Thực trạng "người đông việc ít" là một sự thật không thể chối cãi trên thị trường lao động hiện tại. Điều này khiến các nhà tuyển dụng phải vắt óc dùng mọi phương pháp để loại bỏ những người không phù hợp và giữ lại những nhân tài ưu tú nhất. Trong bối cảnh đó, các câu hỏi phỏng vấn đã trở thành mắt xích quan trọng nhất.
Hoàng Minh tốt nghiệp từ một trường đại học bình thường, dù có bằng cử nhân nhưng anh cảm thấy mình không có nhiều lợi thế cạnh tranh trên thị trường hiện nay. Sau khi rải đi hàng tá hồ sơ, số thông báo gọi phỏng vấn nhận được chỉ đếm trên đầu ngón tay. Cuối cùng, một công ty khá tốt đã mời anh đến phỏng vấn. Anh chuẩn bị cực kỳ kỹ lưỡng và lên đường.
Tại nơi phỏng vấn, chỉ có hai ứng viên. Ngoài Hoàng Minh còn có một cô gái khác. Trong lúc chờ đợi, anh bắt đầu trò chuyện và biết được cô gái này đến từ địa phương khác, tốt nghiệp ở một ngôi trường rất bình thường. Hoàng Minh thầm đắc ý, trường của anh tốt hơn, chuyên ngành cũng sát vị trí hơn nên khả năng thắng là rất lớn.
Đến lượt vào phỏng vấn, nhà tuyển dụng đưa ra vài câu hỏi thông thường và cả hai đều trả lời khá tốt, ngang tài ngang sức. Bất chợt, vị giám khảo tung ra một câu hỏi lạnh lùng: "Một cộng một bằng mấy?".
Hoàng Minh chẳng cần suy nghĩ, lời vừa dứt là đáp án đã thốt ra ngay lập tức: "Một cộng một bằng hai chứ gì nữa!". Trả lời xong anh còn thầm thắc mắc, tại sao lại đưa ra một câu hỏi "thiểu năng" như vậy?
Thế nhưng, cô gái bên cạnh lại trầm ngâm suy nghĩ khoảng một phút rồi mới chậm rãi trả lời: "Thưa anh, em nghĩ mục đích anh đưa ra câu hỏi này không phải để kiểm tra khả năng tính toán cấp tiểu học của chúng em. Vì vậy, em cho rằng đáp án của câu hỏi này phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể.
Nếu là toán học thuần túy, một cộng một bằng hai. Nhưng nếu xét dưới góc độ quản trị doanh nghiệp, một cộng một phải lớn hơn hai. Đó chính là sức mạnh của sự hợp lực, khi hai cá nhân kết hợp khéo léo, họ sẽ tạo ra giá trị thặng dư lớn hơn tổng hiệu suất đơn lẻ của từng người. Ngược lại, trong hôn nhân hay các mối quan hệ, nếu không tìm được tiếng nói chung thì một cộng một có thể nhỏ hơn hai, thậm chí bằng không do sự xung đột triệt tiêu lẫn nhau. Đây là quan điểm của cá nhân em, anh nghĩ sao ạ?".
Hoàng Minh vừa nghe vừa run, sắc mặt dần trắng bệch, trong lòng thầm than "hỏng rồi". Quả nhiên, nhà tuyển dụng tỏ ra rất hài lòng, ông gật đầu khẳng định và nói với Hoàng Minh: "Cậu thanh niên, một cộng một đúng là bằng hai, nhưng nếu khách hàng hỏi cậu như vậy, cậu cũng trả lời thế sao? Vị trí của chúng tôi cần những người có tư duy sáng tạo và tư duy đa chiều!".
Trên thực tế, khi gặp những câu hỏi tưởng chừng như quá đơn giản hoặc vô lý, bạn cần giữ được sự tỉnh táo để không rơi vào cái bẫy của sự hiển nhiên. Dưới đây là lộ trình giúp bạn xử lý tình huống một cách chuyên nghiệp nhất:
1. Dừng lại để quan sát và đặt câu hỏi ngược
Đừng vội vàng trả lời ngay lập tức những gì xuất hiện đầu tiên trong đầu. Hãy dành vài giây để tự hỏi: "Tại sao một chuyên gia nhân sự lại hỏi điều này?". Nếu câu hỏi quá mơ hồ, bạn có thể khéo léo hỏi lại để xác định ngữ cảnh, ví dụ: "Thưa ông, ông muốn tôi trả lời dưới góc độ toán học hay góc độ quản trị doanh nghiệp ạ?".
2. Phân tích đa chiều thay vì đưa ra đáp án duy nhất
Những câu hỏi này thường không có đáp án đúng hay sai tuyệt đối mà mục đích là để xem cách bạn tư duy. Hãy cố gắng trình bày vấn đề dưới nhiều lăng kính khác nhau như: kinh tế, xã hội, nhân văn hoặc chuyên môn của vị trí ứng tuyển. Việc đưa ra nhiều giả thuyết chứng tỏ bạn là người có tầm nhìn rộng và suy nghĩ thấu đáo.
3. Luôn hướng câu trả lời về giá trị công việc
Dù câu trả lời của bạn có sáng tạo đến đâu, hãy cố gắng kết nối nó với vị trí bạn đang ứng tuyển. Chẳng hạn, với câu hỏi "1 1", nếu bạn thi vào vị trí quản lý, hãy nói về sức mạnh của sự đoàn kết khiến hiệu quả công việc lớn hơn tổng nguồn lực ban đầu. Điều này khẳng định bạn không chỉ thông minh mà còn luôn đặt lợi ích công ty lên hàng đầu.