"Thiên tài" Toán học từng từ chối học bổng của ĐH top 1 thế giới, nay livestream hơn 10 tiếng mỗi ngày để kiếm sống

Liu Zhiyu là một nhà Toán học người Trung Quốc, từng được truyền thông nước này gọi là “thiên tài Toán học” nhờ thành tích nổi bật từ khi còn trẻ. Năm 2006, khi mới 18 tuổi, anh giành HCV Olympic Toán quốc tế, sau đó được tuyển thẳng vào Đại học Bắc Kinh - ngôi trường top 1 ở Trung Quốc và nhận học bổng toàn phần của MIT - ngôi trường nhiều lần đứng top 1 trong BXH đại học thế giới.

Thế nhưng, thay vì sang Mỹ tiếp tục nghiên cứu, Liu quyết định đến chùa Long Tuyền ở Bắc Kinh và dành khoảng 12 năm tu hành. Sau khi hoàn tục năm 2022, anh không quay lại con đường Toán học mà chuyển sang nghiên cứu tâm lý, khởi nghiệp, sản xuất nội dung và livestream.

Ở tuổi 38, người từng được xem là “thần đồng” một thời làm việc hơn 10 tiếng mỗi ngày trong một studio chưa đầy 30m² để gây dựng sự nghiệp và chăm lo cho gia đình.

Bỏ học bổng MIT để đi tu

Năm 2006 là thời điểm Liu Zhiyu đứng trên đỉnh cao của sự nghiệp học tập khi mới 18 tuổi. Anh giành HCV Olympic Toán quốc tế lần thứ 47 với điểm tuyệt đối 42/42, đứng thứ nhất trong tổng số 497 thí sinh tham dự và là người có thành tích cao nhất của đoàn Trung Quốc.

Thành tích này giúp Liu trở thành một trong những tài năng Toán học nổi bật nhất Trung Quốc khi đó. Anh được tuyển thẳng vào ngành Toán của Đại học Bắc Kinh mà không cần trải qua kỳ thi tuyển sinh thông thường. Trong mắt công chúng, một tương lai học thuật rực rỡ dường như đã mở sẵn trước chàng trai trẻ.

Nhưng phía sau những thành tích ấy, Liu lại trải qua một giai đoạn không hề dễ dàng. Những năm học Toán với cường độ cao khiến anh gặp các vấn đề về sức khỏe, đồng thời phải đối mặt với cảm giác cô đơn và hoang mang về hướng đi của bản thân. Sau này, Liu kể rằng dù rất tự tin với Toán học, anh lại có nhiều băn khoăn về cuộc sống, các mối quan hệ và tương lai.

Khi còn là sinh viên Đại học Bắc Kinh, Liu bắt đầu tìm hiểu Phật giáo. Anh dần nhận ra mình không còn muốn tiếp tục chạy theo những chuẩn mực thành công mà người khác kỳ vọng. Với anh khi đó, Toán học không còn là câu trả lời duy nhất cho những câu hỏi về ý nghĩa cuộc sống. Năm 2010, sau khi tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh, Liu nhận được học bổng toàn phần của MIT để tiếp tục học tập và nghiên cứu. Đây là cơ hội mà nhiều sinh viên mơ ước, nhưng Liu quyết định từ bỏ. Thay vì lên đường sang Mỹ, anh tới chùa Long Tuyền ở Bắc Kinh và xuất gia.

Quyết định ấy khiến gia đình và những người từng kỳ vọng vào anh không khỏi sửng sốt. Một người đang đứng trước cánh cửa của giới học thuật quốc tế lại chủ động đóng cánh cửa ấy để bước vào một cuộc sống hoàn toàn khác. Liu dành khoảng 12 năm tu tập tại chùa. Trong thời gian này, anh không ngừng học hỏi, nghiên cứu Phật giáo và quan tâm tới tâm lý học. Anh từng tham gia biên soạn các tài liệu Phật học, giảng dạy và xây dựng những nội dung hướng tới việc giúp mọi người giải tỏa các vấn đề tâm lý.

Đến năm 2022, Liu quyết định hoàn tục. Anh không xem đây là việc phủ nhận quãng thời gian tu hành trước đó mà là một bước chuyển khác trong hành trình tìm kiếm điều mình thực sự muốn theo đuổi. Khi được hỏi liệu có hối hận vì từng từ bỏ MIT và con đường Toán học hay không, Liu khẳng định anh chưa từng hối tiếc. Với anh, đó là những lựa chọn phù hợp với từng giai đoạn của cuộc đời, thay vì một quyết định đúng hay sai có thể được đánh giá bằng thành công vật chất.

Làm livestream hơn 10 tiếng mỗi ngày

Sau khi trở lại đời thường, Liu không tìm cách quay lại con đường Toán học mà chuyển hướng sang tâm lý học và kinh doanh. Anh tham gia xây dựng một doanh nghiệp đào tạo tâm lý, sau đó tách ra khởi nghiệp riêng khi bộ phận mình phụ trách gặp khó khăn về tài chính. Những kiến thức tích lũy trong nhiều năm tu tập và nghiên cứu tâm lý trở thành nền tảng cho công việc mới. Liu sản xuất video ngắn, livestream, xây dựng các khóa học về tâm lý và văn hóa truyền thống, đồng thời đào tạo tư vấn viên và trực tiếp tư vấn cho khách hàng.

Hiện phòng làm việc của Liu rộng chưa đầy 30 m². Anh thường bắt đầu công việc từ khoảng 9h sáng và kết thúc vào 21h, có những ngày làm việc hơn 10 tiếng. Có thời điểm, anh phải tranh thủ uống một ly trà sữa để lấy sức tiếp tục công việc dù đang cố gắng hạn chế đường.

Liu thừa nhận khởi nghiệp không cho phép mình giảm tốc độ. Theo anh, môi trường Internet có mức độ cạnh tranh rất cao, nếu không tiếp tục tiến lên thì rất dễ bị bỏ lại phía sau.

Điều đặc biệt là quan niệm về tiền bạc của Liu cũng thay đổi theo hoàn cảnh. Khi còn sống một mình, anh từng nghĩ một người chỉ cần đủ ăn là có thể sống được. Nhưng sau khi kết hôn và có con, những nhu cầu tưởng như rất bình thường của một gia đình khiến anh phải nhìn tiền bạc theo cách thực tế hơn.

Tiền không còn chỉ là thứ anh có thể lựa chọn từ bỏ. Gia đình cần ăn uống, con cái cần được chăm sóc, công việc cần duy trì và những người làm việc cùng anh cũng cần được trả lương. Sau khoảng ba năm khởi nghiệp, công ty của Liu mới bắt đầu thoát khỏi tình trạng thua lỗ.

Cuộc sống gia đình cũng là một chương hoàn toàn mới đối với người từng dành phần lớn tuổi trẻ để học Toán và tu tập. Sau khi hoàn tục, Liu kết hôn và sau đó có con. Anh từng thừa nhận bản thân không có nhiều kinh nghiệm trong việc giao tiếp hay thể hiện tình cảm.

Những va vấp rất nhỏ trong đời sống gia đình khiến Liu nhận ra mình còn nhiều điều phải học. Từ cách lựa chọn món quà cho vợ đến cách nói chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, anh dần ý thức rằng thông minh trong học thuật không đồng nghĩa với việc một người đã hiểu hết cách sống cùng những người xung quanh.

Liu từng thay đổi tên tài khoản WeChat thành “Cẩn ngôn thận hành”, với ý nghĩa nhắc nhở bản thân phải thận trọng trong lời nói và hành động. Dưới sự đồng hành của vợ, anh học cách quan tâm tới người khác và thích nghi với cuộc sống đời thường.

Năm 2024, sự xuất hiện của con trai càng khiến Liu nhìn nhận rõ hơn về trách nhiệm của mình. Người từng dành nhiều năm đặt câu hỏi về ý nghĩa của cuộc sống giờ phải đối diện với một câu hỏi rất cụ thể: làm thế nào để trở thành một người chồng, người cha tốt và đảm bảo cuộc sống cho gia đình.

Hai thập kỷ sau HCV Olympic Toán, cuộc đời Liu Zhiyu đã đi theo một hướng gần như không ai có thể dự đoán. Anh từng đứng trước cánh cửa MIT nhưng quay lưng, từng dành hơn một thập kỷ trong chùa rồi lại trở về đời thường, để cuối cùng bắt đầu lại bằng tâm lý học, kinh doanh và nội dung số.

Nếu ngày trước bài toán khó nhất với Liu là một bài toán Olympic, thì hiện tại những “bài toán” anh phải giải lại rất khác: kiếm tiền, điều hành doanh nghiệp, gìn giữ các mối quan hệ và chăm sóc gia đình.

Liu từng nói xã hội thường dễ gắn những người được gọi là “thiên tài” vào một khuôn mẫu nhất định. Nhưng ở tuổi 38, anh không muốn sống như một hình mẫu được người khác dựng lên.

Anh tự nhận mình vẫn đang học cách thích nghi với thế giới, tò mò về cuộc sống và tiếp tục đi tìm câu trả lời cho câu hỏi từng theo anh từ những năm tháng tuổi trẻ: làm thế nào để một người cảm thấy cuộc đời mình thực sự có ý nghĩa và đủ đầy.

Tổng hợp