Vì sao hàng nghìn giáo viên chưa nhận được lương tháng 1?

Khi lương đến muộn

Câu chuyện chậm lương, chậm thưởng tưởng như chỉ là một trục trặc kỹ thuật trong khâu chi trả ngân sách, nhưng khi đặt trong đời sống cụ thể của giáo viên và trong bối cảnh chuyển đổi cơ chế tài chính giáo dục, vấn đề bộc lộ những điểm nghẽn chính sách cần được nhìn nhận nghiêm túc.

Thầy N.V.C dạy tại một trường tiểu học của Hà Nội, cho biết, đến thời điểm hiện tại, giáo viên trong trường vẫn chưa nhận được lương tháng 1. Hai vợ chồng thầy đều là nhà giáo, đang thuê trọ cùng hai con nhỏ, toàn bộ chi phí sinh hoạt của gia đình phụ thuộc vào tiền lương. Việc chậm chi trả khiến gia đình thầy buộc phải sử dụng quỹ dự phòng, thắt chặt chi tiêu trong bối cảnh giá cả sinh hoạt dịp gần Tết tăng cao.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều trường khác. Cô N.T.B, giáo viên THCS tại một trường nội thành Hà Nội cho biết, giáo viên toàn trường chưa được nhận lương tháng 1. Khi phản ánh lên ban giám hiệu, cô được giải thích việc chậm trả có liên quan đến các trường thực hiện mô hình đặt hàng dịch vụ giáo dục, phải chờ hoàn tất việc làm giá giáo dục.

Điều đáng nói, không chỉ là câu chuyện chậm vài tuần lương, với nhiều giáo viên, đặc biệt là những người trẻ, thu nhập từ lương là nguồn sống chính và không có tích lũy dài hạn. Mỗi lần chậm lương là một lần đời sống bị xáo trộn.

Theo phản ánh của một số giáo viên tại xã Hoàng Su Phì, Tuyên Quang (tỉnh Hà Giang cũ), đến đúng ngày 30/1 họ mới được nhận lương tháng 1. Việc chậm lương, theo nhiều giáo viên, đã tác động trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình, nhất là với những hộ hoàn toàn trông chờ vào thu nhập từ tiền lương.

Trao đổi với phóng viên, hiệu trưởng một trường trên địa bàn cho biết, nguyên nhân một phần xuất phát từ việc năm nay các trường phải kê khai bảng lương theo quy định mới. Trong bối cảnh kế toán nhà trường còn lúng túng, nhiều khâu phải “vừa làm, vừa học”, quy trình chi trả trở nên chậm hơn. Có những công đoạn trước đây thực hiện bằng phần mềm, nay phải ghi chép thủ công, sau đó mới hoàn tất hồ sơ chuyển sang kho bạc.

“Với những trường có đông giáo viên, kế toán có khi phải “ngồi lì” ở kho bạc 2-3 ngày mới xử lý xong danh sách lương”, vị hiệu trưởng cho biết.

Theo ông, tháng 1 trùng thời điểm bắt đầu năm tài chính mới, việc duyệt chi ngân sách vốn đã chậm hơn thường lệ; khi mỗi khâu đều bị kéo dài thêm một chút, hệ quả cuối cùng là tiền lương của giáo viên bị trễ cả tháng.

Thêm một mùa “ngóng đợi”

Bên cạnh tiền lương, hơn 200 trường đang thực hiện mô hình đặt hàng dịch vụ giáo dục tại Hà Nội còn đang chờ khoản tiền thưởng theo Nghị định 73. Trong khi giáo viên ở nhiều địa phương khác đã được chi trả khoản thưởng này, giáo viên tại các trường thuộc diện đặt hàng của Hà Nội vẫn chưa nhận được thông tin cụ thể.

Đáng chú ý, đây không phải lần đầu, cùng thời điểm năm 2025, khi Nghị định 73 lần đầu được áp dụng, các giáo viên của nhiều trường cũng từng phải “kêu cứu”... Một năm sau, cảm giác thấp thỏm lại quay trở lại, đặt ra câu hỏi về tính ổn định và nhất quán của chính sách.

Trao đổi với Tiền Phong, bà Hoàng Thị Thu Phương, Trưởng Phòng Kế hoạch - Tài chính, Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết, khác với cơ quan nhà nước, việc đánh giá xếp loại viên chức của ngành giáo dục và đào tạo thực hiện sau khi kết thúc năm học (thời điểm ngày 1/7 hàng năm)

Theo đó, các trường thực hiện chi khen thưởng (bao gồm cả các trường thuộc diện đặt hàng) sẽ thực hiện sau khi kết thúc năm học (thời điểm ngày 1/7 hàng năm). Năm học 2024-2025, các trường thuộc diện đặt hàng đã được nhận tiền thưởng theo quy định tại Nghị định 73 của Chính phủ.

Bà Phương cho hay, từ năm học 2025-2026, kinh phí khen thưởng theo Nghị định 73 sẽ được tính vào giá dịch vụ giáo dục. Hiện Sở GD&ĐT Hà Nội đang xây dựng giá dịch vụ giáo dục trên cơ sở định mức kinh tế kĩ thuật.

Theo đó, Nghị quyết giá dịch vụ giáo dục sẽ báo cáo UBND TP, trình HĐND thông qua vào kì họp tháng 5 tới. Khi được thông qua, mức thưởng sẽ được tính toán đầy đủ trong giá dịch vụ.