Người xưa dặn: Năm mới "không làm 2 việc, không ăn 2 thứ" để tránh hao tài tán lộc

Mỗi dịp năm mới, bên cạnh không khí sum họp và những lời chúc tốt lành, nhiều gia đình vẫn truyền tai nhau những dặn dò quen thuộc từ người xưa về việc nên làm và nên tránh. Những quan niệm này không chỉ phản ánh niềm tin vào may rủi, mà còn là cách gửi gắm mong muốn một khởi đầu suôn sẻ, thuận hòa.

Trong số đó, lời nhắc của người xưa “3 không làm, 2 không ăn” được xem như kinh nghiệm dân gian giản dị, hướng con người đến lối ứng xử tích cực để đón tài lộc và hạn chế điều không may trong những ngày đầu năm.

3 điều nên tránh làm trong ngày đầu năm

1. Không nói lời xui rủi

Dân gian quan niệm ngày đầu năm là lúc chia tay điều cũ và đón điều mới, vì vậy mọi người thường dành cho nhau những lời chúc tốt đẹp thay cho lời tiêu cực. Việc nhắc đến những từ ngữ mang ý nghĩa không may được xem là điều nên tránh để giữ không khí vui vẻ và thuận hòa.

2. Không cãi vã hay xung đột

Theo quan niệm “hòa thuận sinh tài”, việc tranh cãi hay to tiếng trong ngày đầu năm không chỉ làm mất đi bầu không khí vui vẻ mà còn bị xem là dấu hiệu không thuận cho sự khởi đầu của cả năm. Bởi thời khắc này thường được coi là nền tảng tinh thần cho những tháng ngày tiếp theo, nên mọi hành vi tiêu cực đều được hạn chế nhằm giữ sự êm ấm trong gia đình.

Không chỉ dừng ở yếu tố tín ngưỡng, việc tránh xung đột trong những ngày đầu năm còn góp phần củng cố sự gắn kết giữa các thành viên, tạo tâm lý tích cực và cảm giác khởi đầu suôn sẻ. Trong bối cảnh đời sống hiện đại nhiều áp lực, thông điệp này vẫn giữ giá trị nhất định khi khuyến khích con người tôn trọng, chia sẻ và duy trì bầu không khí đoàn kết trong gia đình - yếu tố nền tảng cho sự ổn định và phát triển lâu dài.

3. Không làm vỡ đồ đạc

Theo quan niệm dân gian, việc làm rơi vỡ bát đĩa hay các vật dụng trong ngày đầu năm thường bị xem là dấu hiệu không thuận lợi, bởi thời điểm này tượng trưng cho sự trọn vẹn và an lành. Những sự cố đổ vỡ vì thế dễ được liên hệ với điềm báo thiếu suôn sẻ trong năm mới. Do đó, nhiều người có xu hướng cẩn trọng hơn trong sinh hoạt, không chỉ để tránh rủi ro theo quan niệm truyền thống mà còn nhằm giữ không khí khởi đầu năm mới được nhẹ nhàng, êm ấm.

2 món ăn được khuyên tránh trong dịp năm mới

1. Không ăn các món bị xem là “xui xẻo”

Tùy từng vùng miền, danh sách món kiêng kỵ vào dịp năm mới sẽ khác nhau, thế nhưng nhiều nơi đều tránh ăn mực hoặc thịt chó vào ngày đầu năm vì quan niệm chúng gắn với vận rủi. Theo đó, thịt chó vốn được xem là món “giải đen”, vì vậy việc ăn vào đầu năm bị cho là không phù hợp; còn mực gắn với liên tưởng “đen như mực”, nên thường không xuất hiện trong bữa cơm đầu năm.

Ngoài ra, một số nơi cũng kiêng thịt vịt, tôm, cá mè, mắm tôm, chuối hoặc sầu riêng. Những kiêng kỵ này chủ yếu xuất phát từ cách diễn giải biểu tượng trong dân gian: vịt bị liên tưởng đến sự chậm chạp, tôm gắn với hình ảnh đi giật lùi, mắm tôm có mùi nặng được cho là không mang lại khởi đầu thuận lợi. Ở một số vùng, hột vịt lộn vốn được dùng như món “đổi vận” khi gặp điều không may, vì vậy cũng thường không xuất hiện trong thực đơn ngày đầu năm.

Dù mang màu sắc tín ngưỡng, những quan niệm này phản ánh mong muốn chung về một khởi đầu thuận lợi và tâm lý hướng tới sự hanh thông, đủ đầy trong năm mới.

2. Không ăn cháo trắng

Cháo loãng được xem là biểu tượng của sự thiếu thốn, trái với mong muốn sung túc đầu năm. Ngoài ra, trong dân gian cháo còn gắn với nghi lễ cúng cô hồn, nên việc dùng món này trong ngày đầu năm bị cho là không phù hợp.

Dù mang yếu tố tín ngưỡng, điều kiêng kỵ này cũng thể hiện khát vọng chung về một năm đủ đầy.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc tiếp nhận các phong tục này theo tinh thần chọn lọc - tôn trọng truyền thống nhưng linh hoạt trong thực hành - sẽ giúp gìn giữ bản sắc văn hóa mà vẫn phù hợp với nhịp sống mới.

*Thông tin mang tính tham khảo, chiêm nghiệm

(Tổng hợp)