3 năm mới có 1 lần, hàng trăm trai làng xứ Đoài đồng loạt dập sào, cá quẫy trắng cả khúc sông
Ba năm mới có một lần, lễ dập sào bắt cá ở xứ Đoài lại khiến cả khúc sông Tích “dậy sóng” bởi hàng trăm trai làng cùng lao xuống nước cầu may đầu xuân.
Clip: Như Hoàn
Chiều 2/3 (tức 14 tháng Giêng âm lịch), trong tiết trời đầu xuân ấm áp, xã Phúc Thọ, cách trung tâm Hà Nội hơn 40km về phía Tây, rộn ràng tổ chức lễ hội dập sào bắt cá truyền thống trên dòng sông quê
Đặc biệt, lễ hội này 3 năm mới diễn ra một lần, nên càng thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương
Theo các bậc cao niên, tục lệ đã có từ hàng trăm năm trước, gắn với truyền thuyết về Tản Viên Sơn Thánh – vị thần đứng đầu trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam
Người dân tin rằng Đức Thánh Tản đã truyền dạy cho cư dân xứ Đoài cách đan vó, chế dập sào để đánh bắt cá trên sông Tích
Trai làng chuẩn bị các dụng cụ bắt cá nô nức đi hội
Dưới sông, hàng trăm trai làng chia thành từng nhóm 50–60 người, đứng thành hàng ngang, tay cầm sào tre dài 5–6 mét, phía dưới gắn khung lưới vuông 60x60cm
Khi hiệu lệnh vang lên, tất cả đồng loạt dập mạnh xuống mặt nước
Một người giữ sào, người còn lại lặn xuống mò bắt trong làn nước phù sa
Cá sông quẫy dữ dội khi mắc vào dập; người có kinh nghiệm chỉ cần cảm nhận độ rung của sào là biết đã “trúng mẻ”
Tiếng trống hội vang lên rộn rã, hòa cùng tiếng reo hò cổ vũ tạo nên bầu không khí náo nhiệt đặc trưng của ngày hội đầu xuân
Chính vì 3 năm mới có một lần nên từ đầu giờ chiều, hai bên bờ sông đã ken đặc người xem
Trên bờ, bà Trần Thị M, 67 tuổi, phấn khởi nói: “Năm nào đến ngày này tôi cũng ra xem. Đây không chỉ là bắt cá mà là nghi lễ để tưởng nhớ Đức Thánh và cầu mong một năm thuận hòa. Cả làng cùng vui nên ai cũng háo hức.”
Ông Nguyễn Văn H, một người dân tham gia dập sào lâu năm, chia sẻ: “Nghề này nhìn tưởng đơn giản nhưng phải có kinh nghiệm. Cảm nhận được cá hay không là nhờ độ rung của sào. Quan trọng nhất là anh em phải phối hợp nhịp nhàng, người giữ, người lặn thì mới bắt được cá lớn.”
Những con cá lớn được bắt lên
Kết thúc buổi dập sào, con cá lớn nhất được tuyển lựa kỹ càng, rước về đình dâng lễ tạ ơn và cầu mong một năm mới yên lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu
Lễ dập sào vì thế không đơn thuần là hoạt động đánh bắt, mà là sự kết nối giữa sinh kế sông nước và đời sống tâm linh, một nét văn hóa đặc sắc của vùng xứ Đoài vẫn bền bỉ qua thời gian
