Bác sĩ chuyên phẫu thuật ung thư da cảnh báo người dùng kem chống nắng

Nhiều người chỉ nhận ra mình dùng kem chống nắng sai sau nhiều năm, thường là khi đã ngồi trong phòng khám da liễu. Là bác sĩ chuyên thực hiện phẫu thuật Mohs (phương pháp điều trị ung thư da chính xác cao), Tiến sĩ Parrish Sadeghi đã chứng kiến rất rõ hậu quả của những thói quen tưởng như vô hại này.

Khi mùa hè đang ở thời điểm nắng nóng nhất, bà đã chia sẻ những lỗi mà mình gặp đi gặp lại ở bệnh nhân và những thay đổi mà bà mong ai cũng thực hiện trước khi ra ngoài trời.

Chuyên gia là ai?

Tiến sĩ Parrish Sadeghi là bác sĩ da liễu được chứng nhận chuyên môn kép và là phẫu thuật viên Mohs được đào tạo chuyên sâu. Bà chuyên về phát hiện, điều trị và phòng ngừa ung thư da.

Bà cũng là người sáng lập Trung tâm Da liễu và Phẫu thuật Da Pure Dermatology & Skin Surgery Center tại thành phố Santa Monica, bang California (Mỹ), nơi cung cấp các dịch vụ chăm sóc da liễu toàn diện, bao gồm điều trị nội khoa, phẫu thuật và thẩm mỹ da.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị các bệnh ung thư da, Tiến sĩ Sadeghi đặc biệt tâm huyết với việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ da trước ánh nắng mặt trời, phòng ngừa ung thư da, sử dụng kem chống nắng đúng cách và chăm sóc da dựa trên các bằng chứng khoa học.

Trong lĩnh vực thẩm mỹ, bà theo đuổi triết lý làm đẹp hướng đến vẻ ngoài tươi tắn, tự nhiên, giúp tôn lên những nét đẹp vốn có thay vì làm thay đổi hoàn toàn diện mạo của bệnh nhân.

Tổn thương do ánh nắng có thể bắt đầu từ hàng chục năm trước

Nhiều người nghĩ ung thư da chỉ liên quan đến những lần cháy nắng trong mùa hè hiện tại. Nhưng theo Tiến sĩ Sadeghi, thực tế không đơn giản như vậy.

"Phần lớn tổn thương do ánh nắng dẫn đến ung thư da bắt nguồn từ những lần cháy nắng khi còn trẻ", bà giải thích.

Nghiên cứu cũng cho thấy điều tương tự. Theo Skin Cancer Foundation, nếu từng bị cháy nắng từ 5 lần trở lên trong đời, nguy cơ mắc u hắc tố (melanoma - dạng ung thư da nguy hiểm nhất) có thể tăng hơn gấp đôi.

Ngoài ra còn có một nguồn tiếp xúc tia UV mà hầu như mọi người đều bỏ qua.

"Việc tiếp xúc với ánh nắng một cách thụ động khi lái xe là yếu tố rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ", bà cho biết.

Quãng đường đi làm hàng ngày có thể gây hại cho da nhiều hơn bạn tưởng. Theo Tiến sĩ Sadeghi, đây cũng là một trong những lý do khiến các loại ung thư da liên quan đến ánh nắng ở Mỹ thường xuất hiện nhiều hơn ở bên trái khuôn mặt.

Một nghiên cứu đăng trên Journal of the American Academy of Dermatology cho thấy người lái xe ngồi cạnh cửa kính đóng kín vẫn nhận lượng tia UV ở cánh tay trái cao gấp khoảng 5 lần cánh tay phải và lượng tia UV ở bên trái khuôn mặt cao gấp khoảng 20 lần.

Sai lầm về kem chống nắng mà bác sĩ gặp nhiều nhất mỗi tháng 7

"Nếu phải chọn một lỗi phổ biến nhất thì đó là quên thoa lại kem chống nắng", Tiến sĩ Sadeghi nói.

Cách khắc phục không nằm ở việc đổi sang loại kem đắt tiền hơn, mà là nhớ đúng thời gian.

"Bạn nên thoa lại kem chống nắng sau mỗi 2 giờ. Nếu đang bơi lội hoặc đổ nhiều mồ hôi thì nên thoa lại sau khoảng 1,5 giờ".

Đây là bước mà rất nhiều người bỏ qua. Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), chỉ khoảng 1/3 người Mỹ thoa lại kem chống nắng sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời. Điều đó đồng nghĩa là làn da phải chịu tác động của ánh nắng trong nhiều giờ liên tục mà không được bảo vệ đầy đủ.

Bạn thực sự cần bao nhiêu kem chống nắng?

Việc thoa lại chỉ có tác dụng khi ngay từ đầu bạn đã dùng đủ lượng kem cần thiết. Nhưng đa số mọi người đều thoa quá ít.

Tiến sĩ Sadeghi đưa ra cách tính rất đơn giản: "Hãy dùng lượng kem chống nắng tương đương một ly rượu nhỏ (shot glass) để phủ toàn bộ vùng da hở trên cơ thể".

Riêng khuôn mặt và tai, bà khuyến nghị sử dụng ít nhất nửa thìa cà phê.

Hướng dẫn của các chuyên gia da liễu cũng tương tự. Một người trưởng thành thường cần khoảng 30ml kem chống nắng cho toàn thân. Tuy nhiên, nhiều người chỉ sử dụng khoảng 25-50% lượng khuyến nghị.

Kem chống nắng chống nước không có nghĩa là bạn được phép quên thoa lại

Dù đi biển, leo núi hay chỉ đơn giản là ra ngoài mua sắm, nguyên tắc vẫn giống nhau.

"Kem chống nắng cần được thoa lại sau mỗi 2 giờ, và thường xuyên hơn nếu bạn bơi hoặc đổ mồ hôi".

Nhiều người nhìn thấy dòng chữ "water-resistant" (chống nước) trên bao bì và nghĩ rằng mình đã được bảo vệ cả ngày. Nhưng Tiến sĩ Sadeghi nhấn mạnh: "Chống nước không có nghĩa là không thấm nước hoàn toàn".

Điều đó chỉ có nghĩa là sản phẩm vẫn giữ được hiệu quả trong nước trong một khoảng thời gian nhất định trước khi cần thoa lại.

Theo Skin Cancer Foundation, kem chống nắng chống nước thường chỉ được kiểm nghiệm để duy trì hiệu quả trong 40 hoặc 80 phút dưới nước.

Bộ phận cơ thể mà hầu như ai cũng quên bảo vệ

Nếu muốn biết ung thư da thường "ẩn náu" ở đâu, hãy hỏi những bác sĩ chuyên phẫu thuật loại bỏ chúng. Theo Tiến sĩ Sadeghi, vị trí bị bỏ quên nhiều nhất là đường ngôi tóc trên da đầu.

"Đây là khu vực mà rất nhiều người không nghĩ đến việc bôi kem chống nắng, nhưng lại tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng". Khi tuổi tác tăng lên và tóc thưa dần, phần da đầu lộ ra ngày càng nhiều, khiến nguy cơ ung thư da tại khu vực này cũng tăng theo. Một chiếc mũ vành rộng hoặc một lớp kem chống nắng dọc theo đường ngôi tóc có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ này.

Nên chọn kem chống nắng vật lý hay hóa học?

Cuộc tranh luận giữa kem chống nắng vật lý và hóa học vẫn luôn rất sôi nổi trên mạng xã hội. Tuy nhiên, quan điểm của Tiến sĩ Sadeghi khá thực tế:

"Kem chống nắng hóa học hoàn toàn đủ khả năng giúp ngăn ngừa các loại ung thư da liên quan đến ánh nắng". Tuy nhiên, với những người lo lắng về nám da, tăng sắc tố hoặc lão hóa sớm, bà thường ưu tiên kem chống nắng vật lý.

Lý do là các sản phẩm này có khả năng bảo vệ tốt hơn trước ánh sáng nhìn thấy được - yếu tố có thể góp phần gây sạm da và các dấu hiệu lão hóa.

Dù lựa chọn loại nào, bà vẫn nhấn mạnh: "Cuối cùng thì bất kỳ loại kem chống nắng nào cũng tốt hơn là không dùng gì cả".

SPF càng cao có càng tốt?

Nhiều người nghĩ SPF 100 sẽ bảo vệ tốt gấp đôi SPF 50. Nhưng thực tế không phải vậy. "Mức SPF tối thiểu được khuyến nghị là 30", Tiến sĩ Sadeghi cho biết.

Bà cảnh báo rằng SPF quá cao đôi khi khiến mọi người chủ quan, nghĩ mình đã được bảo vệ tuyệt đối nên quên thoa lại kem chống nắng. Theo khảo sát của AAD, có tới 67% người được hỏi nhầm tưởng rằng SPF 30 bảo vệ tốt gấp đôi SPF 15.

Trời nhiều mây vẫn có thể khiến bạn cháy nắng

Đây là một trong những hiểu lầm khiến Tiến sĩ Sadeghi lo ngại nhất.

"Tia UV vẫn có thể xuyên qua mây. Trên thực tế, những trường hợp cháy nắng vào ngày nhiều mây đôi khi còn nghiêm trọng bất ngờ vì mọi người đánh giá thấp mức độ tiếp xúc với ánh nắng".

Theo AAD, ngay cả trong những ngày nhiều mây, có tới 80% tia UV của mặt trời vẫn có thể tiếp cận làn da.

Bôi kem chống nắng mỗi ngày có thật sự giúp trẻ lâu?

Khi được hỏi về điều này, Tiến sĩ Sadeghi trả lời rất dứt khoát: "Chắc chắn có".

Theo kinh nghiệm của bà, những người duy trì thói quen bôi kem chống nắng hàng ngày trên mặt thường có ngoại hình trẻ hơn đáng kể so với những người không sử dụng. "Nhóm người này thường trông trẻ hơn từ 5 đến 10 tuổi", bà nói.

Một nghiên cứu lớn đăng trên Annals of Internal Medicine cũng cho thấy, những người sử dụng kem chống nắng mỗi ngày có dấu hiệu lão hóa da ít hơn khoảng 24% so với nhóm chỉ dùng thỉnh thoảng trong thời gian theo dõi 4,5 năm.

Những mẹo chống nắng "tự nhiên" mà bác sĩ không khuyến khích

Mỗi mùa hè lại xuất hiện hàng loạt xu hướng lan truyền trên mạng, chẳng hạn như cố tình phơi nắng để có "lớp da nền" hoặc dùng dầu tự nhiên thay kem chống nắng.

Tiến sĩ Sadeghi thừa nhận rằng không phải lúc nào bà cũng thuyết phục được mọi người từ bỏ các niềm tin này. Tuy nhiên, bà luôn khuyên bệnh nhân ít nhất không nên áp dụng các phương pháp đó lên khuôn mặt, nơi dễ bị tổn thương và ảnh hưởng thẩm mỹ nhất.

Nếu nhiều năm không dùng kem chống nắng thì đã quá muộn chưa?

May mắn, câu trả lời là không. "Không bao giờ là quá muộn để thay đổi", Tiến sĩ Sadeghi nói.

Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo rằng việc tiếp tục duy trì những thói quen chống nắng kém sẽ làm tăng tốc quá trình hình thành ung thư da. Nói cách khác, bắt đầu bảo vệ da từ hôm nay vẫn mang lại lợi ích đáng kể cho tương lai.

Điều quan trọng nhất cần làm trước cuối tuần này

Nếu chỉ có thể nhắc mọi người một điều duy nhất, Tiến sĩ Sadeghi sẽ không nói về khuôn mặt hay cánh tay. Bà muốn bạn nhớ đến mu bàn tay.

"Đừng quên bôi kem chống nắng lên mu bàn tay". Đây là vùng da phải tiếp xúc với ánh nắng rất nhiều trong suốt cuộc đời nhưng lại thường xuyên bị bỏ quên.

Hậu quả không chỉ là xuất hiện đốm nâu, dấu hiệu lão hóa mà còn làm tăng nguy cơ mắc ung thư da.

Một thao tác đơn giản kéo dài vài giây mỗi ngày có thể giúp bảo vệ đôi tay và làn da của bạn trong nhiều năm tới.