Mua vàng online: Nhận tiền tươi 350 triệu, đợi 2 tháng vẫn trắng tay vì giao hàng ảo, luật sư chỉ cách đòi bồi thường gấp 3

Thời gian qua, việc "săn sale" mua vàng giá rẻ trên các nền tảng ở Trung Quốc là cực kỳ phổ biến. Tuy nhiên, nó cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro báo động. Theo phản ánh từ Red Star News, làn sóng khiếu nại về việc mua vàng online nhưng không nhận được hàng đang gia tăng đột biến.

Một trường hợp điển hình là nữ khách hàng đã chi gần 28.800 NDT (khoảng hơn 100 triệu VNĐ) vào cuối tháng 11 để mua một chiếc vòng tay vàng 30g tại phòng livestream "Thủy Bối Phù Dao Jewelry" với giá khoảng 930 NDT/gram.

Dù cửa hàng cam kết giao hàng trong vòng 15 ngày, nhưng đến nay đã hơn một tháng trôi qua, thông tin vận chuyển của đơn hàng vẫn dậm chân tại chỗ ở trạng thái "đang tiến hành kiểm định chất lượng". Điều đáng nói, trong thời gian khách hàng mòn mỏi chờ đợi, giá vàng quốc tế đã có thời điểm vọt lên mốc 1.010 NDT/gram. Sự chênh lệch giá quá lớn khiến người mua nghi ngờ cửa hàng cố tình trì hoãn, không chịu giao hàng vì tiếc rẻ mức giá đã chốt trước đó.

Không chỉ riêng trường hợp trên, một khách hàng khác cho biết cô đã chi tổng cộng gần 100.000 NDT (khoảng 350 triệu VNĐ) để mua vàng tại 3 phòng livestream khác nhau thuộc hệ thống Thủy Bối. Kể từ ngày 28/10 đến nay, tức là gần 2 tháng trôi qua, tất cả đơn hàng đều trong trạng thái "kiểm định" và chưa hề được gửi đi. Người này bức xúc cho rằng các chủ shop đang chơi chiêu bài "bán khống", tức là chốt đơn trước, sau đó quan sát thị trường. Nếu giá vàng giảm họ sẽ nhập hàng giao để ăn chênh lệch, còn nếu giá vàng tăng như hiện tại, họ sẽ dùng dằng không giao hòng ép khách hủy đơn để tránh lỗ.

Trước làn sóng phẫn nộ của người tiêu dùng, Cục Quản lý thị trường khu Bình Quế (thành phố Hạ Châu, Quảng Tây) - nơi đăng ký kinh doanh của công ty chủ quản "Thủy Bối Phù Dao Jewelry" xác nhận đã nhận được hàng chục đơn khiếu nại. Cơ quan chức năng cho biết công ty này vừa mới thành lập hồi tháng 2 năm nay và hiện đã bị liệt vào danh sách "hoạt động bất thường" do di dời trụ sở và nhân sự về Thâm Quyến mà không báo cáo. Hiện tại, cơ quan quản lý đang ráo riết đốc thúc doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ giao hàng và thu thập chứng cứ để điều tra hành vi "giao hàng giả mạo" (lên đơn ảo nhưng không gửi hàng).

Dưới góc độ pháp lý, các chuyên gia nhận định hành vi của cửa hàng không chỉ đơn thuần là sự chậm trễ mà đã chạm ngưỡng vi phạm pháp luật. Luật sư Trương Kiện (Văn phòng Luật sư Trác Hạo Bắc Kinh) khẳng định, biến động giá vàng là rủi ro thương mại thông thường, không phải lý do bất khả kháng để doanh nghiệp từ chối hoặc trì hoãn giao hàng. Việc không giao hàng đúng hẹn là vi phạm hợp đồng nghiêm trọng.

Đáng chú ý, luật sư dẫn chứng một phán quyết tại Bắc Kinh năm 2024, nơi tòa án đã bảo vệ quyền lợi người mua trong trường hợp tương tự. Cụ thể, một khách hàng tên Lạc đã chi hơn 1,1 triệu NDT mua 2.300g vàng nhưng bị shop "bùng" hàng do giá tăng. Tòa án sau đó không chỉ buộc cửa hàng hoàn tiền gốc mà còn phải bồi thường thêm cho bà Lạc hơn 156.000 NDT (khoảng 550 triệu VNĐ) - tương đương với khoản chênh lệch giá vàng tại thời điểm tuyên án.

Nghiêm trọng hơn, Luật sư Triệu Lương Thiện (Văn phòng Luật sư Hằng Đạt Thiểm Tây) cảnh báo nếu cửa hàng có hành vi tạo mã vận đơn giả, ngụy tạo lý do kiểm định để kéo dài thời gian chiếm dụng vốn, đây có thể bị coi là hành vi gian lận. Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Trung Quốc, người mua có thể kiện đòi bồi thường theo nguyên tắc "hoàn 1 đền 3". Thậm chí, nếu chứng minh được cửa hàng không có nguồn hàng nhưng vẫn nhận tiền rồi bỏ trốn, vụ việc sẽ chuyển sang xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Để tránh rơi vào bẫy "vàng ảo", các chuyên gia khuyến cáo người tiêu dùng không nên đặt cọc số tiền quá lớn cho các đơn hàng "đặt trước" (pre-order) dài ngày trên livestream. Khi xảy ra tranh chấp, cần yêu cầu nền tảng thương mại điện tử đóng băng tiền ký quỹ của gian hàng, đồng thời khiếu nại lên cơ quan quản lý thị trường hoặc khởi kiện để đòi bồi thường khoản chênh lệch giá, thay vì chỉ chấp nhận nhận lại tiền gốc một cách thiệt thòi.