái thứ hai là niềm tin. Nhân viên không đi theo một bản phân tích, họ đi theo một tổ chức, mà tổ chức thì được tạo nên bởi những con người. Người ta chấp nhận làm việc khó, nhận feedback nặng, vượt qua giai đoạn khủng hoảng của công ty là vì tin người đứng đầu, chứ không phải vì output của một mô hình ngôn ngữ thuyết phục. Ngày nào niềm tin còn là thứ vận hành tổ chức, ngày đó vai trò người sếp còn nguyên” , anh Học chia sẻ.

Ảnh minh họa