Ngành học đang khát nhân lực trầm trọng tại Việt Nam, lương cao gấp rưỡi IT, chưa ra trường đã được nhận việc

Không lo thất nghiệp, lương khởi điểm hấp dẫn và càng có kinh nghiệm thu nhập càng tăng mạnh, đó là những gì đang được nhắc đến khi nói về một trong những ngành “nóng” nhất hiện nay: Thiết kế vi mạch.

Thiết kế vi mạch hay còn gọi là Integrated Circuit Design (VLSI Design), là lĩnh vực chuyên nghiên cứu, phát triển và chế tạo các chip điện tử hay còn gọi là mạch tích hợp (IC). Đây là nền tảng quan trọng đứng sau sự phát triển của nhiều quốc gia giàu mạnh, sở hữu công nghệ hàng đầu trên thế giới.

Để tạo ra một con chip hoàn chỉnh, quy trình cơ bản gồm ba khâu: thiết kế, sản xuất và đóng gói. Tại Việt Nam, ngành công nghiệp bán dẫn hiện chủ yếu tập trung vào hai khâu là thiết kế và đóng gói. Chính vì vậy, nhu cầu về kỹ sư thiết kế vi mạch đang ở mức rất cao.

Tuy nhiên, đây cũng là một lĩnh vực chuyên sâu, đòi hỏi kiến thức kỹ thuật cao và khả năng cập nhật liên tục các công nghệ mới. Người theo học ngành này cần có khả năng tự học, tư duy logic, chịu được áp lực công việc lớn, đồng thời có kỹ năng làm việc độc lập lẫn làm việc nhóm. Ngoài ra, sự tỉ mỉ, cẩn thận và trình độ ngoại ngữ cũng là những yêu cầu gần như bắt buộc.

Chưa ra trường đã có việc vì “cung không đủ cầu”

Dù yêu cầu đầu vào và quá trình đào tạo không hề dễ, nhưng “trái ngọt” mà ngành Thiết kế vi mạch mang lại là rất rõ ràng. Những năm gần đây, hàng loạt doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới đã mở trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, kéo theo nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh. Có thể kể đến các tên tuổi như Intel (Mỹ), Renesas (Nhật), Ampere Computing (Mỹ), Marvell Technology (Mỹ), Synopsys (Mỹ), BridgeTek (Đài Loan), Faraday Technology (Đài Loan).

Theo Bộ Thông tin và Truyền thông, ngành công nghiệp bán dẫn, trong đó có thiết kế vi mạch cần khoảng 10.000 kỹ sư mỗi năm, nhưng nguồn cung hiện tại chỉ đáp ứng chưa đến 20%. Riêng lĩnh vực thiết kế vi mạch, nhu cầu vào khoảng 1.000 kỹ sư mỗi năm.

Chính vì tình trạng “cung không đủ cầu”, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tiếp cận sinh viên từ năm hai, năm ba thông qua các chương trình thực tập, việc làm bán thời gian hoặc học bổng. Trong nhiều trường hợp, sinh viên chưa tốt nghiệp đã được “đặt chỗ” tuyển dụng.

Theo khảo sát của HSIA (Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP. HCM), mức lương của kỹ sư thiết kế vi mạch tăng nhanh theo kinh nghiệm. Sinh viên mới ra trường có thể nhận khoảng 15 triệu đồng/tháng. Với 1-3 năm kinh nghiệm, thu nhập dao động từ 15-30 triệu đồng/tháng. Sau 6 năm, mức lương trung bình đạt khoảng 0,6-1 tỷ đồng/năm và từ 10 năm kinh nghiệm trở lên có thể vượt 1,5 tỷ đồng/năm.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, 100% sinh viên theo định hướng thiết kế vi mạch sau khi tốt nghiệp đều có việc làm. Mức lương khởi điểm dao động từ 15-20 triệu đồng/tháng, tương đương ngành Công nghệ thông tin. Tuy nhiên, sau 5-10 năm làm việc, thu nhập của kỹ sư vi mạch có thể cao gấp rưỡi ngành IT, đạt khoảng 2.500-3.000 USD/tháng (tương đương 65-78 triệu đồng).

Học ngành này ở đâu tại Việt Nam?

Hiện nay, có nhiều trường đại học tại Việt Nam đào tạo các ngành liên quan đến vi mạch thông qua các khoa Điện - Điện tử, Điện tử viễn thông hoặc Công nghệ.

Những cơ sở đào tạo tiêu biểu có thể kể đến như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM hay Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM. Ngoài ra, một số trường như Đại học Công nghệ Thông tin TP.HCM cũng đã bắt đầu mở ngành đào tạo chuyên sâu về thiết kế vi mạch.

Bên cạnh đó, các trường như Đại học Phenikaa, Đại học Đà Nẵng hay Đại học Việt – Hàn cũng nhanh chóng triển khai chương trình đào tạo để đón đầu xu hướng. Không chỉ dừng lại ở đào tạo học thuật, nhiều đơn vị còn hợp tác với doanh nghiệp quốc tế để nâng cao chất lượng nhân lực. Đơn cử như Khu Công nghệ cao TP.HCM phối hợp với Synopsys triển khai các chương trình huấn luyện chuyên sâu, giúp sinh viên tiếp cận tiêu chuẩn toàn cầu.

Điểm chuẩn cạnh tranh

Năm 2025, điểm chuẩn các ngành liên quan đến thiết kế vi mạch và điện tử – viễn thông tiếp tục ở mức cao và có sự phân hóa rõ rệt giữa các trường. Cụ thể, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Kỹ thuật vi điện tử và công nghệ nano đạt 28,2 điểm. Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM có ngành thiết kế vi mạch lấy tới 28,65 điểm.

Trong khi đó, Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM ghi nhận ngành thiết kế vi mạch dao động 27,3-28,2 điểm và ngành công nghệ bán dẫn khoảng 25,5-26,7 điểm tùy phương thức xét tuyển.

Ở các cơ sở khác, Đại học Công nghệ Thông tin - ĐHQG TP.HCM lấy 27 điểm, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông là 25,5 điểm. Trong khi đó, Đại học Việt - Hàn lấy 24 điểm, Đại học Phenikaa là 21 điểm. Đại học Công nghiệp Hà Nội có ngành điện tử - viễn thông dao động khoảng 22,7-23,9 điểm.

Nhìn chung, điểm chuẩn ngành vi mạch năm 2025 trải dài từ khoảng 21 đến trên 28 điểm, trong đó phần lớn tập trung trong khoảng 24-28 điểm. Con số này phản ánh rõ mức độ cạnh tranh ngày càng cao của lĩnh vực bán dẫn tại Việt Nam.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn đang được xem là “xương sống” của nền kinh tế số, Thiết kế vi mạch không chỉ là một ngành học tiềm năng mà còn là điểm đến của những người sẵn sàng đầu tư nghiêm túc cho tương lai dài hạn.

Tổng hợp