Chuyện gì xảy ra trong ngày làm việc cuối cùng của các shipper ở Hà Nội?

Những ngày vừa qua, shipper là một trong số những nhóm nghề được dân tình quan tâm nhất. Thậm chí vì nhu cầu dùng dịch vụ quá cao mà shipper cùng với thợ làm nail, thợ làm tóc và tài xế xe công nghệ được gọi vui là “tứ đại danh giá” mùa Tết.

Sở dĩ có hiện tượng này là bởi đi đâu cũng thấy người chờ đơn, canh điện thoại shipper từng giờ để đợi đơn hàng được về trước Tết. Những ngày cao điểm trước Tết, shipper gần như không có khái niệm nghỉ ngơi: đơn nối đơn, điện thoại không ngừng đổ chuông, không có cả thời gian ăn trưa.

Nhưng nghịch lý nằm ở chính ngày làm việc cuối cùng trong năm của các shipper - ngày 26 tháng Chạp. Khi ai cũng nghĩ Tết là lúc giao hàng phải bận rộn nhất thì thực tế, lượng đơn lại giảm mạnh: ngày làm việc cuối cùng trong năm không phải lúc bận rộn nhất mà là lúc ít đơn nhất.

Vì sao thế?

Ghi nhận của chúng tôi tại Hà Nội vào ngày làm việc cuối cùng của các shipper, lượng đơn hàng bắt đầu sụt rõ rệt. Nếu ngày thường, một shipper có thể xử lý 200 - 300 đơn/ngày thì thời điểm cận Tết, con số này chỉ còn khoảng một nửa.

Anh H., shipper làm việc tại khu vực Mỹ Đình, cho biết: “Ngày thường tôi giao tầm 200 - 300 đơn còn hôm nay cả ngày chỉ hơn 100 đơn. Nhiều người đã về quê nên lượng đơn trong thành phố giảm rõ rệt” .

Theo anh H., tình trạng này năm nào cũng lặp lại, nhưng năm nay đến sớm hơn. Người lao động nghỉ Tết sớm, chủ động mua sắm từ trước nên cao điểm giao hàng kết thúc nhanh hơn dự đoán.

Với nghề giao hàng, thu nhập gần như phụ thuộc trực tiếp vào số đơn hoàn thành. Đơn giảm đồng nghĩa tiền công giảm. Anh Trần Minh T., shipper tại Thanh Xuân, cho biết từ khoảng 23 tháng Chạp - sau ngày ông Công ông Táo, lượng đơn sụt mạnh. “Thời điểm này chủ yếu còn những người ở lại thành phố đặt hàng. Phần lớn khách đã mua sắm xong hoặc chuyển địa chỉ nhận về quê” , anh nói.

Đây cũng là quan sát của chị Lê Thu P., shipper làm việc tại khu vực Cầu Giấy. Chị cho biết khách hàng thường chuyển địa chỉ nhận hàng về quê từ giữa tháng Chạp do lo ngại tình trạng giao hàng chậm khi sát Tết. Theo chị, phần lớn đơn hàng đã được giao xong vào khoảng từ ngày 20 - 22 tháng Chạp. Những ngày sau đó, lượng đơn phát sinh chủ yếu đến từ nhóm khách hàng vẫn ở lại thành phố.

Hiện tại, khi khách chuyển địa chỉ nhận về các tỉnh, lượng đơn trong nội đô giảm mạnh. Nhiều shipper vì thế cũng chủ động rút ngắn thời gian làm việc, thậm chí nghỉ sớm để về quê. Với họ, việc thu nhập giảm những ngày cuối năm đã trở thành quy luật mùa vụ của nghề.

Vì thế, ngày làm việc cuối cùng trong năm của shipper không ồn ào như nhiều người tưởng. Thay vào đó là nhịp làm việc chậm lại, đủ để họ kịp tính toán những khoản thu nhập còn lại và kịp nghĩ đến hành trình về quê của chính mình.

Chỉ vài ngày trước đó, theo ghi nhận của chúng tôi tại TP.HCM trong khoảng 20 - 23 tháng Chạp, nhiều shipper tranh thủ chạy đơn xuyên trưa, ăn vội ổ bánh mì bên lề đường hay ly mì gói trong góc kho. "Cận Tết là thời điểm kiếm thêm thu nhập tốt nhất trong năm, nên ráng chạy được bao nhiêu hay bấy nhiêu" , một shipper chia sẻ.

Thời điểm này áp lực không chỉ nằm ở số lượng. Khách cần gấp để kịp biếu Tết, kịp mang về quê, kịp gửi tặng người thân. Chỉ cần giao trễ một, hai tiếng là đã nhận hàng loạt cuộc gọi giục giã. Trên đường, tình trạng ùn tắc gia tăng khiến việc di chuyển thêm phần vất vả. Có những shipper phải len lỏi qua từng con hẻm nhỏ, chờ đợi hàng chục phút trước chung cư đông đúc chỉ để giao một đơn hàng vài chục nghìn đồng.

"Ngày Tết mình giao 200 - 300 đơn luôn ấy, khi nào xong thì mình về thôi. Tranh thủ giao nên có khi ngày chỉ ăn có một bữa thôi. Tranh thủ đến nỗi buổi trưa còn không ăn cơm luôn đó. Có những đơn hàng nhiều khi cả 2-3 ngày mới giao được ấy. Giao hàng xong về khi mình còn phải làm nhiều việc nữa. Vì lượng hàng quá nhiều nên lắm khi mình còn phải sắp xếp phân loại để chuẩn bị đi" , shipper Ngô Quang Huy (ở TP.HCM) chia sẻ.

Từ khoảng đầu tháng 2 (tức giữa tháng Chạp), các hội nhóm kinh doanh online liên tục cập nhật tình trạng đơn hàng theo từng giờ. Không khí “chạy nước rút” bao trùm khắp nơi. Nhiều chủ shop cho biết những ngày cận Tết là thời điểm căng thẳng nhất trong năm: khách đặt hàng gửi về quê làm quà, chỉ cần thấy app chưa cập nhật trạng thái giao là lập tức nhắn tin, gọi điện giục liên tục.

Có những shop mỗi ngày phải trả lời hàng chục tin nhắn với cùng một nội dung: “Bao giờ em nhận được hàng?”, “Có kịp trước 28 không?”,... Trong khi đó, khi liên hệ tổng đài đơn vị vận chuyển, câu trả lời phổ biến vẫn là kho đang quá tải, đơn tăng đột biến, cần thêm thời gian xử lý. Không ít trường hợp, shipper đang trên đường giao vẫn liên tục nhận cuộc gọi giục đơn từ cả khách lẫn chủ shop, tạo nên một vòng xoáy áp lực dồn dập.

Tình trạng này không chỉ xảy ra với các cửa hàng nhỏ lẻ. Nhiều gian hàng lớn trên sàn thương mại điện tử cũng rơi vào cảnh tương tự: đơn tăng mạnh nhưng tốc độ xử lý không theo kịp kỳ vọng của khách. Các kho trung tâm phải hoạt động hết công suất, việc phân loại - gom - điều phối hàng dễ rơi vào ùn ứ. Chỉ cần chậm một khâu, toàn bộ chuỗi giao nhận phía sau lập tức bị dồn lại.

Theo giới kinh doanh, tháng cuối năm là giai đoạn nhạy cảm nhất của ngành giao nhận mỗi năm. Đơn hàng tăng vọt trong thời gian ngắn, trong khi nhân sự và hạ tầng khó mở rộng tức thì, khiến áp lực dồn lên cả shop, shipper lẫn đơn vị vận chuyển. Vì vậy tình hình thong thả của các shipper trong ngày cuối cùng của năm cũng được xem là quãng nghỉ ngắn cho họ sau những ngày giao hàng dồn dập, chuẩn bị tinh thần bước vào năm mới nhộn nhịp hơn.