Bác sĩ cảnh báo thói quen bù nước phản tác dụng ngày nắng nóng

Nhiều người nhập viện vì say nắng, sốc nhiệt

Những ngày gần đây, Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phía Bắc liên tục ghi nhận nền nhiệt ngoài trời ở mức cao. Cái nắng gay gắt không chỉ gây cảm giác oi bức, khó chịu mà còn kéo theo nguy cơ gia tăng các trường hợp mất nước, say nắng, sốc nhiệt phải nhập viện cấp cứu.

Những tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, song nguy cơ cao hơn ở những người thường xuyên làm việc ngoài trời như công nhân xây dựng, shipper, nhân viên giao thông, nông dân, công nhân vệ sinh môi trường, người bán hàng rong. Bên cạnh đó là người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người mắc bệnh lý nền.

Tại các bệnh viện lớn, số lượng bệnh nhân liên quan đến nắng nóng đang có xu hướng tăng rõ rệt. Không ít trường hợp nhập viện trong tình trạng nguy kịch với rối loạn ý thức, suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.

Tại Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, một nam công nhân 30 tuổi được đưa vào viện sau nhiều giờ làm việc ngoài trời nắng gắt. Khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng kiệt sức, mệt lả, vã mồ hôi nhiều.

Các bác sĩ xác định người bệnh bị suy thận cấp do mất nước nghiêm trọng, kèm tiêu cơ vân sau say nắng. Nhờ được hạ thân nhiệt, truyền dịch và điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch.

Một trường hợp khác là người đàn ông 42 tuổi phải nhập viện cấp cứu sau nhiều giờ di chuyển dưới trời nắng nóng. Trong khi đó, nhiều người cao tuổi mắc tăng huyết áp, đái tháo đường cũng được đưa đến bệnh viện trong tình trạng suy kiệt, khó thở hoặc huyết áp tăng cao do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan.

Không chỉ tại Hà Nội, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cũng liên tiếp tiếp nhận các ca sốc nhiệt.

Một bệnh nhân 50 tuổi nhập viện với biểu hiện mệt lả, chóng mặt, co quắp tay chân sau nhiều giờ gặt lúa ngoài đồng. May mắn, người bệnh hồi phục sau khi được bù nước và hạ thân nhiệt kịp thời.

Nghiêm trọng hơn, một bệnh nhân 69 tuổi khác được đưa đến viện trong tình trạng hôn mê sâu, thân nhiệt lên tới 41-42 độ C, suy đa tạng và phải thở máy, dùng thuốc vận mạch để duy trì huyết áp.

Theo BS Đặng Tuấn Dũng - Phó phòng Cấp cứu 1, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai ngày thường đơn vị tiếp nhận khoảng 250-300 lượt khám cấp cứu.

Riêng những ngày nắng nóng gần đây, số trường hợp liên quan trực tiếp đến thời tiết tăng thêm khoảng 60-70 ca mỗi ngày. Phần lớn bệnh nhân nhập viện do mất nước, say nắng, sốc nhiệt hoặc các bệnh lý tim mạch, hô hấp, chuyển hóa diễn biến nặng hơn.

BS Đặng Tuấn Dũng cho biết, nắng nóng làm gia tăng nguy cơ đối với người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có tiền sử đột quỵ. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể dễ mất nước, máu trở nên cô đặc hơn, làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch và ảnh hưởng đến khả năng điều hòa thân nhiệt.

Không phải trời nóng là uống oresol

Hiện nay nhiều người vẫn nhầm lẫn giữa say nắng và sốc nhiệt, trong khi đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau về mức độ nguy hiểm.

Trao đổi với Người Đưa Tin, BS.CKII Phạm Thị Trà Giang - Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Thanh Nhàn cho biết, say nắng (hay còn gọi là kiệt sức do nóng) thường là giai đoạn nhẹ hơn. Người bệnh vẫn tỉnh táo nhưng có thể xuất hiện các biểu hiện như mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, khát nước, chuột rút và vã nhiều mồ hôi.

Trong đa số trường hợp, nếu được đưa vào nơi thoáng mát, làm mát cơ thể và bù nước kịp thời, người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn.

Trong khi đó, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nguy hiểm khi cơ thể mất khả năng kiểm soát thân nhiệt. Nhiệt độ cơ thể tăng rất cao, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như lú lẫn, kích thích, nói nhảm, co giật hoặc hôn mê. Da thường nóng đỏ, mạch nhanh, huyết áp tụt và có nguy cơ tổn thương nhiều cơ quan cùng lúc.

BS.CKII Phạm Thị Trà Giang nhấn mạnh, dấu hiệu phân biệt quan trọng nhất giữa say nắng và sốc nhiệt là tình trạng rối loạn ý thức. Khi người bệnh có biểu hiện lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật, không uống được nước, nôn nhiều hoặc khó thở sau khi tiếp xúc với môi trường nắng nóng, cần coi đây là tình trạng cấp cứu và nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Một trong những quan niệm phổ biến hiện nay là cứ thời tiết nắng nóng thì nên uống oresol hoặc nước điện giải để phòng mất nước. Tuy nhiên theo các chuyên gia y tế điều này không hoàn toàn đúng.

BS.CKII Phạm Thị Trà Giang cho biết, với phần lớn người dân sinh hoạt bình thường nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất để bù nước cho cơ thể. Ngoài ra có thể bổ sung thêm nước canh, sữa hoặc nước trái cây ít đường.

Oresol là dung dịch bù nước và điện giải, chủ yếu được sử dụng trong các trường hợp mất nước rõ rệt như tiêu chảy, nôn nhiều, sốt cao hoặc lao động nặng khiến cơ thể đổ mồ hôi quá mức.

Việc tự ý sử dụng oresol không đúng cách có thể gây rối loạn điện giải, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mắc bệnh thận, suy tim hoặc tăng huyết áp.

"Người dân không nên có tâm lý "trời nóng là uống oresol thay nước", cần uống theo nhu cầu, theo mức độ mất mồ hôi và tình trạng bệnh lý. Nếu chỉ sinh hoạt thông thường, ăn uống được, không nôn, không tiêu chảy, không lao động quá nặng thì nước lọc là đủ", bác sĩ khuyến cáo.

Tương tự, các loại nước điện giải đóng chai hoặc nước thể thao cũng không nên sử dụng thay nước lọc thường xuyên. Nhiều sản phẩm chứa lượng đường và natri đáng kể, nếu lạm dụng có thể gây bất lợi cho sức khỏe, nhất là với người mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận hoặc suy tim.

Để phòng tránh say nắng, sốc nhiệt và mất nước, BS.Trà Giang khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài trong khoảng thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ nếu không thật sự cần thiết. Những người buộc phải làm việc ngoài trời nên sắp xếp thời gian nghỉ xen kẽ, tìm nơi râm mát để nghỉ ngơi và tránh lao động liên tục trong thời gian dài.

Việc uống nước cần thực hiện chủ động, không chờ đến khi khát mới uống. Nên uống từng ngụm nhỏ, chia đều trong ngày. Trong trường hợp vận động nhiều hoặc ra mồ hôi nhiều, có thể bổ sung điện giải hợp lý nhưng không lạm dụng.

Bên cạnh đó, người dân nên mặc quần áo rộng, nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt; đội mũ rộng vành, đeo kính và sử dụng kem chống nắng khi ra ngoài.

Đối với người cao tuổi, trẻ em và người mắc bệnh nền, cần duy trì môi trường sống thông thoáng, tránh để ở trong không gian kín, nóng bức. Đặc biệt, tuyệt đối không để trẻ em, người già hoặc vật nuôi trong ô tô đóng kín dù chỉ trong thời gian ngắn.

Các dấu hiệu như mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút, khát nhiều hoặc tiểu ít là những cảnh báo sớm của tình trạng mất nước và kiệt sức do nóng. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần ngừng hoạt động ngay, di chuyển vào nơi mát, nới lỏng quần áo và bổ sung nước.

Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu nặng như lơ mơ, lú lẫn, ngất, co giật, sốt cao, da nóng đỏ, nôn nhiều, khó thở hoặc đau ngực, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt.