Một loại muối từ Himalaya được cả thế giới săn đón - xem cách khai thác mà nhiều người không tin vào mắt mình

Trái với tên gọi phổ biến, phần lớn muối hồng “Himalaya” trên thị trường thế giới thực tế không được khai thác từ dãy Himalaya. Nguồn cung lớn nhất đến từ mỏ muối Khewra, nằm trên cao nguyên Potohar thuộc tỉnh Punjab của Pakistan, cách dãy Himalaya khoảng 155 dặm về phía tây.

Phần lớn muối khai thác tại đây được xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu, nơi sản phẩm thường được đóng gói và bán dưới nhãn “Himalayan pink salt”, dựa theo tên khu vực địa lý rộng hơn thay vì vị trí khai thác chính xác.

Nhu cầu đối với loại muối này vẫn đang tăng. Theo công ty nghiên cứu thị trường Grand View Research, quy mô thị trường muối hồng Himalaya toàn cầu đạt khoảng 523 triệu USD vào năm 2025 và dự kiến tiệm cận 700 triệu USD vào năm 2030.

Sự phổ biến của sản phẩm phần nào đến từ hoạt động marketing. Nhiều influencer và thương hiệu wellness quảng bá rằng muối hồng có thể điều hòa đường huyết, cải thiện giấc ngủ hoặc giúp cơ thể “thải độc”. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy chứng minh những lợi ích này.

Mỏ Khewra khai thác khoảng 400.000 tấn muối mỗi năm

Theo Business Insider, mỏ Khewra hiện sản xuất gần 400.000 tấn muối mỗi năm, với trữ lượng đủ lớn để duy trì khai thác trong nhiều thế kỷ nếu giữ tốc độ hiện tại.

Muối từ đây được xuất khẩu tới hơn 80 quốc gia, phục vụ nhiều mục đích khác nhau, từ muối ăn, muối tắm đến các sản phẩm trang trí như đèn muối.

Hoạt động khai thác công nghiệp tại Khewra bắt đầu từ thập niên 1870 dưới thời Anh thuộc địa. Sau khi Pakistan giành độc lập năm 1947, chính phủ tiếp quản mỏ và cho các doanh nghiệp tư nhân thuê từng khu vực để khai thác.

Để đảm bảo an toàn cho hệ thống hầm mỏ, thợ mỏ không khai thác toàn bộ muối, mà giữ lại một phần lớn làm trụ chống đỡ nhằm tránh sập đường hầm.

Khai thác bằng khoan và nổ mìn trong hệ thống hầm dài hàng chục km

Bên trong mỏ, công nhân kết hợp khảo sát địa chất hiện đại với kinh nghiệm khai thác truyền qua nhiều thế hệ để xác định các khu vực có chất lượng muối tốt.

Sau khi tìm được vị trí phù hợp, họ khoan các lỗ sâu khoảng 1,2 mét vào vách đá muối rồi nhồi thuốc nổ bằng tay để phá vỡ khối đá.

Sau mỗi lần kích nổ, công nhân phải chờ khoảng 30 phút trước khi quay lại đường hầm nhằm kiểm tra nguy cơ đá sập hoặc thuốc nổ chưa phát nổ.

Những khối muối sau khi tách ra có thể nặng hơn 770 kg. Chúng được vận chuyển ra khỏi mỏ thông qua hệ thống đường hầm dài khoảng 40 km trải trên 17 tầng.

Rủi ro vẫn tồn tại trong khâu chế biến

Ngay cả khi rời khỏi mỏ, quá trình xử lý muối vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người lao động.

Tại các nhà máy chế biến, việc khoan và cắt các khối muối tạo ra lượng lớn bụi mịn mà công nhân gọi là “khói muối”. Theo thời gian, các hạt này có thể tích tụ trong phổi và gây khó thở.

Để giảm nguy cơ, công nhân sử dụng khẩu trang, kính bảo hộ và hệ thống phun nước nhằm hạn chế bụi trong không khí.

Một số khối muối sau khi đưa vào nhà máy vẫn nặng tới khoảng 100 kg, vì vậy phải sử dụng lưỡi cưa gắn kim cương để cắt thành các sản phẩm nhỏ hơn.

Hiện nay, một số cơ sở đã bắt đầu tự động hóa một phần dây chuyền nhằm tăng sản lượng. Nhà máy Ittefaq có thể xử lý khoảng 350 tấn muối mỗi ngày.

Pakistan muốn giữ lại nhiều giá trị hơn trong chuỗi cung ứng

Trong nhiều năm, Pakistan chủ yếu xuất khẩu muối hồng ở dạng thô, khiến phần lớn giá trị gia tăng nằm ở các khâu tinh chế, đóng gói và xây dựng thương hiệu tại nước ngoài.

Một lượng lớn muối từng được xuất sang Ấn Độ với giá thấp, sau đó được tinh chế, đóng gói và bán sang các thị trường phương Tây như một sản phẩm cao cấp – đôi khi thậm chí gắn nhãn “Made in India”.

Cục diện bắt đầu thay đổi từ năm 2019, khi căng thẳng giữa Pakistan và Ấn Độ leo thang liên quan đến khu vực Kashmir. Pakistan khi đó đình chỉ thương mại song phương, khiến tuyến xuất khẩu muối thô sang Ấn Độ bị cắt đứt.

Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp trong nước đã đầu tư mạnh vào công nghệ chế biến, từ nghiền, tinh chế đến đóng gói ngay tại Pakistan.

Nhờ đó, ngày càng nhiều sản phẩm hoàn chỉnh như muối ăn đóng gói, muối tắm hay đèn muối trang trí được sản xuất trong nước để xuất khẩu trực tiếp ra thị trường quốc tế.

Dù quá trình chuyển đổi vẫn diễn ra dần dần, đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giúp Pakistan giữ lại nhiều lợi nhuận hơn trong chuỗi giá trị của thị trường muối hồng đang tăng trưởng toàn cầu.