Phái mạnh giữa "cơn sốt" phơi nắng khỏe xương, cứu khớp: Hết đau thật hay chỉ là ảo giác?

Căn bệnh thời đại của phái mạnh và những niềm hy vọng dưới ánh mặt trời

Từ dân văn phòng ngồi lì 8 tiếng trước máy tính cho đến những người lao động chân tay cực nhọc, bác tài xế chạy xe đường dài hay anh em thợ cơ khí, đau nhức cơ xương khớp đã trở thành "cơn ác mộng" không của riêng ai. Những cơn đau buốt cổ vai gáy, cảm giác ê ẩm dọc sống lưng hay các đợt đau nhức thắt lưng do mang vác nặng dai dẳng qua năm tháng không chỉ bào mòn sức lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến "cần câu cơm" và phong độ của phái mạnh.

Trong bối cảnh đó, các cộng đồng phơi nắng trên mạng xã hội nổi lên như một điểm tựa tinh thần. Hàng loạt câu chuyện thực tế được phái mạnh chia sẻ rầm rộ khiến trào lưu phơi nắng tìm lại sự dẻo dai cho hệ xương khớp bùng nổ hơn bao giờ hết.

Anh T.T (40 tuổi) bộc bạch hành trình chật vật chiến đấu với bệnh tật có chuyển biến nhờ phơi nắng như sau: "Mình 40 tuổi, bị thoát vị đĩa đệm cổ. Đã điều trị không biết bao nhiêu là phương pháp, tốn cũng không ít tiền. Đã từng đau và stress rất nặng, dẫn đến rối loạn lo âu! Sau một thời gian thì mới nhận ra, bệnh cột sống là do cơ học, chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, vận động hợp lý và lắng nghe cơ thể. Dần dần nó sẽ đỡ rất nhiều. Còn hết hẳn thì không bao giờ có cả. Với mình, sáng phơi nắng nhâm nhi ly cà phê, đi bơi, đi bộ. Tối làm mấy lon bia lạnh nữa là chân ái!".

Hay câu chuyện ly kỳ của anh L.P cũng truyền thêm nguồn cảm hứng lớn cho nhiều người cùng cảnh ngộ: "Từ một người từng yếu đến mức đi đứng khó khăn, tưởng chừng phải ngồi xe lăn, vậy mà giờ đây ngày nào tui cũng lên xuống 5 tầng lầu cả chục lần. Ai nói gì thì nói, với tui, việc tắm biển, phơi nắng và duy trì vận động đều đặn đã giúp tui cải thiện sức khỏe một cách đáng kinh ngạc".

Không ít thành viên khác cũng đưa ra những trải nghiệm đầy hứng khởi. Anh V.A (ngoài 20 tuổi) chia sẻ việc phơi nắng 15 đến 20 phút lúc 11h30 đến 13h giúp giảm đau lưng, nhức mỏi vai gáy hẳn. Anh Đ. (44 tuổi) bị thoái hóa 4 đốt sống cổ tìm đến nắng theo lời khuyên của người quen, phơi 10 phút giữa trưa và cảm nhận vùng lưng dịu hẳn. Anh T.P (40 tuổi) bị đau buốt cột sống cổ cũng chọn cách đạp xe và ngồi phơi nắng 20 đến 30 phút mỗi sáng để xoa dịu cơ thể. Thậm chí anh N.V.P quyết định dừng các bài vật lý trị liệu vì cho rằng phơi nắng giúp lưng hồi phục đến 90%.

Những chia sẻ đầy màu sắc này khiến nhiều người đinh ninh rằng ánh nắng chính là "thần dược" tự nhiên giúp chữa lành các vấn đề xương khớp, thậm chí vượt trội hơn cả việc đến các cơ sở y tế. Thế nhưng, sự thật có đúng như vậy không?

Phơi nắng cứu xương khớp hay chỉ là ảo giác tạm thời?

Bàn luận về lợi ích của trào lưu phơi nắng, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) khẳng định ánh nắng mặt trời không phải là thuốc điều trị các bệnh lý xương khớp hay cột sống. Dưới góc độ sinh học, tia nắng chỉ xuyên qua được lớp biểu bì và trung bì của da khoảng vài milimet, hoàn toàn không thể đi qua lớp cơ lưng dày để tác động trực tiếp vào các khớp xương hay đĩa đệm nằm sâu bên trong.

Nhiều người đang đánh đồng việc tự phơi nắng ngoài trời với phương pháp quang trị liệu trong y khoa. Bác sĩ Hoàng chỉ ra sự khác biệt lớn: quang trị liệu tại viện sử dụng máy chuyên dụng chiếu đúng tia UVB dải hẹp, được bác sĩ tính toán liều lượng tỉ mỉ theo từng mm2 da và bảo vệ nghiêm ngặt các vùng nhạy cảm. Trong khi đó, nắng tự nhiên là hỗn hợp không kiểm soát của tia UVA, UVB và nhiệt hồng ngoại biến đổi liên tục theo giờ, hoàn toàn không thể coi là liệu pháp điều trị.

Tuy nhiên, Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng thừa nhận cảm giác bớt đau rát hay nhẹ nhõm sau khi phơi nắng của phái mạnh hoàn toàn là phản ứng sinh lý có thật. Dưới góc độ y học hiện đại, hiện tượng này được giải thích qua ba cơ chế:

- Chất giảm đau tự nhiên: Tia UV kích thích cơ thể giải phóng beta-endorphin. Trên Tạp chí Y khoa Harvard (Harvard Health), các chuyên gia quốc tế cũng ghi nhận đây là loại hormone giảm đau nội sinh có cấu trúc tương tự morphine nhẹ, giúp đánh lừa cảm giác đau và mang lại sự dễ chịu tức thì.

- Hiệu ứng nhiệt hồng ngoại: Bức xạ nhiệt từ mặt trời tác động như liệu pháp chườm nóng. Tiến sĩ Joshua Zeichner (Bệnh viện Mount Sinai, New York) nhận định nhiệt độ giúp mạch máu dưới da co giãn, thúc đẩy lưu thông máu và làm dịu cơn co cứng của các dải cơ quanh cột sống, cổ, vai, gáy sau những giờ làm việc mệt mỏi hay mang vác nặng.

- Giảm áp lực cơ học: Khoảng thời gian nằm hoặc ngồi phơi nắng chính là lúc cột sống được giải phóng khỏi trọng lực. Chuỗi nghỉ ngơi kết hợp hít thở sâu này giúp rễ thần kinh bớt bị chèn ép, giảm rõ rệt triệu chứng đau nhức.

Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh: "Cảm giác bớt đau chỉ là triệu chứng tạm thời dịu đi nhờ phản ứng thần kinh và thư giãn cơ. Nó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc tổn thương xương khớp hay đĩa đệm bên trong đang tự phục hồi".

Rủi ro tiềm ẩn khi phơi nắng sai cách và giải pháp bảo vệ cột sống

Mặc dù không thể phủ nhận một số lợi ích khi phơi nắng với sức khỏe nói chung và cơ xương khớp nói riêng, nhưng việc lầm tưởng cảm giác bớt đau là "khỏi bệnh" đang đẩy không ít nam giới vào rủi ro. Bởi không ít anh em chọn phơi nắng vào khung giờ 10h đến 13h trưa vì nghĩ nắng gắt mới đủ lực "đả thông" xương khớp hay phơi nắng quá nhiều.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cảnh báo việc phơi nắng giữa trưa gắt không giúp cột sống hay xương khớp khỏe hơn mà chỉ khiến làn da chịu tổn thương tích lũy từ tia UV. Hậu quả trước mắt là bỏng rát, say nắng, mất nước và kiệt sức.Lâu dài gây lão hóa da và gia tăng nguy cơ ung thư da. Đặc biệt, những người lao động hay dùng các loại thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen hay naproxen để cày việc khi phơi nắng gắt có thể bị phản ứng nhạy cảm ánh sáng, khiến da phồng rộp nghiêm trọng. Chưa kể, việc phơi nắng mà nằm/ngồi sai tư thế hoặc giữ một tư thế quá lâu cũng có thể phản ứng ngược gây nhức mỏi cũng như hại xương khớp.

Để tận dụng tác dụng giảm đau, thư giãn của ánh nắng mà vẫn an toàn, nam giới chỉ nên phơi trước 9h sáng hoặc sau 15h30 chiều, kéo dài 10 đến 15 phút mỗi lần và phơi trên các vùng da thông thường như tay, chân, thậm chí không cần phải cởi đồ.

Điều quan trọng nhất là phái mạnh không được tự ý bỏ phác đồ điều trị y khoa hay ngơ đi các tổn thương thực thể khi có bệnh lý cơ xương khớp. Để bảo vệ hệ xương khớp bền vững, anh em cần duy trì thói quen vận động đúng cách, chú ý tư thế khi mang vác nặng, đi bộ, bơi lội và tập luyện các bài tập củng cố cơ lưng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau kéo dài, tê bì lan xuống chân hay yếu cơ, việc đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để điều trị bài bản là bắt buộc. Phơi nắng chỉ là giải pháp bổ trợ lối sống, tuyệt đối không thể thay thế cho y học hiện đại.

Ảnh: Internet