Nhiều phụ huynh vẫn cho rằng trí thông minh của con trẻ phần lớn được “định sẵn” bởi gen di truyền. Không ít bà mẹ băn khoăn: “Cả hai vợ chồng đều không quá thông minh, liệu con có thiệt thòi?”.
Tuy nhiên, theo các nhà tâm lý học, IQ của trẻ không phải là kết quả của gen di truyền đơn lẻ . Qua quá trình quan sát và nghiên cứu lâu dài, giới chuyên môn nhận thấy trẻ em có chỉ số IQ cao thường sở hữu ba đặc điểm chung , trong đó yếu tố môi trường và cách nuôi dạy đóng vai trò rất quan trọng.
Một trong những đặc điểm nổi bật ở trẻ có năng lực nhận thức tốt là khả năng tập trung trong thời gian dài. Không phải kiểu “ngồi yên cho ngoan”, mà là sự tập trung thực sự, khi trẻ hoàn toàn đắm chìm vào hoạt động mình yêu thích.
Ảnh minh hoạ.
Nhiều người lớn thường đánh đồng việc trẻ hiếu động với kém thông minh. Trên thực tế, các chuyên gia cho rằng khả năng tập trung chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển trí tuệ.
Khi trẻ duy trì được sự chú ý ổn định, não bộ sẽ xử lý và liên kết thông tin hiệu quả hơn. Theo thời gian, điều này tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong khả năng tư duy và học tập.
Bên cạnh khả năng tập trung, sự sáng tạo cũng là đặc điểm phổ biến ở những trẻ có IQ cao. Đây cũng là lý do vì sao ngày càng nhiều chuyên gia giáo dục khuyến nghị phụ huynh không nên quá vội vàng sửa sai hay ép trẻ phải tuân theo một “đáp án chuẩn”.
Những đứa trẻ có tư duy mạnh thường không chỉ dừng lại ở việc “làm đúng hướng dẫn”, mà còn đặt câu hỏi: “Liệu có cách nào khác không?”
Việc được thử nghiệm, đặt câu hỏi và chấp nhận sai lầm giúp não bộ hoạt động linh hoạt hơn, đồng thời hình thành thói quen học tập chủ động. Ngược lại, nếu trẻ thường xuyên bị yêu cầu “làm theo khuôn mẫu” và “đừng nghĩ nhiều”, tư duy dễ trở nên cứng nhắc theo thời gian.
Một quan niệm khá phổ biến của nhiều phụ huynh là: “Chỉ cần con học tốt, ít vận động cũng không sao”. Tuy nhiên, từ góc độ sinh lý học, đây là nhận định chưa chính xác.
Trong quá trình vận động, não bộ giải phóng nhiều chất hỗ trợ kết nối thần kinh - những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến trí nhớ, tốc độ phản xạ và khả năng tư duy. Vì vậy, không ít trẻ có thể chất tốt cũng cho thấy khả năng tiếp thu học tập nổi bật.
Ảnh minh hoạ.
Ngược lại, trẻ ít vận động, ngồi một chỗ trong thời gian dài dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, suy nghĩ chậm và kém hiệu quả.
Theo các chuyên gia, thay vì quá lo lắng về yếu tố di truyền, cha mẹ nên tập trung vào những điều có thể chủ động thay đổi. Trước hết, cần nhìn nhận gen di truyền một cách lý trí: gen chỉ là “nền tảng”, còn tiềm năng phát triển phụ thuộc nhiều vào môi trường sống và cách nuôi dạy. Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh như ngủ đủ giấc, vận động đều đặn và chế độ sinh hoạt ổn định được xem là điều kiện quan trọng cho sự phát triển não bộ. Cuối cùng, cha mẹ cần bảo vệ sự tập trung và khả năng sáng tạo của trẻ, hạn chế ngắt quãng khi trẻ đang say mê khám phá và không vội vàng can thiệp khi trẻ thử những cách làm mới.
Theo Sohu