Người bị thiếu máu lên não thường có một biểu hiện sau khi thức dậy

Não chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể nhưng tiêu thụ tới khoảng 20% lượng oxy và năng lượng. Vì vậy, não rất nhạy cảm với những thay đổi liên quan đến tuần hoàn và cung cấp oxy.

Không ít người sau một đêm ngủ dậy cảm thấy uể oải, đầu óc mơ màng, khó tập trung, thậm chí bực bội và dễ nổi nóng. Nhiều người quy tất cả cho việc "đêm qua ngủ không ngon".

Tuy nhiên, theo các chuyên gia được Life Times dẫn lời, nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên, cần xem xét nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có các vấn đề liên quan đến huyết áp, giấc ngủ, tim mạch và mạch máu não.

Vì sao buổi sáng dễ xuất hiện cảm giác chóng mặt, nặng đầu?

Theo Kiều San San, Phó bác sĩ trưởng khoa Thần kinh, Bệnh viện Hữu nghị Bắc Kinh (Trung Quốc), trong lúc ngủ, hoạt động của hệ thần kinh giao cảm giảm xuống, trong khi hệ phó giao cảm chiếm ưu thế. Khi đó, nhịp tim và huyết áp có xu hướng giảm, lượng máu tưới cho não cũng giảm khoảng 10-20%.

Sau nhiều giờ không uống nước, cơ thể có thể rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ, khiến máu cô đặc hơn. Khi vừa thức dậy và chuyển từ tư thế nằm sang ngồi hoặc đứng, cơ thể lại phải nhanh chóng điều chỉnh huyết áp và tuần hoàn.

Ở một số người, sự thay đổi này có thể khiến cảm giác choáng váng, nặng đầu hoặc khó chịu trở nên rõ rệt hơn. Tuy nhiên, đây không đồng nghĩa với việc cứ ngủ dậy chóng mặt là bị "thiếu máu lên não". Những triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thiếu ngủ, mất nước, hạ huyết áp tư thế, căng thẳng, rối loạn tiền đình hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác.

4 biểu hiện buổi sáng cần đặc biệt chú ý

Sau một đêm ngủ, cơ thể bước vào trạng thái chuyển tiếp từ nghỉ ngơi sang hoạt động. Vì thế, đôi khi cảm giác mệt mỏi, chóng mặt hay uể oải vào buổi sáng chỉ đơn giản là dấu hiệu của thiếu ngủ. Tuy nhiên, nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác, chúng ta không nên chủ quan.

Đặc biệt, có 4 biểu hiện vào buổi sáng mà bạn cần lưu tâm, bởi chúng có thể phản ánh những vấn đề liên quan đến tuần hoàn, huyết áp, giấc ngủ và sức khỏe mạch máu. Nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường sẽ giúp mỗi người chủ động theo dõi sức khỏe và thăm khám khi cần thiết.

1. Vừa thức dậy đã bực bội, dễ nổi nóng

Một số người có cảm giác khó chịu, cáu gắt hoặc tâm trạng thất thường ngay sau khi thức dậy.

Theo bài viết, sự chuyển đổi trạng thái hoạt động của não sau khi tỉnh giấc có thể khiến khả năng điều chỉnh cảm xúc chưa đạt mức tối ưu trong những phút đầu tiên. Thông thường, tình trạng này có thể cải thiện sau một thời gian ngắn.

Tuy nhiên, nếu cáu gắt vào buổi sáng kéo dài hoặc thường xuyên xuất hiện cùng mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, mất ngủ..., không nên chỉ quy kết cho "tính khí" hay chất lượng giấc ngủ mà cần tìm nguyên nhân.

2. Chóng mặt, đau đầu, đầu óc nặng nề

Một số người có thể cảm thấy đầu nặng, choáng váng hoặc đau âm ỉ sau khi thức dậy. Các triệu chứng này có thể rõ hơn khi vừa đứng dậy, sau khi làm việc quá sức hoặc khi căng thẳng.

Đây là những biểu hiện khá phổ biến và không đặc hiệu. Nếu xảy ra thường xuyên, mức độ tăng dần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thuốc điều trị.

3. Ngủ không ngon, ban ngày vẫn buồn ngủ

Một dấu hiệu khác cần chú ý là chất lượng giấc ngủ suy giảm. Người bệnh có thể khó ngủ, dễ tỉnh giấc, ngủ chập chờn hoặc thường xuyên gặp giấc mơ. Một số người lại ngủ đủ thời gian nhưng sáng dậy vẫn mệt, ban ngày buồn ngủ, đầu óc lơ mơ và ngáp liên tục.

Đặc biệt, nếu tình trạng này đi kèm ngáy to, ngáy không đều hoặc những khoảng im lặng bất thường trong tiếng ngáy, cần nghĩ đến khả năng ngưng thở khi ngủ.

4. Tê hoặc yếu một bên tay chân

Đây là biểu hiện cần cảnh giác hơn. Một số trường hợp có thể xuất hiện tê một bên tay, yếu tay chân, đi lại loạng choạng hoặc cầm nắm đồ vật không chắc.

Nếu tình trạng tê yếu xuất hiện đột ngột, đặc biệt kèm méo miệng, nói khó, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường, cần nghĩ đến khả năng đột quỵ và đi cấp cứu ngay. Không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc cho rằng đó chỉ là "thiếu máu lên não".

"Thiếu máu lên não" có phải là nhồi máu não?

Đây là vấn đề nhiều người thường nhầm lẫn. Theo bác sĩ Hồ Thiệu Sơn, Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Nhân dân tỉnh Chiết Giang, khái niệm "thiếu máu lên não" mà người dân thường sử dụng không hoàn toàn đồng nghĩa với thiếu máu não do bệnh lý.

Trong y khoa, thiếu máu não do bệnh lý có thể dẫn đến cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ thiếu máu cục bộ, hay nhồi máu não.

Nguyên nhân có thể liên quan đến mảng xơ vữa ở động mạch cảnh, cục máu đông xuất phát từ tim, chẳng hạn ở người bị rung nhĩ, hoặc các vấn đề về huyết áp.

Điều quan trọng là tình trạng thiếu máu não bệnh lý không chỉ đơn giản là lượng máu đến não giảm. Khi mức độ thiếu máu đủ nghiêm trọng, mô não có thể bị thiếu oxy, rối loạn chuyển hóa và tổn thương tế bào.

Vì vậy, không nên tự chẩn đoán "thiếu máu não" chỉ dựa vào cảm giác chóng mặt, mệt mỏi hay đau đầu.

4 cách đơn giản giúp bảo vệ mạch máu não

Sức khỏe mạch máu não có mối liên hệ chặt chẽ với huyết áp, mỡ máu, cân nặng, vận động, giấc ngủ và nhiều yếu tố lối sống khác.

1. Kiểm soát huyết áp

Huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương thành mạch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, đột quỵ.

Để kiểm soát huyết áp, nên: Hạn chế muối, ưu tiên mức dưới 5 g/ngày theo khuyến nghị được bài viết dẫn. Duy trì cân nặng hợp lý. Ngủ đủ và giữ giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định. Hạn chế căng thẳng kéo dài. Không hút thuốc. Hạn chế hoặc tránh rượu bia.

Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp cần theo dõi huyết áp và dùng thuốc đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số đã ổn định.

2. Giữ mỡ máu trong giới hạn phù hợp

Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thực phẩm nhiều đường có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe chuyển hóa.

Thay vào đó, nên tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein phù hợp, đồng thời kiểm soát tổng lượng năng lượng nạp vào.

Việc uống đủ nước cũng rất quan trọng, nhưng không phải ai cũng cần một con số cố định. Người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế nước cần tuân thủ hướng dẫn riêng.

3. Duy trì vận động

Không cần phải tập luyện quá sức. Những hoạt động vừa sức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc các bài tập sức mạnh có thể được duy trì thường xuyên.

Với người ít vận động, nên bắt đầu từ mức nhẹ rồi tăng dần, thay vì đột ngột tập với cường độ cao. Vận động đều đặn không chỉ tốt cho tim mạch mà còn giúp kiểm soát cân nặng, huyết áp và sức khỏe chuyển hóa.

4. Đừng bỏ qua chứng ngáy và ngưng thở khi ngủ

Ngáy to không đơn giản chỉ là một thói quen gây phiền toái. Nếu tiếng ngáy đang đều bỗng ngừng lại vài giây rồi phát ra tiếng ngáy lớn, người ngủ thường xuyên bị nghẹn hoặc tỉnh giấc vì khó thở, ban ngày buồn ngủ quá mức..., cần nghĩ đến khả năng ngưng thở khi ngủ.

Trong trường hợp này, nên đến cơ sở y tế để được đánh giá, có thể cần thực hiện đo đa ký giấc ngủ. Nếu được chẩn đoán ngưng thở khi ngủ, người bệnh cần điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Kiểm soát cân nặng và nằm nghiêng khi ngủ cũng có thể được cân nhắc tùy từng trường hợp.

Bảo vệ mạch máu não không bắt đầu từ một loại thuốc hay thực phẩm "bổ não", mà từ việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, duy trì vận động, ngủ đủ và xử lý sớm những rối loạn giấc ngủ.