Từ lá thư báo tử đến mẫu ADN: Hành trình hơn 50 năm tìm anh trai liệt sĩ

Lời hẹn trước giờ ra trận: "Anh đi rồi sẽ về"

"Thân nhân liệt sĩ Trương Công Cừ, xin mời đến bàn thu nhận mẫu ADN!"

Tiếng loa vừa dứt tại điểm thu nhận mẫu ADN ở hội trường Công an phường Thành Sen (Hà Tĩnh), hai anh em ông Trương Huy Minh (SN 1957) và ông Trương Huy Vinh (SN 1962) lặng lẽ bước lên.

Trên tay họ là giấy báo tử cùng tấm ảnh người anh trai đã ngả màu theo năm tháng. Khi cán bộ y tế lấy mẫu sinh phẩm, ông Minh lặng lẽ cúi đầu. Đôi mắt ông đỏ hoe rồi nước mắt lăn trên gương mặt người đã hơn nửa thế kỷ ngóng tin anh trai.

"Hơn 50 năm qua, gia đình chỉ mong biết anh trai nằm lại ở đâu. Bao nhiêu năm lặn lội đi tìm vẫn không có kết quả", ông Minh nghẹn giọng kể.

Với gia đình ông Minh, những mẫu ADN được lấy hôm nay mang theo hy vọng xác định danh tính và đón người anh trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.

Gia đình ông có ba anh em trai, cùng lớn lên trong ngôi nhà nhỏ ở xóm Đông Tiến, xã Thạch Trung, huyện Thạch Hà cũ (nay là phường Trần Phú, tỉnh Hà Tĩnh). Liệt sĩ Trương Công Cừ (SN 1954) là anh cả. Trong ký ức của hai người em, ông Cử là chàng trai cao lớn, khôi ngô, hiền lành và luôn yêu thương các em.

Năm 1971, khi vừa tròn 18 tuổi, ông Trương Công Cừ tình nguyện lên đường nhập ngũ, chiến đấu tại chiến trường phía Nam.

Ngày tiễn anh lên đường, ba anh em ôm lấy nhau trong nước mắt. Trước lúc chia tay, ông Cừ chỉ kịp dặn: "Ở nhà nhớ thương, nghe lời cha mẹ. Anh đi rồi sẽ về". Thế nhưng, lời hẹn ấy mãi mãi không thể trở thành hiện thực.

Lá thư từ chiến trường và hành trình hơn nửa thế kỷ tìm anh trai

Theo ông Trương Huy Minh, cuối năm 1972, gia đình bất ngờ nhận được một lá thư từ chiến trường. Nhìn nét chữ ở những dòng đầu tiên, ai cũng vỡ òa, cứ ngỡ đó là thư của anh Cừ gửi về. Lá thư mở đầu bằng những lời hỏi thăm cha mẹ, hai em và kể đôi điều về cuộc sống nơi chiến trường, khiến cả nhà tin rằng người lính trẻ vẫn bình an.

Nhưng khi đọc đến những dòng cuối, niềm vui ấy bỗng vụt tắt. Người viết không phải ông Cừ mà là một đồng đội tên Công, quê ở Thạch Mỹ (Hà Tĩnh), viết thay để báo tin ông Cừ đã hy sinh.

Trong thư, người đồng đội kể ông Trương Công Cừ bị mảnh bom găm vào chân và được đưa vào bệnh viện dã chiến cứu chữa. Nhưng vết thương quá nặng, ông Cừ đã không qua khỏi.

Khép lại lá thư, người đồng đội cẩn thận kể lại việc đơn vị dùng tấm tăng khâm liệm, chôn cất ông Cừ ở chiến trường; cố gắng mô tả nơi an táng có một bãi chuối rộng, với hy vọng những chi tiết ít ỏi ấy sẽ trở thành manh mối để một ngày nào đó gia đình có thể tìm được nơi ông Cừ yên nghỉ.

Ban đầu ai cũng mừng vì tưởng anh còn sống và viết thư về, nhưng càng đọc càng hiểu đó là lá thư báo tử. Cảm giác ấy đến giờ tôi vẫn không quên được

Ông Minh kể

Ít lâu sau, năm 1973, gia đình nhận giấy báo tử từ đơn vị, xác nhận ông Trương Công Cừ đã hy sinh tại chiến trường phía Nam. Từ đó, hành trình đi tìm người con, người anh nằm lại nơi chiến trường cũng bắt đầu.

Lá thư của người đồng đội sau này không còn, nhưng ông Minh vẫn nhớ như in từng dòng chữ, đặc biệt là cái tên Công, quê ở Thạch Mỹ (Hà Tĩnh). Đó là manh mối duy nhất mà gia đình bám víu suốt hơn nửa thế kỷ.

"Tôi chỉ mong tìm được chú ấy để hỏi anh tôi được chôn cất ở đâu. Nhưng tìm mãi vẫn bặt vô âm tín. Có lẽ sau lá thư ấy, chú cũng đã hy sinh rồi...", ông Minh tâm sự.

Hơn 50 năm qua, gia đình nhiều lần vào Quảng Trị, tìm đến các nghĩa trang liệt sĩ, dò hỏi đồng đội cũ, lần theo từng thông tin ít ỏi. Gần đây, họ tiếp tục đăng tải hình ảnh, thông tin của liệt sĩ Trương Công Cừ lên mạng xã hội với hy vọng có thêm thông tin. Thế nhưng, mọi nỗ lực vẫn chưa mang lại kết quả.

"Hơn nửa thế kỷ rồi, điều gia đình mong nhất là biết anh đang nằm ở đâu để đón anh về quê hương. Hôm nay, khi được lấy mẫu ADN, chúng tôi lại có thêm hy vọng. Chỉ mong lần này sẽ tìm được để đưa anh trở về với gia đình...", ông Minh chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Sỹ - Trưởng phòng Người có công, Sở Nội vụ Hà Tĩnh cho biết, việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần đẩy nhanh quá trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của các gia đình và nâng cao hiệu quả công tác đền ơn đáp nghĩa. Đây không chỉ là nguyện vọng của thân nhân các liệt sĩ mà còn là trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong hành trình đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.