Sân vận động 75.000 chỗ ngồi, lớn gần gấp đôi Mỹ Đình: Được bao phủ bằng vật liệu đặc biệt dày 0,2 mm, bên ngoài có thể phát sáng tới 16 triệu màu
Đây là sân vận động có tổng diện tích mái và mặt dựng khoảng 66.500 m², được cấu thành từ gần 2.800 tấm đệm khí ETFE.
- Sắp phá dỡ sân vận động bỏ hoang sức chứa bằng một nửa SVĐ Mỹ Đình, nhường chỗ cho một công trình 233 tỷ đồng
- Siêu sân vận động gần 70.000 chỗ, lớn gần gấp đôi Mỹ Đình: Sở hữu hai tấm mái khổng lồ có thể tách đôi, tự động đóng mở trong chưa đầy 12 phút, được nâng đỡ bởi hai dầm thép dài gần 300 m
- Dừng vô thời hạn việc xây dựng siêu sân vận động 65.000 tỷ đồng, lớn hơn sân Mỹ Đình, lỡ hẹn giải bóng lớn nhất thế giới
Nằm ở khu Fröttmaning, phía bắc thành phố Munich, Đức, Allianz Arena là một trong những công trình thể thao nổi bật nhất châu Âu. Sân vận động này không chỉ là sân nhà của câu lạc bộ Bayern Munich mà còn được biết đến với thiết kế kiến trúc khác biệt: toàn bộ công trình được bao phủ bởi lớp vỏ gồm hàng nghìn tấm màng khí hình thoi, có khả năng phát sáng và thay đổi màu sắc theo từng sự kiện.
Được khánh thành năm 2005, Allianz Arena có sức chứa tối đa 75.024 khán giả trong các trận đấu quốc nội, gần gấp 1,9 lần sân vận động Mỹ Đình của Việt Nam (40.192 chỗ).
Với tổng vốn đầu tư khoảng 340 triệu euro, sân vận động được xây dựng trong chưa đầy 3 năm, trở thành một trong những công trình thể thao tiêu biểu của Đức đầu thế kỷ XXI.
Điểm đặc biệt nhất của Allianz Arena nằm ở lớp vỏ bên ngoài. Thay vì sử dụng mặt dựng bê tông, kính hoặc các tấm kim loại truyền thống, các kiến trúc sư lựa chọn vật liệu ETFE – một loại màng polymer có trọng lượng nhẹ, độ bền cao và khả năng truyền sáng tốt.
Gần 2.800 tấm đệm khí tạo nên lớp vỏ rộng 66.500 m²
Theo thông tin từ đơn vị quản lý Allianz Arena, tổng diện tích mái và mặt dựng của sân vận động lên tới khoảng 66.500 m². Trong đó, phần mái chiếm khoảng 38.000 m², còn mặt dựng bên ngoài rộng khoảng 28.500 m².
Lớp bao phủ này được cấu thành từ gần 2.800 tấm đệm khí ETFE hình thoi, tạo thành một lớp vỏ liên tục bao quanh công trình. Mỗi tấm có kích thước khác nhau, diện tích dao động từ khoảng 7,6–40,7 m², tùy theo vị trí lắp đặt.
Điểm đáng chú ý là ETFE không phải loại vật liệu xây dựng thông thường. Đây là màng polymer fluor hóa có độ bền cao, trọng lượng nhẹ và khả năng chống chịu tốt trước những tác động của môi trường.
Theo thông số kỹ thuật được công bố trên trang thông tin chính thức của Allianz Arena, màng ETFE có độ dày khoảng 0,2 mm, trọng lượng chỉ 350 g/m². Vật liệu này có khả năng truyền tới 95% tia cực tím và khoảng 93% ánh sáng nhìn thấy.
Thay vì tạo thành một lớp màng phẳng, các kỹ sư thiết kế những tấm ETFE thành dạng đệm khí. Không khí được bơm vào bên trong, duy trì áp suất ổn định để tạo hình và giữ độ căng cho từng tấm.
Hệ thống quạt duy trì áp suất khoảng 0,035 bar bên trong các đệm khí. Các điểm giám sát áp suất được bố trí để điều chỉnh hoạt động của hệ thống, đặc biệt trong điều kiện thời tiết có tuyết.
Thiết kế này giúp lớp vỏ vừa duy trì hình dạng, vừa giảm trọng lượng tác động lên hệ kết cấu chịu lực của công trình. Các tấm đệm khí không đảm nhiệm vai trò chịu lực chính mà được liên kết với hệ khung đỡ của sân vận động.
Đáng chú ý, một số tấm màng đặc biệt ở độ cao hơn 51 m có thể đóng mở bằng hệ thống thủy lực, phục vụ thông gió. Mỗi tấm có thể chịu tải trọng lên tới 8 tấn và áp lực gió khoảng 22 tấn theo thông số kỹ thuật của sân vận động.
Việc lựa chọn ETFE cũng tạo ra sự khác biệt về mặt thị giác. Ban ngày, lớp vỏ mang màu trắng trong mờ, phản chiếu ánh sáng tự nhiên. Khi màn đêm buông xuống, hàng nghìn tấm đệm khí trở thành bề mặt trình chiếu ánh sáng khổng lồ.
Hệ thống LED biến sân vận động thành khối kiến trúc phát sáng 16 triệu màu
Ngay từ đầu, Allianz Arena đã được định hình như một công trình có khả năng thay đổi diện mạo thông qua ánh sáng.
Ý tưởng này xuất phát từ hai kiến trúc sư người Thụy Sĩ Jacques Herzog và Pierre de Meuron thuộc hãng Herzog & de Meuron. Theo thuyết minh thiết kế, họ muốn tạo ra một sân vận động giống như một khối kiến trúc phát sáng giữa không gian mở phía bắc Munich.
Khi Allianz Arena còn là sân nhà chung của Bayern Munich và TSV 1860 Munich, màu sắc bên ngoài cũng mang ý nghĩa nhận diện hai đội bóng. Sân chuyển sang màu đỏ khi Bayern Munich thi đấu trên sân nhà, màu xanh khi TSV 1860 Munich sử dụng sân và màu trắng trong một số sự kiện khác.
Tuy nhiên, hệ thống chiếu sáng ban đầu chỉ có thể tạo ra ba màu cơ bản. Năm 2014, sân vận động bắt đầu triển khai nâng cấp hệ thống LED trên toàn bộ mặt dựng. Công việc lắp đặt kéo dài khoảng 100 ngày, đưa Allianz Arena trở thành sân vận động đầu tiên tại Đức có hệ thống chiếu sáng LED động bao phủ toàn bộ mặt ngoài.
Hệ thống mới có khả năng tái tạo tới 16 triệu màu sắc, cho phép tạo ra những dải màu, hiệu ứng chuyển sắc và các hình ảnh ánh sáng phức tạp hơn nhiều so với trước đây.
Theo thông tin kỹ thuật, hơn 300.000 đèn LED được bố trí trong khoảng 6.500 bộ đèn Philips ColorGraze. Tổng khối lượng vật liệu lắp đặt cho hệ thống chiếu sáng lên tới khoảng 45 tấn, bao gồm đèn, bộ điều khiển và hơn 5.000 m cáp mạng.
Đáng chú ý, không phải toàn bộ lớp vỏ đều phát sáng. Hệ thống chiếu sáng tập trung vào phần mặt dựng có thể quan sát từ bên ngoài, với diện tích khoảng 26.000 m², tương đương khoảng 3,5 sân bóng đá tiêu chuẩn.
Nhờ đó, Allianz Arena có thể thay đổi diện mạo theo màu sắc của đội bóng, các sự kiện thể thao hoặc những chiến dịch đặc biệt. Đây cũng là lý do sân vận động thường được ví như một ngọn hải đăng khổng lồ giữa thành phố Munich mỗi khi lên đèn.
Công trình 340 triệu euro được xây dựng trong chưa đầy 3 năm
Để hiện thực hóa ý tưởng kiến trúc khác biệt này, Allianz Arena cần sự phối hợp giữa nhiều đơn vị chuyên môn.
Dự án được thiết kế bởi Herzog & de Meuron, đơn vị từng thực hiện nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng trên thế giới. Arup đảm nhiệm vai trò tư vấn kỹ thuật kết cấu, kiến trúc thể thao và thiết kế chi tiết. Liên danh Alpine Bau Deutschland cùng các đối tác tham gia triển khai xây dựng.
Theo hồ sơ lịch sử của sân vận động, dự án được người dân Munich thông qua trong cuộc trưng cầu ý kiến ngày 21/10/2001, với 65,8% phiếu ủng hộ.
Ngày 8/2/2002, phương án thiết kế của Herzog & de Meuron được lựa chọn. Lễ đặt viên đá đầu tiên diễn ra ngày 21/10/2002 và công trình được bàn giao ngày 30/4/2005.
Về kết cấu, phần khán đài và thân sân vận động chủ yếu sử dụng bê tông cốt thép, trong khi hệ mái được cấu thành từ kết cấu giàn thép. Lớp vỏ ETFE bên ngoài được liên kết với hệ khung đỡ, tạo nên tổng thể kiến trúc có hình dáng mềm mại, liên tục.
Trong quá trình thi công, một dấu mốc đáng chú ý được ghi nhận vào tháng 9/2003, khi khối bê tông thứ 100.000 m³ được đổ tại công trường. Đến tháng 11 cùng năm, dầm thép chính đầu tiên trong tổng số 12 dầm mái được cẩu lắp vào vị trí.
Tháng 3/2004, phần kết cấu cơ bản của sân vận động hoàn thành. Đến tháng 5/2004, những tấm đệm khí ETFE đầu tiên bắt đầu được lắp đặt. Ngày 8/3/2005, lớp vỏ bên ngoài hoàn tất sau khi tấm đệm cuối cùng được đưa vào vị trí.
Ngày 30/5/2005, Allianz Arena chính thức tổ chức trận khai trương giữa TSV 1860 Munich và 1. FC Nürnberg. Một ngày sau, Bayern Munich thi đấu giao hữu với đội tuyển quốc gia Đức.
Chưa đầy một năm sau, sân vận động trở thành địa điểm tổ chức trận khai mạc World Cup 2006 tại Đức, cùng nhiều trận đấu quan trọng khác của giải.
Sau hơn hai thập kỷ, Allianz Arena vẫn được đầu tư nâng cấp để duy trì vị thế một trong những sân vận động hiện đại của châu Âu.
Năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 20 năm hoạt động, sân vận động tiếp tục triển khai nhiều hạng mục cải thiện cơ sở vật chất, hệ thống đón tiếp khán giả và hạ tầng kỹ thuật.
Một trong những hướng đầu tư đáng chú ý là chuyển đổi hệ thống cung cấp nhiệt và điều hòa theo hướng tiết kiệm năng lượng. Từ mùa xuân năm 2025, sân bắt đầu lắp đặt tổng cộng 20 máy bơm nhiệt. Theo đơn vị quản lý, một số thiết bị có kích thước lớn phải được đưa qua mái sân vận động bằng trực thăng chuyên dụng.
Bên cạnh đó, dự án còn xây dựng trạm biến áp làm cơ sở phát triển khu sạc dành cho xe thương mại điện, phối hợp với MAN Truck & Bus.
Một diễn biến đáng chú ý khác là khả năng chuyển đổi công năng của công trình. Tháng 11/2026, Allianz Arena tiếp tục được điều chỉnh để phục vụ trận đấu bóng bầu dục Mỹ NFL tại Munich ngày 15/11.
Để đáp ứng tiêu chuẩn của môn thể thao này, mặt sân được kéo dài về hai phía, lắp đặt cột ghi điểm và thay đổi một số khu vực sát đường biên. Sau sự kiện, toàn bộ hạng mục tạm thời phải được tháo dỡ để trả lại mặt sân bóng đá.
Theo phương án vận hành được ban quản lý công bố, đội ngũ kỹ thuật có chưa đầy 120 giờ sau khi trận NFL kết thúc để khôi phục sân vận động, bao gồm cả việc thay mới mặt cỏ hybrid trước trận đấu tiếp theo của Bayern Munich.