5 điều ông bà dặn khi dọn bàn thờ, càng ngẫm càng thấy đúng

Nhà tôi có một thói quen rất đặc biệt. Cứ đến những ngày cận Tết, khi mọi người còn mải dọn bếp, lau nhà, giặt rèm thì bà tôi đã bắt đầu chuẩn bị cho việc dọn bàn thờ. Với bà, đây không phải việc vệ sinh thông thường, mà là một việc rất hệ trọng, phải làm sớm, làm kỹ và làm bằng tâm thế nghiêm túc. Hồi nhỏ tôi chỉ nghĩ đơn giản là lau cho sạch bụi, nhưng càng lớn, càng trải qua nhiều năm Tết, tôi mới hiểu vì sao những lời bà dặn lại có lý đến vậy.

Điều đầu tiên bà luôn nhắc là dọn bàn thờ không được vội vàng. Bà bảo đây là nơi thờ cúng tổ tiên, thần linh, không thể vừa lau vừa cười nói ồn ào, càng không nên làm trong trạng thái cáu gắt, bực bội. Trước khi bắt tay vào dọn, bà luôn thay đồ gọn gàng, rửa tay sạch sẽ, mở cửa cho thoáng nhà rồi mới bắt đầu. Sau này tôi mới nhận ra, việc đó không chỉ là lễ nghi, mà còn giúp mình tự điều chỉnh lại tâm trạng. Khi bước vào việc dọn bàn thờ với tinh thần chậm rãi và tôn trọng, tự nhiên mọi động tác cũng cẩn thận hơn, nhẹ nhàng hơn.

Điều thứ hai bà dặn rất kỹ là không được xê dịch bát hương lung tung. Bà nói bát hương là trung tâm của bàn thờ, là nơi tụ khí, tụ linh, nên tuyệt đối không bê đi bê lại tùy tiện. Nếu cần lau phía dưới, phải nhấc nhẹ từng chút, nhớ đúng vị trí cũ để đặt lại. Bà còn bảo nhiều nhà dọn bàn thờ xong thấy bát hương bị lệch, đặt lại cho đẹp mắt mà không biết là đã làm sai trật tự ban đầu. Càng về sau tôi càng thấy điều này rất đúng, bởi bàn thờ không phải để sắp xếp theo thẩm mỹ cá nhân, mà là giữ sự ổn định và trật tự.

Một điều nữa bà luôn nhắc là tỉa chân nhang vừa đủ, không được tham sạch. Bà thường bảo giữ lại số lẻ, phổ biến là ba, năm hoặc bảy chân, phần còn lại mới đem hóa. Không nên rút sạch trơn vì như vậy là mất sự liên tục, mất sự kết nối. Ngày trước tôi không hiểu lắm, chỉ thấy bà làm rất chậm, từng chân nhang được rút ra nhẹ nhàng rồi đặt gọn gàng. Lớn lên mới thấy, đây không chỉ là thói quen, mà là cách người xưa giữ sự trọn vẹn về mặt tâm linh. Dọn để gọn gàng hơn, chứ không phải xóa sạch mọi dấu vết cũ.

Bà tôi cũng rất kỹ trong chuyện lau bàn thờ. Không dùng giẻ bẩn lau chung với đồ dưới nhà, không dùng nước tẩy rửa nồng mùi. Thường chỉ dùng nước sạch hoặc nước ngũ vị gồm gừng, quế, hồi, lá bưởi. Bà nói bàn thờ cần sự thanh khiết, không nên đưa mùi hóa chất hay sự tạp nham lên đó. Nghe thì có vẻ cầu kỳ, nhưng thực tế làm vậy bàn thờ vừa sạch, vừa có mùi dễ chịu, lại không gây cảm giác nặng nề hay khó thở.

Điều khiến tôi nhớ nhất là câu bà hay nói. Dọn bàn thờ là dọn lại lòng mình trước. Lau bụi trên bàn thờ cũng là lau bớt những lộn xộn trong đầu, trong tâm. Nhiều năm sau, khi tự tay dọn bàn thờ trong căn nhà của mình, tôi mới thực sự thấm. Trong lúc chậm rãi lau từng khung ảnh, từng cây đèn, từng bát hương, tự nhiên mình cũng có cảm giác đang khép lại một năm cũ, bỏ lại những việc chưa trọn vẹn, những mệt mỏi, những điều không vui.

Bây giờ nghĩ lại, những điều bà dặn nghe thì rất đơn giản, nhưng thực ra đều xoay quanh một cốt lõi. Dọn bàn thờ không phải để khoe nhà sạch, cũng không phải để làm cho có lệ, mà là một cách thể hiện sự tôn trọng với tổ tiên và cũng là cách nhắc bản thân sống chậm lại, cẩn trọng hơn, biết giữ gìn những giá trị căn bản. Có lẽ vì vậy mà càng lớn, tôi càng thấy những lời bà nói năm xưa đúng một cách rất tự nhiên, rất đời, mà không cần đến bất kỳ sách phong thủy nào để giải thích thêm.