Từng nghĩ tiết kiệm chỉ cần bớt tiêu, mẹ ở Hà Nội mất 6 tháng mới nhận ra 4 sai lầm khiến tiền vẫn cứ trôi đi

"Trước đây tôi nghĩ tiết kiệm đơn giản lắm: bớt vài cốc cà phê, hạn chế mua quần áo, cuối tuần ít đi ăn ngoài là kiểu gì cũng dư tiền", chị Minh Anh kể.

Gia đình chị có hai vợ chồng và hai con đang tuổi đi học. Thu nhập hàng tháng không quá thấp, các khoản lớn như tiền nhà, học phí, điện nước đều được tính tương đối rõ. Vì thế, khi quyết định bắt đầu tiết kiệm nghiêm túc, chị tin rằng chỉ cần "thắt lại" những khoản tiêu dùng cá nhân là đủ.

Tháng đầu tiên, chị ngừng mua quần áo. Tháng thứ hai, chị tự pha cà phê mang đi làm. Những buổi ăn ngoài cuối tuần từ 3-4 lần giảm xuống còn 1-2 lần. Có tháng chị thậm chí đặt mục tiêu không mua bất cứ món đồ nào không thực sự cần thiết.

Nhưng sau 6 tháng, số tiền tích lũy vẫn thấp hơn rất nhiều so với dự kiến.

"Cảm giác lúc ấy khá khó chịu. Tôi thấy mình đã tiết kiệm rất nhiều, nhưng nhìn tài khoản lại chẳng thấy tiền đâu", chị nói.

Cuối cùng, chị quyết định làm một việc mà trước đó chưa từng làm: mở lại lịch sử giao dịch ngân hàng, ví điện tử và các ứng dụng mua sắm trong 6 tháng, rồi chia toàn bộ chi tiêu thành từng nhóm.

Kết quả khiến chị nhận ra rằng mình đã hiểu sai về tiết kiệm suốt một thời gian dài.

Sai lầm 1: Chỉ chăm chăm cắt những khoản dễ nhìn thấy

Cà phê 35.000 đồng, một chiếc áo 300.000 đồng hay bữa ăn ngoài 500.000 đồng là những khoản rất dễ khiến chúng ta chú ý vì chúng hiện lên rõ ràng.

Trong khi đó, những khoản nhỏ hơn nhưng xuất hiện liên tục lại thường bị bỏ qua.

Khi kiểm tra lịch sử thanh toán, chị Minh Anh phát hiện mỗi tháng gia đình mất một khoản đáng kể cho những giao dịch kiểu như: phí giao hàng 20.000-30.000 đồng, đồ ăn vặt đặt thêm lúc tối muộn, vài món đồ gia dụng giá chưa đến 100.000 đồng, phí ứng dụng, tiền gửi xe, đồ dùng học tập mua lẻ, đồ uống tiện tay đặt cùng bữa ăn…

Từng khoản đều rất nhỏ. Nhưng cộng lại, có tháng lên tới hơn 2 triệu đồng.

"Trước đây mua một chiếc váy 500.000 đồng tôi còn đắn đo, nhưng 79.000 đồng hay 99.000 đồng thì gần như bấm mua ngay. Chính những khoản dưới 100.000 đồng lại xuất hiện dày đặc nhất", chị kể.

Từ đó chị đặt ra một nguyên tắc mới: không chỉ hỏi "món này có đắt không?", mà phải hỏi "một tháng mình chi bao nhiêu lần cho kiểu món này?"

Đây là khác biệt rất lớn.

Một cốc nước 40.000 đồng không làm ai nghèo đi. Nhưng nếu mỗi ngày đều có một khoản "chỉ vài chục nghìn", tổng số tiền cuối tháng có thể hoàn toàn khác.

Sai lầm 2: Tiết kiệm phần còn lại thay vì để dành tiền trước

Sai lầm thứ hai của chị Minh Anh là cách tiết kiệm rất phổ biến: chi tiêu cả tháng rồi cuối tháng còn bao nhiêu mới chuyển sang tiết kiệm.

Vấn đề là phần "còn bao nhiêu" thường rất ít.

Thậm chí có tháng bằng 0.

Trước đây, mỗi khi nhận lương, chị vẫn để toàn bộ tiền trong một tài khoản. Tiền ăn, tiền học, tiền mua sắm, tiền vui chơi và tiền dự định tiết kiệm đều nằm chung một chỗ.

Thế nên trong đầu chị luôn có cảm giác mình "vẫn còn tiền".

Đến tuần cuối tháng, nhiều khoản phát sinh xuất hiện, số dư giảm dần và kế hoạch tiết kiệm tiếp tục bị đẩy sang tháng sau.

Sau 6 tháng, chị đổi hoàn toàn thứ tự.

Ngay khi có thu nhập, một khoản cố định được chuyển sang tài khoản tiết kiệm trước. Phần còn lại mới được dùng cho sinh hoạt.

Chị coi khoản này giống như một "hóa đơn bắt buộc phải trả cho tương lai".

Ví dụ, nếu gia đình dự định để dành 5 triệu đồng mỗi tháng, số tiền này sẽ được chuyển đi ngay sau ngày nhận lương thay vì chờ tới cuối tháng.

"Tôi nhận ra tiết kiệm không phải là giữ lại phần tiền chưa tiêu hết. Phải coi nó là một khoản cần ưu tiên ngay từ đầu", chị nói.

Chỉ một thay đổi nhỏ nhưng kết quả rất rõ: thay vì tháng tiết kiệm được 2 triệu, tháng 4 triệu, tháng chẳng còn gì, số tiền tích lũy bắt đầu ổn định hơn.

Sai lầm 3: Cắt những khoản làm mình vui nhưng không đụng vào khoản lớn

Đây là điều khiến chị Minh Anh bất ngờ nhất.

Trong những tháng đầu tiết kiệm, chị cắt gần như toàn bộ những khoản khiến mình cảm thấy "không cần thiết": cà phê, ăn hàng, mua đồ cá nhân, những buổi đi chơi cuối tuần.

Nhưng sau khi rà soát chi tiêu, chị phát hiện những khoản đó thực ra không phải nguyên nhân lớn nhất khiến gia đình khó tích lũy.

Ngược lại, có những khoản lớn hơn vẫn tồn tại nhưng chị ít khi xem xét.

Chẳng hạn một gói Internet và truyền hình đang dùng cao hơn nhu cầu thực tế; một số dịch vụ đăng ký tự động gần như không sử dụng; phí mua sắm theo chương trình trả góp; những lần đi siêu thị không có danh sách khiến hóa đơn thường vượt vài trăm nghìn đồng; hoặc việc liên tục mua thực phẩm rồi bỏ quên trong tủ lạnh.

Sau khi điều chỉnh, gia đình chị giảm được một khoản đáng kể mà cuộc sống lại không hề trở nên kham khổ hơn.

Chị quay lại uống cà phê với bạn bè vài lần mỗi tháng. Cuối tuần cả nhà vẫn có thể đi ăn, các con vẫn có ngân sách vui chơi.

Nhưng những khoản tiền lớn và lặp lại được kiểm soát kỹ hơn.

"Tôi từng tiết kiệm theo kiểu làm mình mệt trước, còn tiền thì chẳng tiết kiệm được bao nhiêu", chị nói.

Đây cũng là lúc chị hiểu rằng một kế hoạch tài chính bền vững không nhất thiết phải bắt đầu bằng câu hỏi: Tôi có thể nhịn thêm thứ gì?

Đôi khi câu hỏi quan trọng hơn là: Khoản nào đang lấy nhiều tiền nhất nhưng mang lại ít giá trị nhất?

Sai lầm 4: Không đặt tên cho tiền tiết kiệm

Trong nhiều năm, chị Minh Anh chỉ có một khái niệm rất chung: "tiền để dành".

Có tiền thì bỏ vào đó.

Nhưng khi cần sửa xe, mua điện thoại mới, đóng một khoản học cho con hay đi du lịch, chị lại lấy tiền từ chính khoản đó ra.

Kết quả là tiết kiệm mãi nhưng số dư gần như không tăng.

Sau 6 tháng rà soát, chị bắt đầu chia tiền thành các mục đích rõ ràng.

Việc đặt tên cho từng khoản tiền khiến chị thay đổi cách suy nghĩ. Trước đây, 30 triệu đồng trong tài khoản chỉ là "30 triệu mình đang có". Bây giờ, mỗi đồng đều có nhiệm vụ.

Tiền dành cho quỹ dự phòng không còn được xem là tiền có thể lấy ra mua điện thoại. Tiền dành cho du lịch cũng không bị nhầm thành tiền tiết kiệm dài hạn.

Nhờ vậy, chị không còn rơi vào tình trạng vừa tiết kiệm vừa liên tục rút tiền.

Sau 6 tháng, điều chị thay đổi không phải mức sống mà là cách quản lý tiền

Điều thú vị là sau khi sửa 4 sai lầm trên, chị Minh Anh không tiếp tục cắt giảm chi tiêu mạnh hơn. Ngược lại, một số khoản từng bị loại bỏ hoàn toàn được đưa trở lại.

Gia đình vẫn ăn ngoài. Chị vẫn mua đồ cá nhân. Các con vẫn có tiền vui chơi và những chuyến đi ngắn vẫn được duy trì.

Khác biệt nằm ở chỗ những khoản này đều có giới hạn. Chị không còn cố biến mỗi ngày thành một bài kiểm tra ý chí.

"Trước đây tôi nghĩ người tiết kiệm giỏi là người từ chối được nhiều thứ nhất. Sau này tôi mới hiểu, tiết kiệm giỏi là biết tiền của mình đang đi đâu và quyết định trước nó được phép đi đâu", chị chia sẻ.

Sau nửa năm loay hoay, bài học lớn nhất chị rút ra cũng rất đơn giản: bớt tiêu chưa chắc đã đồng nghĩa với tiết kiệm được nhiều hơn.

Nếu tiền vẫn nằm chung một chỗ, không có mục tiêu, không được chuyển sang tiết kiệm ngay từ đầu và những khoản rò rỉ nhỏ vẫn diễn ra đều đặn, chúng ta có thể sống rất dè sẻn nhưng cuối tháng vẫn chẳng giữ lại được bao nhiêu.

Tiết kiệm vì thế không phải cuộc thi xem ai chịu khổ giỏi hơn. Đó là quá trình khiến mỗi đồng tiền có một nơi để đi trước khi nó kịp âm thầm biến mất.