Nhà có gừng nên biết 5 cách tận dụng ngoài việc nấu ăn
Không chỉ là gia vị quen thuộc, củ gừng còn có thể được dùng để pha trà, tạo hương thơm cho không gian sống, trồng thành cây cảnh hoặc tận dụng làm phân ủ hữu cơ.
Trong nhiều gia đình, gừng thường được mua để nấu ăn, pha nước chấm hoặc làm gia vị cho các món hấp, kho. Tuy nhiên, loại thân rễ có mùi thơm đặc trưng này còn có một số cách sử dụng khác khá thú vị. Nếu nhà thường xuyên có sẵn gừng, bạn có thể tham khảo 5 gợi ý dưới đây để tận dụng nguyên liệu này hiệu quả hơn.
Pha trà gừng ấm để thưởng thức
Một trong những cách đơn giản nhất để sử dụng gừng ngoài nấu ăn là pha trà. Theo Trung tâm Y tế học thuật Johns Hopkins Medicine (Mỹ), trà gừng có thể được pha từ những lát gừng tươi ngâm trong nước sôi. Người dùng chỉ cần rửa sạch, gọt bỏ phần vỏ nếu muốn, thái gừng thành lát mỏng rồi cho vào cốc nước nóng, đậy nắp và ngâm ít nhất 10 phút.
Có thể thêm một chút chanh hoặc mật ong để điều chỉnh hương vị. Trà gừng có mùi thơm nồng, vị cay nhẹ, thích hợp để thưởng thức khi muốn đổi vị so với trà thông thường.
Ngoài hương vị, gừng cũng được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ giảm buồn nôn. Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Mỹ (NCCIH), một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể giúp giảm buồn nôn và nôn liên quan đến thai kỳ. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu sử dụng thực phẩm bổ sung chứ không phải trà gừng thông thường, vì vậy không nên xem một cốc trà gừng là phương pháp điều trị.
Tận dụng gừng để trồng thành cây xanh trong nhà
Nếu có củ gừng bắt đầu nảy mầm, bạn có thể giữ lại để trồng thay vì vội bỏ đi. Theo Đại học Florida (Mỹ), gừng có thể được nhân giống từ các đoạn thân rễ. Thậm chí, những củ gừng tươi mua tại cửa hàng thực phẩm cũng có thể dùng để bắt đầu trồng tại nhà.
Nên chọn đoạn gừng chắc, có mắt hoặc chồi phát triển. Có thể cắt thành từng khúc dài khoảng 2,5-4 cm, mỗi khúc có ít nhất một vài mắt mầm, sau đó để mặt cắt khô trong vài ngày trước khi trồng. Đặt phần thân rễ dưới lớp đất tơi xốp, thoát nước tốt, hướng mắt mầm lên trên và duy trì độ ẩm vừa phải.

Gừng mới thu hoạch (Ảnh: Đại học Virginia Tech)
Gừng phù hợp với điều kiện ấm, có thể phát triển ở nơi bán râm. Ngoài phần thân rễ có thể thu hoạch, cây còn có những chiếc lá dài, xanh, tạo cảm giác nhiệt đới cho ban công hoặc góc vườn. Theo Đại học Illinois (Mỹ), gừng có thể được trồng trong chậu và sử dụng như một loại cây trang trí.
Dùng gừng để tạo hương thơm cho không gian sống
Gừng tươi có mùi thơm cay nồng đặc trưng. Nếu còn những mẩu gừng nhỏ không tiện dùng cho món ăn, bạn có thể thái lát, cho vào nồi nước và đun liu riu trong thời gian ngắn để hương thơm lan tỏa trong khu vực bếp.
Có thể kết hợp gừng với một vài nguyên liệu có mùi thơm dễ chịu như vỏ cam hoặc lát chanh. Cách làm này phù hợp khi muốn tạo hương thơm nhẹ cho căn bếp mà không cần dùng sản phẩm tạo mùi tổng hợp.
Khi đun, cần theo dõi nồi nước, không để cạn và không bỏ bếp đang hoạt động mà không có người trông coi.
Tận dụng vỏ và phần gừng thừa để làm phân compost
Những phần gừng thừa sau khi sơ chế, chẳng hạn vỏ gừng hoặc các mẩu thân rễ không còn sử dụng, có thể được đưa vào thùng ủ compost tại nhà nếu không bị mốc, thối hoặc nhiễm bệnh.
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), các loại vỏ và phần thừa từ rau củ, trái cây thuộc nhóm nguyên liệu giàu nitơ, có thể bổ sung vào đống ủ hữu cơ. Để quá trình phân hủy diễn ra thuận lợi, chúng cần được kết hợp với nhóm vật liệu giàu carbon như lá khô, giấy không tráng phủ hoặc cành cây nhỏ.
Bạn nên cắt nhỏ phần gừng thừa trước khi cho vào thùng ủ, phủ lá khô lên trên để hạn chế mùi và côn trùng. Đống ủ cần có độ ẩm phù hợp và được đảo trộn định kỳ để không khí lưu thông.
Giữ lại thân rễ khỏe để trồng cho mùa sau
Nếu đã trồng được một chậu gừng, bạn không nhất thiết phải thu hoạch toàn bộ thân rễ cùng lúc. Có thể giữ lại một số đoạn khỏe, có mắt mầm để tiếp tục nhân giống cho vụ sau.
Theo Đại học Virginia Tech, khi thu hoạch gừng, người trồng có thể lựa chọn những đoạn thân rễ phù hợp để giữ lại làm giống. Các đoạn này cần có mắt mầm, được làm khô bề mặt vết cắt trước khi bảo quản hoặc trồng lại. Với cây trồng trong chậu, người trồng cũng có thể thu hoạch một phần thân rễ ở rìa chậu, để phần còn lại tiếp tục phát triển.
Cách làm này giúp duy trì nguồn cây giống tại nhà, thay vì mỗi lần muốn trồng lại phải mua củ mới. Tuy nhiên, cần chọn phần thân rễ còn chắc, không bị nhũn, mốc hoặc có dấu hiệu thối hỏng.
Gừng vốn quen thuộc trong căn bếp, nhưng nếu biết tận dụng, loại củ này còn có thể góp mặt trong nhiều hoạt động khác của gia đình: từ pha một tách trà, tạo hương thơm nhẹ cho căn nhà đến trồng cây xanh và làm phân hữu cơ. Dù vậy, với những cách dùng liên quan đến sức khỏe, không nên tự ý đắp gừng lên da hoặc xem đây là phương pháp chữa bệnh. NCCIH lưu ý bằng chứng về hiệu quả của gừng dùng ngoài da hiện còn hạn chế, trong khi các nghiên cứu về việc sử dụng gừng qua đường uống cũng có những giới hạn nhất định.