Bất ngờ với trào lưu “than nghèo” của giới trẻ

Nhiều người trẻ lựa chọn lối sống chậm - (Ảnh: Getty)

Khi "khoe giàu" nhường chỗ cho "kể khó"

Những năm gần đây, trên nhiều nền tảng mạng xã hội, hình ảnh về cuộc sống xa hoa, tiêu dùng phô trương từng được xem là biểu tượng thành công của giới trẻ dần nhường chỗ cho những câu chuyện đời thường, thậm chí là khó khăn, chật vật trong cuộc sống. Một số chuyên gia nhận định đây là biểu hiện của một xu hướng mới - "khoe nghèo" hay "so sánh ngược" - đang lan rộng trong cộng đồng Gen Z.

Theo các khảo sát và phân tích quốc tế, thế hệ Gen Z đang tái định nghĩa khái niệm tiết kiệm (frugality). Nếu như trước đây, tiết kiệm thường gắn với sự thiếu thốn hoặc phải cắt giảm chi tiêu sau khi gặp khó khăn tài chính, thì ngày nay, nhiều người trẻ chủ động lựa chọn lối sống tối giản ngay từ đầu. Họ không coi việc chi tiêu ít là sự hy sinh, mà là một chiến lược sống có chủ đích, nhằm kiểm soát tài chính và hướng đến sự ổn định lâu dài.

Chuyên gia tài chính cá nhân độc lập Brian Jung cho rằng, Gen Z không chỉ tiết kiệm mà còn tái định nghĩa cách thức sống tiết kiệm. Theo đó, họ đưa ra các quyết định chi tiêu dựa trên giá trị cá nhân, thay vì chạy theo các chuẩn mực tiêu dùng truyền thống. Chủ nghĩa tối giản trở thành bộ lọc giúp loại bỏ những chi tiêu không cần thiết.

Sự thay đổi này phần nào phản ánh bối cảnh kinh tế mà Gen Z đang phải đối mặt. Đây là thế hệ trưởng thành trong thời kỳ chi phí nhà ở tăng cao, nợ tiêu dùng gia tăng và thị trường việc làm cạnh tranh. Thay vì phản ứng bằng cách tiêu dùng để giải tỏa áp lực, nhiều người trẻ lựa chọn tiết chế chi tiêu, tích lũy tài chính và hướng đến sự an tâm lâu dài.

Tại một số quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, trào lưu "so sánh ngược" bùng nổ trên các nền tảng mạng xã hội. Thay vì khoe những chuyến du lịch đắt đỏ hay thành tích cá nhân, người trẻ chia sẻ mức lương thấp, cách tiết kiệm chi phí sinh hoạt hoặc "săn" được các sản phẩm giá rẻ. Những nội dung này thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác, cho thấy sự đồng cảm rộng rãi trong cộng đồng.

Một số ý kiến cho rằng xu hướng này mang lại hiệu ứng tâm lý tích cực. Khi nhiều người cùng chia sẻ khó khăn, áp lực so sánh giàu nghèo giảm bớt, tạo cảm giác "ai cũng đang cố gắng" thay vì cạnh tranh phô trương. Tuy nhiên, cũng có quan điểm cảnh báo rằng nếu lạm dụng, xu hướng này có thể dẫn đến tâm lý bi quan, làm suy giảm động lực phấn đấu của giới trẻ.

Bên cạnh đó, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của Gen Z còn gắn với các giá trị xã hội rộng hơn, như tiêu dùng có trách nhiệm, bảo vệ môi trường và ưu tiên chất lượng hơn số lượng. Nhiều người sẵn sàng từ bỏ những chi tiêu xa xỉ để tập trung vào các mục tiêu dài hạn như mua nhà, xây dựng gia đình hoặc đạt được sự cân bằng trong cuộc sống.

Lối sống "Nonna maxxing" lên ngôi

Cùng với xu hướng "kể khó", một trào lưu khác cũng đang nổi lên trong giới trẻ là lối sống chậm, tiêu biểu là phong cách được gọi là "Nonna maxxing" - lấy cảm hứng từ hình ảnh người bà truyền thống trong văn hóa châu Âu. Thay vì theo đuổi nhịp sống nhanh và tiêu dùng liên tục, nhiều người trẻ lựa chọn những hoạt động đơn giản như nấu ăn, làm vườn, đọc sách hoặc dành thời gian bên gia đình.

Theo các chuyên gia tâm lý, xu hướng này xuất phát từ nhu cầu cân bằng lại cuộc sống trong bối cảnh áp lực công việc, thông tin và mạng xã hội ngày càng gia tăng. Việc tham gia các hoạt động mang tính thủ công, chậm rãi giúp con người giảm căng thẳng, cải thiện sức khỏe tinh thần và tăng cường kết nối xã hội. Một nhà trị liệu tâm lý tại Mỹ nhận định rằng lối sống này giúp người trẻ thoát khỏi trạng thái "luôn phải chạy đua", đưa họ trở lại với cảm giác ổn định và kiểm soát cuộc sống. Đây được xem là phản ứng tự nhiên trước tình trạng quá tải thông tin và áp lực thành tích trong xã hội hiện đại.

Đáng chú ý, Gen Z tận dụng công nghệ để hỗ trợ lối sống tiết kiệm một cách hiệu quả. Họ sử dụng các ứng dụng quản lý tài chính, công cụ hoàn tiền trực tuyến và chia sẻ chi phí trong cộng đồng. Việc kết hợp công nghệ với thói quen tiết kiệm giúp quá trình quản lý tài chính trở nên linh hoạt và dễ tiếp cận hơn. Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi này không chỉ mang tính ngắn hạn mà có thể định hình lại xu hướng tiêu dùng trong tương lai. Nếu như trước đây, tiêu dùng gắn liền với việc sở hữu nhiều hơn, thì nay, giá trị được chuyển sang trải nghiệm, sự bền vững và ý nghĩa cá nhân.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra những câu hỏi về động lực phát triển của giới trẻ. Một số ý kiến lo ngại rằng việc quá chú trọng vào "an toàn" và tiết kiệm có thể khiến một bộ phận người trẻ ngại rủi ro, thiếu đột phá trong sự nghiệp. Ngược lại, nhiều chuyên gia cho rằng đây là cách tiếp cận thực tế, phù hợp với bối cảnh kinh tế biến động.