5 cách uống trà hại mạch máu thường gặp nhất: Kiểm tra ngay xem mình có không

Trong số những người cao tuổi đến khám tại các phòng khám Trung Quốc gần đây, số trường hợp đang trong giai đoạn phục hồi sau xuất huyết não ngày càng nhiều. Khi tìm hiểu tiền sử bệnh, các bác sĩ nhận thấy một hiện tượng khá phổ biến: Không ít người luôn cầm tách trà trên tay, sáng thức dậy uống một cốc, sau bữa ăn lại uống một cốc, xem tivi cũng phải pha thêm trà. Họ cho rằng mình đang dưỡng sinh. Kết quả là huyết áp thường xuyên lên xuống thất thường trong thời gian dài, nhưng bản thân lại nghĩ rằng do thuốc chưa đủ liều.

Theo các bác sĩ Trung Quốc, bản thân trà không phải thứ có hại. Vấn đề thực sự nằm ở cách uống. Dưới đây là 5 cách uống trà thường gặp nhất có thể gây tổn hại đến mạch máu. Hãy đối chiếu xem bản thân có mắc phải cách nào không.

Thứ nhất: Uống trà đặc, pha quá đậm và đắng.

Đây gần như là một trong những quan niệm sai lầm mà các bác sĩ phải điều chỉnh trong mỗi buổi khám. Nhiều người cao tuổi cho rằng “trà không đặc thì chẳng có vị gì”, vì vậy họ cho cả nắm lá trà vào ấm, ngâm suốt cả ngày, càng để lâu trà càng đậm, dưới đáy cốc thậm chí còn xuất hiện lớp cặn trà dày.

Hàm lượng caffeine và theophylline trong trà đặc rất cao. Khi đi vào cơ thể, những chất này kích thích trực tiếp hệ thần kinh giao cảm, khiến tim đập nhanh, mạch máu co lại và huyết áp tăng vọt trong thời gian ngắn. Một, hai lần có thể chưa cảm nhận được tác động rõ rệt, nhưng với người vốn đã mắc tăng huyết áp hoặc xơ cứng động mạch não, tình trạng huyết áp liên tục dao động như vậy còn nguy hiểm hơn một lần tăng huyết áp đơn lẻ.

Người trẻ sau khi uống trà đặc nhiều nhất có thể mất ngủ cả đêm. Nhưng với người cao tuổi, điều xảy ra có thể là cảm giác hồi hộp, tim đập bất an suốt đêm; đến ngày hôm sau, khi đo huyết áp, chỉ số có thể cao hơn bình thường hơn 20 mmHg.

Theo đồng thuận y học, người trưởng thành khỏe mạnh nên kiểm soát lượng trà khô tiêu thụ mỗi ngày trong khoảng 5-15 g, tương đương một nhúm trà nhỏ có thể nắm bằng tay. Nếu nước trà có màu vàng nhạt, uống vào không có vị chát thì là tương đối phù hợp. Người đã được chẩn đoán mắc tăng huyết áp nên pha trà loãng hơn nữa, giảm khoảng một nửa độ đậm.

Thứ hai: Uống trà khi còn quá nóng, trên 65°C.

Nhiều người không ngờ rằng uống trà để dưỡng sinh nhưng nếu uống sai cách, thực quản mới là cơ quan chịu tổn thương đầu tiên. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp đồ uống nóng trên 65°C vào nhóm 2A, tức nhóm có khả năng gây ung thư ở người.

Việc liên tục uống đồ quá nóng gây tổn thương thực quản là một yếu tố nguy cơ rõ ràng của ung thư thực quản. Nội dung này cũng được đề cập riêng trong bộ quy tắc về lối sống lành mạnh phòng chống ung thư do Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc ban hành.

Tuy nhiên, đối với mạch máu não, vấn đề còn nằm ở một khía cạnh khác: Khi một lượng chất lỏng sôi nóng được đưa nhanh vào cơ thể, phản ứng kích thích có thể khiến huyết áp tăng tạm thời. Với những người vốn có mạch máu não yếu và dễ tổn thương, khoảnh khắc uống một ngụm trà quá nóng chính là một khoảng thời gian tiềm ẩn nguy cơ.

Cách làm đúng thực ra rất đơn giản: Sau khi pha trà, hãy để nguội vài phút. Chỉ uống khi áp mu bàn tay vào thành cốc không còn cảm thấy nóng. Đừng học theo người trẻ thổi qua loa rồi uống ngay khi trà còn nóng, cũng đừng tin vào quan niệm cũ rằng “phải uống nóng mới tốt cho dạ dày”. Có thể hình dung 65°C là mức nhiệt mà ngón tay không thể ngâm trong nước quá 2 giây.

Thứ ba: Uống trà đặc để “giải rượu”.

Đây là thói quen được truyền lại từ thế hệ trước và cũng là một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất. Sau khi uống rượu, nhịp tim tăng nhanh, mạch máu giãn ra, cơ thể vốn đã ở trong trạng thái chịu tác động.

Nếu tiếp tục uống thêm một cốc trà đặc, caffeine và theophylline lại kích thích tim thêm một lần nữa, chẳng khác nào tiếp tục tạo áp lực lên trái tim vốn đã phải hoạt động quá sức. Ủy ban Y tế và Sức khỏe thành phố Thượng Hải từng trực tiếp đề cập đến vấn đề này trong tài liệu phổ biến kiến thức sức khỏe: Uống rượu trắng cùng trà đặc khiến theophylline làm co mạch máu, tăng huyết áp, không những không giải rượu mà còn làm tăng gánh nặng cho tim và thận.

Điều đáng lo ngại hơn là theophylline có tác dụng lợi tiểu. Khi rượu chưa được gan phân giải thành axit axetic không gây hại, nó đã bị thúc đẩy nhanh chóng xuống thận. Trong quá trình này, chất trung gian acetaldehyde có thể trực tiếp kích thích niêm mạc thận.

Đối với người mắc bệnh tim mạch và mạch máu não, uống trà đặc để giải rượu không phải dưỡng sinh mà là tạo thêm gánh nặng kép cho cơ thể. Nếu muốn cơ thể dễ chịu hơn sau khi uống rượu, uống nước ấm, ăn một chút thực phẩm giàu tinh bột và ngủ đủ giấc sẽ tốt hơn bất kỳ loại trà nào.

Thứ tư: Dùng trà cùng thuốc hạ huyết áp.

Nhiều người cao tuổi có thói quen thức dậy vào buổi sáng, lấy thuốc rồi tiện tay cầm luôn cốc trà bên cạnh để uống thuốc. Họ cho rằng “đằng nào cũng là nước”.

Chất tannin trong trà có thể kết hợp với nhiều loại thuốc, làm ảnh hưởng đến khả năng hấp thu. Đáng lo ngại hơn, bản thân caffeine có thể khiến mạch máu ngoại vi co lại trong thời gian ngắn và làm nhịp tim tăng nhanh, có tác động ngược chiều với các thuốc hạ huyết áp thuộc nhóm chẹn kênh canxi, nhóm ức chế thụ thể angiotensin và nhóm ức chế men chuyển ACEI. Các thuốc chống đông như warfarin cũng chịu ảnh hưởng của polyphenol trong trà, khiến tốc độ chuyển hóa thuốc thay đổi.

Kết quả là thuốc đã uống nhưng huyết áp vẫn dao động. Trên thực tế lâm sàng, các bác sĩ từng gặp trường hợp người cao tuổi vừa tăng liều thuốc, vừa dùng trà đặc để uống thuốc vào buổi sáng. Huyết áp dù điều chỉnh thế nào vẫn thất thường. Cuối cùng, sau khi ngừng uống trà vào thời điểm đó, huyết áp lại ổn định hơn.

Hãy nhớ một nguyên tắc: Uống thuốc bằng nước đun sôi để nguội còn ấm, đồng thời uống cách thời điểm uống trà 1-2 giờ. Nếu thực sự không thể bỏ thói quen uống trà thường xuyên, ít nhất hãy tách riêng lần uống thuốc buổi sáng và dùng nước lọc để uống thuốc; những thời điểm khác mới uống trà.

Thứ năm: Uống một cốc trà đặc khi bụng đói vào sáng sớm.

Nhiều người cao tuổi có thói quen vừa thức dậy đã uống ngay một cốc trà đặc khi bụng còn đói, chưa ăn sáng. Họ cho rằng cách này giúp “tỉnh táo, làm sạch đường ruột và loại bỏ mỡ thừa”. Khi bụng đói, caffeine được hấp thu nhanh hơn. Chỉ sau vài phút, người uống có thể cảm thấy hồi hộp, run tay, đổ mồ hôi lạnh. Không ít người tưởng mình bị hạ đường huyết, nhưng thực chất đây là hiện tượng thường được gọi là “say trà”. Sự kích thích đột ngột đối với hệ thần kinh giao cảm có thể khiến huyết áp tăng vọt, đặc biệt ở người cao tuổi mắc tăng huyết áp.

Có người chỉ uống trà chưa đầy nửa giờ vào buổi sáng đã chóng mặt đến mức đứng không vững. Khi đo huyết áp, họ nhận thấy chỉ số cao hơn bình thường, nhưng lại cho rằng thuốc hạ huyết áp của mình không còn tác dụng.

Cốc trà uống khi bụng đói vào buổi sáng không chỉ gây hại cho dạ dày mà còn có thể ảnh hưởng đến mạch máu. Nếu muốn uống trà, hãy ăn trước một chút thực phẩm giàu tinh bột, chẳng hạn nửa chiếc bánh bao hoặc một lát bánh mì, sau đó pha một cốc trà loãng và uống từ từ. Loại nước được khuyến nghị cho lần uống đầu tiên vào buổi sáng vẫn là nước đun sôi để nguội. Nếu đã xuất hiện tình trạng hồi hộp, run tay, hãy nhanh chóng ngồi xuống, ăn một chút đồ ngọt để bổ sung năng lượng, đừng cố chịu đựng.