Một trường hợp tử vong đột ngột do sử dụng điều hòa, bác sĩ khuyên: Hãy nhớ 5 nguyên tắc khi sử dụng điều hòa trong thời tiết nóng

Ông Trương, 63 tuổi ở Trung Quốc, bị cao huyết áp nhẹ. Ông thường có sức khỏe tốt, hàng ngày vẫn đi chợ, đi dạo và chăm sóc cháu trai. Trước đây ông chưa từng gặp vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào.

Hôm đó, nhiệt độ vượt quá 38 độ C vào buổi trưa. Sau khi đi mua sắm, ông trở về nhà người ướt đẫm mồ hôi, vừa vào nhà đã bật điều hòa xuống 22 độ C rồi nằm xuống ghế sofa ngủ một giấc. Chỉ một giờ sau, gia đình phát hiện ông bất tỉnh. Sau khi được đưa đến bệnh viện, ông được chẩn đoán bị nhồi máu cơ tim cấp tính, nhưng cuối cùng đã qua đời bất chấp mọi nỗ lực cứu chữa.

Nhiều người khó tin sau khi đọc điều này: làm sao mà điều hòa không khí, thứ đã được sử dụng hàng chục năm, lại đột nhiên trở nên nguy hiểm đến tính mạng? Thực tế, bản thân máy điều hòa không khí không gây hại; chính những thói quen sử dụng sai cách mới là nguyên nhân tiềm ẩn gây hại cho sức khỏe của người trung niên và người cao tuổi vào mùa hè.

Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy các trường hợp tử vong đột ngột, nhồi máu não và nhồi máu cơ tim do sử dụng máy điều hòa không khí vào mùa hè nhiều hơn nhiều so với tưởng tượng, và hầu hết chúng xảy ra ở những người bình thường khỏe mạnh.

1. Chênh lệch nhiệt độ đột ngột

Hầu hết mọi người đều có một quan niệm sai lầm nghiêm trọng về sự nguy hiểm của máy điều hòa không khí. Họ thường tin rằng mối nguy hiểm duy nhất vào mùa hè là say nắng, và điều tồi tệ nhất có thể xảy ra khi sử dụng máy điều hòa là bị cảm lạnh, tiêu chảy hoặc đau đầu. Đây là quan niệm sai lầm quan trọng đầu tiên: tác hại do máy điều hòa không khí gây ra không bao giờ chỉ đơn giản là "bị cảm lạnh", mà liên quan đến những biến động mạnh mẽ, không thể nhìn thấy được trong mạch máu.

Độ đàn hồi của mạch máu ở người trung niên và người cao tuổi giảm dần theo năm tháng, và chứng xơ cứng động mạch nhẹ là phổ biến. Ở nhiệt độ ngoài trời cao, mạch máu trong cơ thể giãn nở, quá trình lưu thông máu khắp cơ thể tăng tốc, và độ nhớt của máu tăng lên.

Nếu bạn đột ngột bước vào một căn phòng lạnh có điều hòa hoặc tiếp xúc với không khí lạnh, các mạch máu trên bề mặt cơ thể sẽ co lại nhanh chóng trong vòng vài giây, khiến huyết áp dao động mạnh và làm tăng áp lực lên tim và não.

Giới y khoa nhất trí rằng sự co giãn lặp đi lặp lại của mạch máu do chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa trong nhà và ngoài trời là nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ mắc các trường hợp cấp cứu tim mạch và mạch máu não cao vào mùa hè, nguy hiểm hơn nhiều so với sự kích thích do chênh lệch nhiệt độ vào mùa đông.

2. Đặt nhiệt độ quá thấp

Một sai lầm phổ biến khác, ăn sâu vào nhiều gia đình, là niềm tin rằng nhiệt độ điều hòa càng thấp thì máy sẽ càng nhanh làm mát và càng giúp giảm nhiệt tốt hơn. Đây là sự đảo ngược nhận thức thứ hai: nhiệt độ thấp không đồng nghĩa với an toàn; nhiệt độ điều hòa càng thấp thì nguy cơ tổn thương mạch máu càng cao.

Nhiều người lớn tuổi sợ nóng và thường xuyên bật điều hòa ở mức khoảng 20 độ C, đóng kín cửa ra vào và cửa sổ cả ngày để làm mát. Tuy nhiên, dữ liệu y tế cho thấy rằng khi chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà và ngoài trời vượt quá 8 độ C, hệ thống điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể sẽ bị quá tải hoàn toàn, hệ thần kinh giao cảm sẽ liên tục bị kích thích, nhịp tim tăng và huyết áp tăng cao.

Tiếp xúc lâu dài với môi trường này không chỉ làm tăng gánh nặng cho tim mà còn làm tăng tính dễ vỡ của mạch máu, khiến chúng dễ bị co thắt và huyết khối. Ngược lại, trong môi trường điều hòa không khí được làm ấm dễ chịu, mạch máu trong cơ thể duy trì trạng thái ổn định và không chịu thêm bất kỳ áp lực nào.

3. Bật điều hòa nhiệt độ thấp cả đêm

Nhiều người trung niên và người cao tuổi có một thói quen cố định: ngủ với máy điều hòa bật cả đêm, cảm thấy rằng nhiệt độ ổn định sẽ thoải mái hơn và họ sẽ không bị thức giấc vì nóng. Đây là sự đảo ngược nhận thức thứ ba: ngủ với máy điều hòa bật cả đêm ở nhiệt độ thấp là một tình huống có nguy cơ cao dẫn đến tử vong đột ngột vào mùa hè, và nguy hiểm hơn so với việc giữ cho cơ thể mát mẻ vào ban ngày.

Vào ban đêm, cơ thể ở trạng thái ngủ, quá trình trao đổi chất chậm lại, huyết áp thấp và khả năng điều chỉnh của cơ thể ở mức yếu nhất. Tiếp xúc với không khí lạnh suốt đêm sẽ khiến các vùng quan trọng như gáy, ngực và bụng dưới liên tục bị lạnh. Điều này sẽ làm cho các mạch máu nông ở cổ và động mạch cảnh bị co lại, cản trở việc cung cấp máu lên não.

Nhiều người thức dậy vào buổi sáng với cảm giác chóng mặt, tức ngực và tê bì chân tay. Điều này thoạt nhìn có vẻ như là dấu hiệu của việc ngủ không ngon giấc, nhưng thực chất đó là dấu hiệu cảnh báo về tổn thương mạch máu. Nếu bỏ qua tình trạng này trong thời gian dài, rất dễ dẫn đến nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.

Để sử dụng điều hòa một cách an toàn, các bác sĩ khuyên người dân nên:

- Kiểm soát chặt chẽ sự chênh lệch nhiệt độ, duy trì nhiệt độ ổn định trên 26 độ C.

- Đừng ngay lập tức tiếp xúc với không khí lạnh sau khi đổ mồ hôi nhiều.

- Tuyệt đối không để máy điều hòa thổi trực tiếp vào người; luôn hướng luồng khí lên trên.

- Hãy thường xuyên thông gió và tránh bật điều hòa trong môi trường kín.

- Khi ngủ vào ban đêm, tránh sử dụng chế độ ngủ và đảm bảo máy điều hòa thổi luồng khí lạnh trực tiếp vào giường suốt đêm.

Nguồn và ảnh: Sohu