3 câu nói cửa miệng của cha mẹ khiến trẻ trở nên tự ti và nhút nhát

Lời nói của cha mẹ đối với con cái giống như những hạt giống gieo vào tâm trí. Nếu đó là những lời khích lệ, trẻ sẽ lớn lên với sự tự tin và bản lĩnh. Ngược lại, có những câu nói tưởng chừng như bình thường, thậm chí được coi là cách để "thúc đẩy" con, nhưng thực chất lại là những nhát dao âm thầm cắt đứt sự tự tin của trẻ. Nếu thường xuyên nghe 3 câu nói cửa miệng này, đứa trẻ sẽ dần thu mình vào vỏ ốc và luôn cảm thấy bản thân kém cỏi.

1. "Con nhìn con nhà người ta kìa..."

Đây có lẽ là câu nói "kinh điển" và cũng gây tổn thương sâu sắc nhất trong nhiều gia đình Việt. Khi cha mẹ đem con ra so sánh với một hình mẫu hoàn hảo nào đó, thông điệp mà trẻ nhận được không phải là "hãy cố gắng lên", mà là "con không đủ tốt", "con là nỗi thất vọng của cha mẹ".

Việc bị đặt lên bàn cân so sánh khiến trẻ cảm thấy mọi nỗ lực của mình đều trở nên vô nghĩa trước thành công của người khác. Lâu dần, trẻ sẽ hình thành tâm lý đố kỵ, mặc cảm và luôn lo sợ mình sẽ thua kém mọi người xung quanh. Thay vì nhìn vào ưu điểm của bản thân, trẻ chỉ mải mê nhìn vào khuyết điểm để rồi trở nên nhút nhát, không dám thể hiện năng lực vì sợ bị so sánh.

2. "Có mỗi việc đó mà cũng không làm xong à?"

Câu nói này thường xuất hiện khi trẻ lỡ tay làm hỏng việc hoặc không đạt được kết quả như cha mẹ mong đợi. Đối với người lớn, một việc có thể là đơn giản, nhưng với một đứa trẻ đang trong quá trình học hỏi, mọi thứ đều là thử nghiệm. Khi cha mẹ phủ nhận sự cố gắng của con bằng thái độ mỉa mai hoặc thất vọng, trẻ sẽ nảy sinh nỗi sợ sai lầm cực độ. Trẻ bắt đầu tin rằng mình thật sự vụng về và vô dụng.

Nỗi sợ bị chê bai sẽ khiến trẻ không còn dám thử sức với những điều mới mẻ, luôn chọn cách an toàn nhất hoặc trốn tránh trách nhiệm vì thà không làm còn hơn làm mà bị trách mắng. Sự tự tin của trẻ bị bào mòn bởi chính sự thiếu kiên nhẫn của người lớn.

3. "Trẻ con thì biết cái gì mà nói!"

Đây là câu nói dập tắt hoàn toàn sự tự chủ và khả năng tư duy độc lập của một đứa trẻ. Khi cha mẹ gạt phăng ý kiến của con bằng quyền uy của người lớn, trẻ sẽ cảm thấy tiếng nói của mình không có giá trị và bản thân mình không được tôn trọng.

Việc bị tước đi quyền bày tỏ quan điểm ngay trong chính ngôi nhà của mình khiến trẻ trở nên thụ động và sợ giao tiếp. Khi ra ngoài xã hội, những đứa trẻ này thường có xu hướng phục tùng, không dám đưa ra ý kiến cá nhân và dễ bị bắt nạt vì luôn mang tâm thế "mình chẳng biết gì". Sự nhút nhát trong giao tiếp của trẻ phần lớn bắt nguồn từ những lần bị cha mẹ cắt ngang lời hoặc bác bỏ suy nghĩ từ khi còn nhỏ.

Thay vì dùng những câu nói mang tính phủ định, cha mẹ hãy học cách lắng nghe và khích lệ con bằng những lời tích cực hơn. Một câu nói "Con đã cố gắng rất nhiều, lần sau chúng ta sẽ làm tốt hơn" có giá trị gấp vạn lần những lời chê bai. Hãy nhớ rằng, sự tự tin của con được xây đắp từ những viên gạch tin tưởng và bao dung của cha mẹ mỗi ngày.