20 triệu bị lừa chuyển khoản và bi kịch của 1 gia đình

Những vụ lừa đảo trực tuyến thường được nhắc đến bằng các con số thiệt hại: Vài triệu đồng, vài chục triệu đồng hay thậm chí hàng tỷ đồng bị chiếm đoạt chỉ sau một cuộc gọi hoặc một cú click vào đường link giả mạo. Nhưng phía sau các giao dịch bị đánh cắp đó, nhiều nạn nhân còn phải đối mặt với một dạng tổn thương khác khó nhìn thấy và cũng khó đong đếm hơn: Áp lực tâm lý kéo dài, cảm giác tự trách và sự đổ vỡ niềm tin trong chính gia đình mình.

Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Mạnh Tường - Đồng Sáng lập, Đồng Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghệ Tài chính MoMo tại Diễn đàn Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, diễn ra vào sáng 12/5 tại khách sạn The Ascott, Tây Hồ, Hà Nội.

Sự kiện do Liên minh Niềm tin số tổ chức, phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo) đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính.

Một vụ lừa đảo có thể là điểm khởi đầu bi kịch của 1 cá nhân, 1 gia đình

Bắt đầu phiên chia sẻ của mình với tư cách Nhà sáng lập của một trong những Tập đoàn Công nghệ Tài chính hàng đầu Việt Nam, ông Nguyễn Mạnh Tường kể một câu chuyện thế này:

“Cách đây chưa lâu, mẹ của một người bạn của tôi, nhận được tin nhắn từ tài khoản Facebook của bạn thân của bà. Tin nhắn nhờ chuyển khoản 20 triệu để ứng tiền viện phí khẩn cấp. Bà đã tin và chuyển khoản ngay. Và sau khi phát hiện mình bị lừa, bà cứ thẫn thờ nhiều ngày vì tiếc tiền, khi đi đường bà không để ý và bị xe đâm. Mà người già, mọi người biết mà, khi bị ngã thì sức khỏe đi xuống rất nhanh. Thế nên câu chuyện này thực sự không phải là chuyện của 20 triệu mà là hạnh phúc của một gia đình” .

Theo ông Nguyễn Mạnh Tường, điều đáng lo nhất của các vụ lừa đảo trực tuyến hiện nay không còn nằm ở con số thiệt hại bao nhiêu tiền, mà là những hệ lụy tâm lý kéo dài phía sau đó. Từ góc nhìn của một doanh nghiệp công nghệ tài chính với hàng chục triệu người dùng, ông cho rằng nhiều vụ lừa đảo đang để lại hậu quả như một “cú sốc tinh thần” đối với nạn nhân và cả gia đình của họ.

Đặc biệt, áp lực tâm lý này không chỉ dừng lại ở cá nhân bị lừa mà còn lan sang những người thân xung quanh. Với người trẻ, số tiền bị mất có thể là khoản tiết kiệm đầu tiên, tiền học phí hoặc tiền sinh hoạt gia đình gửi lên. Với người lớn tuổi, việc bị lừa có thể khiến họ mất niềm tin vào công nghệ, trở nên hoảng sợ với cả những giao dịch số thông thường. Không ít trường hợp, sau khi xảy ra sự cố, gia đình cũng rơi vào trạng thái căng thẳng vì trách móc, lo lắng hoặc áp lực tài chính phát sinh.

Dữ liệu từ Liên minh chống lừa đảo toàn cầu GASA tại Đông Nam Á cho thấy 2/3 nạn nhân phải chịu stress kéo dài, trong khi gần một nửa bị ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần. Đây là khía cạnh thường ít được nhắc tới khi nói về lừa đảo tài chính số, dù tác động của nó có thể kéo dài lâu hơn rất nhiều so với thiệt hại vật chất.

Theo thống kê nội bộ của MoMo: Khoảng 70% nạn nhân bị lừa đảo tài chính dưới 25 tuổi, trong đó 50% là sinh viên dưới 22 tuổi. Điều này cho thấy lừa đảo trực tuyến không còn là câu chuyện của riêng nhóm người cao tuổi thiếu hiểu biết về công nghệ mà ngay cả người trẻ - Những người thường xuyên sử dụng ví điện tử, ngân hàng số và mạng xã hội, cũng đang trở thành đối tượng mục tiêu của các hình thức lừa đảo mới.

Kịch bản lừa đảo ngày càng chân thật

Ông Nguyễn Mạnh Tường cho rằng AI đang khiến việc thao túng tâm lý người dùng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Deepfake giả gương mặt, giả giọng nói, giả video hay các tin nhắn được tạo bằng AI khiến người dùng ngày càng khó phân biệt đâu là “người thật”, đâu là “sản phẩm của AI”.. Trong nhiều trường hợp, nạn nhân không bị đánh vào kiến thức công nghệ, mà bị đẩy vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi hoặc quá tin tưởng để rồi tự thực hiện giao dịch chuyển tiền.

Dữ liệu nội bộ của MoMo cho thấy hơn 90% số tiền lừa đảo trên nền tảng này là do người dùng tự chuyển khi đang bị thao túng tâm lý. Theo ông Tường, đây là lý do các hệ thống bảo vệ hiện nay cần thay đổi cách tiếp cận: Không chỉ tập trung chặn giao dịch hay khóa tài khoản, mà phải tìm cách nhận diện trạng thái bất thường trong hành vi người dùng để can thiệp đúng lúc.

“Đôi khi điều người dùng cần nhất chỉ là thêm vài giây để dừng lại suy nghĩ” , ông nói. Theo dữ liệu được công bố tại diễn đàn, có tới 99,5% người dùng đã dừng lại để kiểm tra sau khi nhận được cảnh báo rủi ro từ hệ thống AI trước giao dịch.

Trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi nhờ AI, ông Nguyễn Mạnh Tường cho rằng bảo vệ người dùng không còn đơn thuần là bảo vệ tài khoản hay dòng tiền, mà còn là bảo vệ cảm giác an toàn, niềm tin số và sự ổn định tinh thần của mỗi cá nhân, mỗi gia đình trong môi trường số hiện nay.