Ngành học cực hiếm tại Việt Nam, nghe tên đã toát ra mùi tiền nhưng không ai nghĩ lại xuất hiện trên đời!

Nhắc đến chọn ngành, phần đông học sinh sinh viên vẫn xoay quanh những cái tên quen mặt như kinh tế, công nghệ thông tin, truyền thông hay ngôn ngữ. Thế nhưng, giữa “rừng” ngành học phổ biến ấy, có một ngành nghe qua tưởng rất… xa xỉ, thậm chí hơi lạ tai, nhưng lại âm thầm tồn tại và giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong nhiều lĩnh vực kinh tế - văn hóa - kỹ thuật. Đó là ngành Đá quý - Đá mỹ nghệ, một trong những ngành học hiếm hoi tại Việt Nam, hiện được đào tạo bài bản tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất.

Không chỉ gắn với kim cương, đá quý hay trang sức, ngành học này còn liên quan trực tiếp đến tài nguyên, công nghiệp chế tác, giám định, định giá và cả kinh doanh. Vậy cụ thể, sinh viên ngành Đá quý - Đá mỹ nghệ sẽ học gì và ra trường làm gì?

Ngành học gì mà “lạ” từ tên môn đến nội dung?

Điểm khác biệt lớn nhất của ngành Đá quý - Đá mỹ nghệ nằm ở chỗ đây không phải ngành học thuần nghệ thuật, cũng không chỉ là kỹ thuật hay địa chất đơn thuần, mà là sự kết hợp giữa khoa học - công nghệ - thẩm mỹ - kinh tế.

Theo phân phối chương trình ngành học này tại Trường Đại học Mỏ - Địa chất, trong những học kỳ đầu, sinh viên vẫn được trang bị nền tảng khoa học tự nhiên khá nặng đô như Giải tích, Vật lý đại cương, Hóa học đại cương, Xác suất thống kê, song song với các môn địa chất cơ sở như Địa chất đại cương, Khoáng vật học, Địa chất cấu tạo. Đây là “xương sống” để sinh viên hiểu được nguồn gốc, cấu trúc và đặc tính của các loại đá, khoáng vật.

Bước sang các học kỳ chuyên ngành, danh sách môn học bắt đầu trở nên cực kỳ “đặc sản”, nghe tên đã thấy không đụng hàng. Có thể kể đến như Kim cương và đá màu, nơi sinh viên học cách nhận biết, phân loại, đánh giá chất lượng kim cương và các loại đá quý phổ biến trên thị trường. Hay Tinh thể và quang tinh, giúp hiểu sâu về cấu trúc tinh thể, tính chất quang học… yếu tố then chốt để phân biệt đá tự nhiên, đá xử lý và đá tổng hợp.

Không dừng lại ở lý thuyết, ngành này đặc biệt chú trọng thực hành. Sinh viên được học Phương pháp thăm dò các mỏ đá quý, Phương pháp điều tra, đánh giá tài nguyên đá quý, Phương pháp và thiết bị giám định đá quý, Định giá đá quý - đá mỹ nghệ, đi kèm các học phần thực hành bắt buộc. Điều này đồng nghĩa với việc người học không chỉ “biết đá” trên giấy, mà còn trực tiếp làm việc với mẫu thật, máy móc thật và quy trình nghề nghiệp chuẩn.

Một điểm thú vị khác là chương trình còn đưa vào các môn mang tính ứng dụng và thị trường như Marketing đá quý - đá mỹ nghệ, Quản lý và điều hành doanh nghiệp đá quý - đá mỹ nghệ, hay Đá quý - đá mỹ nghệ và cuộc sống. Nhờ đó, sinh viên không bị bó hẹp trong tư duy kỹ thuật mà có thể tiếp cận ngành nghề theo hướng kinh doanh, thương mại hoặc sáng tạo sản phẩm.

Nói ngắn gọn, đây là ngành học vừa “khoa học” vừa “thủ công tinh xảo”, vừa hàn lâm nhưng cũng rất thực tế.

Học ngành hiếm thì cơ hội việc làm có hẹp không?

Trái với lo ngại “ngành lạ thì khó xin việc”, thực tế cho thấy Đá quý - Đá mỹ nghệ là ngành có nhu cầu nhân lực ổn định nhưng nguồn cung lại không nhiều. Bởi ở Việt Nam, số trường đào tạo bài bản ngành này chỉ đếm trên đầu ngón tay, trong khi thị trường đá quý, trang sức, mỹ nghệ, phong thủy, sưu tầm và xuất khẩu vẫn phát triển đều.

Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc ở nhiều vị trí khác nhau. Phổ biến nhất là chuyên viên giám định đá quý tại các trung tâm kiểm định, doanh nghiệp trang sức, cửa hàng vàng bạc đá quý. Đây là công việc đòi hỏi chuyên môn cao, độ chính xác lớn và uy tín nghề nghiệp.

Ngoài ra, sinh viên có thể tham gia vào khai thác, thăm dò và đánh giá tài nguyên đá quý tại các doanh nghiệp, viện nghiên cứu hoặc cơ quan quản lý tài nguyên. Với những bạn yêu thích chế tác, con đường trở thành kỹ thuật viên chế tác đá mỹ nghệ, trang sức cũng rất tiềm năng, đặc biệt trong bối cảnh sản phẩm thủ công - cá nhân hóa ngày càng được ưa chuộng.

Không ít sinh viên chọn hướng kinh doanh đá quý, trang sức, mỹ nghệ, tận dụng kiến thức chuyên môn để xây dựng thương hiệu riêng, buôn bán đá phong thủy, đá sưu tầm hoặc xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế. Khi hiểu sâu về chất lượng và giá trị đá, lợi thế cạnh tranh sẽ lớn hơn rất nhiều so với việc kinh doanh theo kinh nghiệm truyền miệng.

Về lâu dài, người học còn có thể theo đuổi con đường nghiên cứu, giảng dạy, hoặc làm việc tại các viện, trường, tổ chức liên quan đến địa chất, khoáng sản và vật liệu.