"Vệ sinh giả tạo" thực sự có hại cho trẻ em: 5 bộ phận này trên cơ thể bé không nên vệ sinh quá kỹ

Chuyện vệ sinh cho con luôn khiến nhiều bố mẹ đặc biệt để tâm. Chỉ cần thấy con chạm tay xuống sàn, nghịch đất cát hay người hơi lấm bẩn là người lớn lập tức ngăn lại, lau rửa và khử khuẩn thật kỹ.

Giữ vệ sinh cho trẻ là cần thiết, nhưng không có nghĩa mọi thứ trên cơ thể con đều phải được kỳ cọ sạch bong. Có những bộ phận vốn có cơ chế tự bảo vệ và tự làm sạch. Nếu bố mẹ liên tục ngoáy, cạy hoặc chà xát, trẻ không khỏe hơn mà còn có nguy cơ bị trầy xước, kích ứng và nhiễm trùng.

Dưới đây là 5 vị trí bố mẹ nên chăm sóc nhẹ nhàng, đúng cách thay vì cố làm sạch bằng mọi giá.

1. Vùng da đầu có “cứt trâu”

Nhiều em bé trong những tháng đầu đời xuất hiện một lớp vảy màu trắng hoặc vàng, hơi nhờn trên da đầu. Dân gian thường gọi đây là “cứt trâu”.

“Cứt trâu” không phải do bố mẹ vệ sinh cho con chưa sạch, cũng không phải là một lớp bảo vệ thóp như nhiều người vẫn nghĩ. Đây là tình trạng da khá phổ biến ở trẻ sơ sinh, thường không gây đau, không lây và có thể tự cải thiện theo thời gian. NHS cũng khuyến cáo không nên cạy hoặc bóc các mảng vảy vì có thể làm da đầu bị tổn thương và nhiễm trùng.

Bố mẹ chỉ cần gội đầu nhẹ nhàng cho con bằng sản phẩm phù hợp với trẻ, sau đó dùng khăn mềm hoặc bàn chải lông mềm để làm bong dần những mảng vảy đã mềm. Tuyệt đối không dùng móng tay cạy, không kỳ mạnh và không tự ý bôi các loại lá, thuốc hoặc tinh dầu không rõ độ an toàn.

Nếu vùng da đầu đỏ nhiều, sưng, chảy dịch, có mùi bất thường hoặc vảy lan rộng, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám.

2. Rốn của trẻ

Khi tắm cho con, nhiều bố mẹ nhìn thấy một chút cặn bẩn trong rốn là cảm thấy khó chịu, phải tìm cách lấy ra cho bằng hết. Có người còn dùng móng tay hoặc đưa tăm bông vào sâu bên trong để ngoáy.

Rốn có nhiều nếp gấp, da lại khá mỏng nên việc chà xát hoặc ngoáy sâu rất dễ gây trầy xước. Sau khi cuống rốn đã rụng và lành hẳn, bố mẹ có thể làm sạch phần bên ngoài bằng nước khi tắm, rồi thấm khô nhẹ nhàng. Không cần cố cạy mọi cặn bám sâu bên trong.

Riêng với trẻ sơ sinh chưa rụng cuống rốn, nguyên tắc quan trọng là giữ vùng này sạch và khô, đồng thời làm theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Nếu rốn đỏ lan ra xung quanh, sưng, chảy mủ, có mùi hôi, chảy máu kéo dài hoặc trẻ sốt, cần đưa con đi kiểm tra sớm. NHS lưu ý đây có thể là những dấu hiệu cần được nhân viên y tế đánh giá.

3. Bên trong mũi

Mũi có một chút dịch hoặc gỉ mũi là chuyện rất bình thường. Chất nhầy trong mũi giúp giữ lại bụi và một phần tác nhân từ môi trường trước khi chúng đi sâu vào đường hô hấp.

Vì vậy, bố mẹ không cần ngày nào cũng dùng tăm bông ngoáy mũi cho con. Niêm mạc mũi của trẻ rất mỏng, thao tác mạnh hoặc đưa dụng cụ vào quá sâu có thể gây chảy máu, sưng và khiến con khó chịu hơn.

Nếu gỉ mũi nằm ngay cửa mũi, bố mẹ có thể dùng khăn mềm làm sạch phần bên ngoài. Trường hợp dịch mũi đặc khiến trẻ khó thở hoặc khó bú, có thể nhỏ nước muối sinh lý và hút nhẹ bằng dụng cụ phù hợp. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ hướng dẫn sử dụng nước muối cùng thao tác hút nhẹ khi trẻ thực sự bị nghẹt, thay vì ngoáy sâu bằng tăm bông. HealthyChildren.org

Nếu trẻ thở khó, bú kém, tím tái, sốt hoặc có biểu hiện mệt bất thường, bố mẹ không nên chỉ tập trung vệ sinh mũi tại nhà mà cần đưa con đi khám.

4. Ráy tai

Ráy tai không đơn thuần là “chất bẩn”. Nó có tác dụng giữ bụi, hạn chế côn trùng nhỏ và góp phần bảo vệ da trong ống tai.

Phần lớn ráy tai có thể tự di chuyển ra ngoài thông qua những cử động như nhai, bú và vận động hàm. Bố mẹ chỉ cần dùng khăn mềm lau vành tai và phần ráy đã xuất hiện ở cửa tai, không cần cố lấy sạch bên trong.

Đưa tăm bông, kẹp hoặc dụng cụ lấy ráy tai vào sâu có thể đẩy ráy vào trong hơn, làm xước ống tai, thậm chí gây tổn thương màng nhĩ. HealthyChildren.org khuyến cáo không đưa tăm bông vào ống tai của trẻ.

Nếu con đau tai, thường xuyên kéo tai kèm quấy khóc, có dịch chảy ra, nghe kém hoặc ráy tai bịt kín, bố mẹ nên để nhân viên y tế kiểm tra và xử lý.

5. Vùng kín

Vùng kín của trẻ cần được giữ sạch, nhưng không cần chà rửa nhiều lần hoặc sử dụng các sản phẩm có tính tẩy rửa mạnh.

Với bé gái, bố mẹ chỉ nên rửa nhẹ phần bên ngoài bằng nước sạch, theo hướng từ trước ra sau. Không cần cố banh rộng các nếp gấp để lấy hết chất màu trắng, cũng không nên dùng xà phòng thơm, dung dịch vệ sinh của người lớn hoặc khăn ướt có nhiều hương liệu.

Với bé trai chưa cắt bao quy đầu, không được cố kéo ngược bao quy đầu để rửa. Ở trẻ nhỏ, bao quy đầu chưa tự tuột là hiện tượng sinh lý bình thường. Việc kéo mạnh có thể khiến trẻ đau, chảy máu, để lại sẹo hoặc gây viêm.

Nếu vùng kín của con đỏ kéo dài, sưng, có mùi hôi, chảy dịch bất thường, tiểu đau hoặc sốt, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám thay vì tự bôi thuốc.

Yêu sạch không sai, nhưng không cần biến nhà thành môi trường “vô trùng”

Trẻ bò trên sàn nhà sạch, chơi ngoài trời hoặc chạm vào đất cát ở khu vực an toàn là những hoạt động bình thường. Bố mẹ không cần liên tục lau tay và khử khuẩn sau từng lần con chạm vào đồ vật.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nên cố tình để trẻ tiếp xúc với nguồn bệnh để “luyện miễn dịch”. Quan niệm trẻ phải mắc nhiều bệnh vặt thì sau này mới khỏe không phải là lý do để xem nhẹ vệ sinh, tiêm chủng hoặc các dấu hiệu bệnh.

Điều cần thiết là giữ vệ sinh đúng thời điểm: rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi ngoài trời hoặc tiếp xúc với động vật; bảo đảm an toàn thực phẩm, nguồn nước sạch và tiêm chủng đầy đủ. Khi con chơi ở môi trường an toàn, bố mẹ có thể bớt căng thẳng và để trẻ tự do khám phá.

Sạch sẽ là một thói quen tốt, nhưng vệ sinh đúng cách quan trọng hơn vệ sinh thật nhiều. Với cơ thể non nớt của trẻ, đôi khi bớt một lần ngoáy, cạy hay chà xát lại chính là cách bảo vệ con tốt hơn.