Chuyên gia tiết lộ 4 bước "lột mặt nạ" kẻ lừa đảo, đừng hòng ăn cắp tiền vốn của tôi!

Trước làn sóng lừa đảo đầu tư bùng phát mạnh trong thời gian gần đây, việc nhà đầu tư chủ động nâng cao cảnh giác trước khi quyết định “xuống tiền” là điều vô cùng quan trọng. Và câu hỏi đặt ra là: Cần dựa vào những yếu tố nào để đánh giá 1 nền tảng, 1 “không gian đầu tư” là an toàn?

Ông Trần Hoàng Sơn - Giám Đốc Chiến lược thị trường CTCP CK VPBankS đã giải đáp thắc mắc này tại phiên tọa đàm “BẢO VỆ NHÀ ĐẦU TƯ TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ TẠI VIỆT NAM” trong khuôn khổ Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, diễn ra vào ngày 12/5 tại khách sạn The Ascott, Tây Hồ, Hà Nội.

1. Kiểm tra pháp lý của nền tảng đầu tư

Điều đầu tiên được ông Trần Hoàng Sơn nhấn mạnh là yếu tố pháp lý của nền tảng đầu tư. Theo ông, nhà đầu tư tuyệt đối không nên tham gia các sàn forex hoặc chứng khoán quốc tế chưa được cấp phép tại Việt Nam. Hiện nay, không có sàn forex hay chứng khoán quốc tế nào được cấp phép hoạt động chính thức trong nước, vì vậy khi xảy ra tranh chấp hoặc mất tiền, nhà đầu tư gần như không có cơ sở pháp lý để được bảo vệ.

Ông khuyến nghị nhà đầu tư chỉ nên giao dịch thông qua các công ty chứng khoán được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép để giảm thiểu rủi ro.

2. Cảnh giác với những dự án đầu tư cam kết lợi nhuận

Bên cạnh yếu tố pháp lý của nền tảng, nhà đầu tư cũng cần nâng cao cảnh giác với những dự án đầu tư có cam kết lợi nhuận, tránh các mô hình đầu tư ảo không công khai danh tính bộ máy vận hành, không được kiểm toán định kỳ.

Chuyên gia đặc biệt lưu ý và nhấn mạnh: Những dự án cam kết lợi nhuận cố định trên 3-5% mỗi tháng là dấu hiệu rủi ro rất cao. Trong bối cảnh nhiều mô hình Ponzi đội lốt blockchain và crypto xuất hiện liên tục, việc kiểm tra tính minh bạch của dự án được xem là bước không thể bỏ qua trước khi đầu tư.

3. Không để cảm xúc chi phối quyết định đầu tư

Ông Trần Hoàng Sơn đã phân tích 5 chiêu lừa đảo bùng phát mạnh trong những năm gần đây, trong đó, có tới 2 mô hình là Romance Baiting (“Mồi nhử tình cảm”) và App tình yêu xuyên quốc gia, tập trung xây dựng lòng tin qua mạng xã hội hoặc ứng dụng hẹn hò rồi dẫn dụ nạn nhân tham gia đầu tư vào các nền tảng giả mạo.

Vì vậy, ông khuyến nghị nhà đầu tư cần tách bạch cảm xúc với tài chính, không để các mối quan hệ tình cảm nói chung hay quan hệ trên mạng nói riêng, tác động đến quyết định đầu tư. Bên cạnh đó, chuyên gia cũng cho rằng người dùng nên thử rút tiền với số nhỏ trước khi nạp số tiền lớn. Nếu gặp tình trạng khó rút tiền hoặc bị yêu cầu đóng thêm “phí thuế”, “phí mở khóa” để nhận thưởng hay rút tiền, cần dừng giao dịch ngay lập tức vì đây là dấu hiệu điển hình của lừa đảo.

4. Tăng cường bảo mật kỹ thuật khi đầu tư số

Ngoài yếu tố pháp lý và tâm lý, bảo mật kỹ thuật cũng được xem là lớp phòng vệ quan trọng đối với nhà đầu tư cá nhân. Theo khuyến nghị của ông Trần Hoàng Sơn, nhà đầu tư nên sử dụng ví hardware đối với crypto, bật xác thực hai lớp (2FA) và tuyệt đối không kết nối ví với các website lạ. Các đường link đầu tư được gửi qua hội nhóm trên các ứng dụng nhắn tin cũng cần được xem là tín hiệu cảnh báo, vì đây là kênh được nhiều nhóm lừa đảo sử dụng để tiếp cận nạn nhân.

Nhà đầu tư được khuyến nghị tra cứu tên miền, số điện thoại hoặc tài khoản đáng ngờ thông qua nền tảng chongluadao.vn trước khi thực hiện giao dịch.

Không chỉ với crypto hay forex, thị trường chứng khoán cũng được cảnh báo đang xuất hiện nhiều chiêu trò thao túng giá. Ông Trần Hoàng Sơn đã mô tả 4 giai đoạn điển hình của một vụ làm giá cổ phiếu, bao gồm tích lũy bí mật, bơm giá, phân phối đỉnh và xả hàng. Theo đó, nhóm thao túng thường mở hàng chục đến hàng trăm tài khoản để gom cổ phiếu penny ở vùng giá thấp, sau đó tạo cung cầu giả thông qua mua bán khớp chéo liên tục và kết hợp “hô hào” trên các hội nhóm hoặc qua KOL để kéo nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia. Khi lượng tiền đổ vào đủ lớn, nhóm này sẽ bán tháo toàn bộ, khiến giá cổ phiếu lao dốc.

Theo ông Trần Hoàng Sơn, “đầu tư thật không bao giờ dễ như vậy”. Chuyên gia cho rằng thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm tại Việt Nam không xuất phát từ việc kẻ lừa đảo quá thông minh, mà đến từ việc nhiều nhà đầu tư thiếu thông tin và thiếu tư duy phản biện. Trong bối cảnh AI, deepfake và các nền tảng giả mạo ngày càng tinh vi, giáo dục tài chính và khả năng tự xác minh thông tin đang trở thành “hàng rào phòng thủ” quan trọng nhất đối với nhà đầu tư cá nhân.