Bỏng lạnh có thể xảy ra ở miền Bắc không?

Ảnh minh họa: Getty Images

Trong đó, “bỏng lạnh” (frostbite) thường được nhắc đến như một tình trạng nguy hiểm hay gặp ở các quốc gia ôn đới, hàn đới. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: liệu bỏng lạnh có thể xảy ra ngay tại miền Bắc Việt Nam?

Bỏng lạnh là gì và xảy ra khi nào?

Bỏng lạnh là tình trạng tổn thương mô do tiếp xúc với nhiệt độ thấp trong thời gian đủ dài, khiến máu lưu thông kém, các tế bào bị thiếu oxy và có thể hoại tử. Tình trạng này thường xảy ra khi nhiệt độ môi trường xuống dưới 0°C, kèm theo gió mạnh hoặc độ ẩm cao, làm cơ thể mất nhiệt nhanh hơn bình thường.

Khác với cảm giác lạnh thông thường, bỏng lạnh không chỉ gây tê buốt mà còn để lại tổn thương thực thể trên da và mô sâu, có thể dẫn đến biến chứng nặng nếu không được xử trí kịp thời.

Miền Bắc Việt Nam có nguy cơ bị bỏng lạnh không?

Trên thực tế, tại các tỉnh đồng bằng, nguy cơ bỏng lạnh là rất thấp. Tuy nhiên, ở các khu vực vùng núi cao như Sa Pa, Mẫu Sơn, Đồng Văn, Y Tý…, nơi nhiệt độ có thể giảm xuống dưới 0°C trong những đợt rét hại mạnh, bỏng lạnh hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngay cả khi nhiệt độ không xuống quá sâu, yếu tố gió lạnh, mưa phùn, độ ẩm cao và thời gian phơi nhiễm kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tổn thương do lạnh, đặc biệt với người lao động ngoài trời, người đi rừng, leo núi hoặc du khách không có trang phục phù hợp.

Những vị trí cơ thể dễ bị bỏng lạnh

Bỏng lạnh thường xuất hiện ở các vùng cơ thể lộ ra ngoài và có tuần hoàn máu kém như ngón tay, ngón chân, tai, mũi, má. Ban đầu, vùng da bị ảnh hưởng có thể tái nhợt, tê buốt, mất cảm giác. Khi tổn thương tiến triển, da có thể sưng nề, đổi màu xanh tím hoặc xuất hiện bọng nước sau khi được làm ấm.

Điều đáng lo ngại là cảm giác đau có thể không rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh chủ quan và bỏ qua thời điểm xử trí thích hợp.

Ai là nhóm có nguy cơ cao?

Những người có nguy cơ cao bị bỏng lạnh bao gồm người lao động ngoài trời trong thời tiết rét sâu, người vô gia cư, người già, trẻ nhỏ và những người mắc bệnh mạn tính ảnh hưởng đến tuần hoàn như đái tháo đường, bệnh mạch máu ngoại biên. Việc sử dụng rượu bia trong thời tiết lạnh cũng làm giảm khả năng cảm nhận lạnh và tăng nguy cơ tổn thương mô.

Cách phòng tránh và xử trí ban đầu

Để phòng tránh bỏng lạnh, cần giữ ấm đầy đủ, đặc biệt là các vùng dễ tổn thương như tay, chân, tai và mặt. Quần áo nên đủ dày, khô ráo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với gió lạnh và môi trường ẩm ướt trong thời gian dài.

Khi nghi ngờ bị bỏng lạnh, cần nhanh chóng đưa người bệnh ra khỏi môi trường lạnh, làm ấm từ từ bằng nước ấm vừa phải hoặc bằng thân nhiệt, tránh xoa bóp mạnh hoặc chườm nóng trực tiếp. Tuyệt đối không dùng nước quá nóng hay hơ lửa vì có thể làm tổn thương mô nặng hơn. Sau sơ cứu ban đầu, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị phù hợp.

Trong bối cảnh rét đậm, rét hại có thể xuất hiện bất thường tại miền Bắc, bỏng lạnh không còn là khái niệm xa lạ. Nhận biết đúng nguy cơ và chủ động phòng tránh là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với những người thường xuyên phải tiếp xúc với môi trường lạnh sâu.