Một cú click vào website lậu, nguy cơ mất sạch dữ liệu cá nhân

Các giải bóng đá lớn hay phim mới phát hành luôn thu hút lượng người xem đông đảo và không ít người tìm đến các website phát sóng lậu để theo dõi miễn phí. Tuy nhiên, phía sau những đường link miễn phí này lại tiềm ẩn nhiều rủi ro về bảo mật và pháp lý.

Hệ thống vi phạm bản quyền hoạt động quy mô lớn

Mới đây, Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao (A05, Bộ Công an) phối hợp với Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 30 người liên quan đến website Xôi Lạc TV về các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc, đánh bạc và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy.

Đầu tháng 2, Rophim , trang phim lậu có lượng truy cập lớn nhất tại Việt Nam, thông báo ngừng hoạt động trong bối cảnh các nhà mạng tăng cường chặn các nền tảng nội dung vi phạm bản quyền.

Một nghiên cứu của Media Partners Asia năm 2022 chỉ ra rằng, Việt Nam đứng thứ ba tại khu vực Đông Nam Á về tỷ lệ vi phạm bản quyền trên môi trường số, sau Indonesia và Philippines. Nếu tính theo đầu người, Việt Nam đứng đầu với khoảng 15,5 triệu người xem nội dung bất hợp pháp.

Vi phạm bản quyền diễn ra dưới nhiều hình thức, từ tải nhạc trái phép, xem phim trên các trang web lậu cho tới sử dụng hình ảnh, nội dung mà chưa được sự cho phép của chủ sở hữu. Khi các nền tảng số phát triển nhanh, việc bảo vệ tác phẩm gốc trước nguy cơ sao chép hoặc sử dụng sai mục đích trên Internet ngày càng phức tạp.

Không ít bộ phim truyền hình bị cắt nhỏ thành nhiều đoạn ngắn, gắn tiêu đề gây sốc nhằm thu hút lượt xem.

Theo thống kê, hiện có khoảng 200 website chiếu phim vi phạm bản quyền hoạt động, thu hút hàng trăm triệu lượt truy cập mỗi năm và thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng từ quảng cáo.

Để tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng, các nhóm vi phạm liên tục thay đổi phương thức phát tán nội dung. Ngoài hình thức phát sóng trực tiếp hoặc phát trực tuyến trái phép, một số còn sử dụng hình thức “review phim” nhằm lách quy định bản quyền.

Chia sẻ với Báo điện tử VTC News , chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho biết, phía sau các website phát sóng lậu thường không là những cá nhân nhỏ lẻ mà có thể là các nhóm vận hành có tổ chức và rất am hiểu công nghệ.

"Các website lậu thường đặt máy chủ và đăng ký tên miền ở nước ngoài, hoạt động với cấu trúc khá tinh vi. Khi một website bị chặn hoặc bị đánh sập, một tên miền khác sẽ nhanh chóng xuất hiện để tiếp tục duy trì hoạt động và nguồn thu. Nhiều trang trong số đó liên kết với quảng cáo cá cược hoặc cờ bạc trực tuyến nhằm tạo lợi nhuận lớn", ông Ngô Minh Hiếu nói

Người xem có thể trở thành nạn nhân

Ngoài vấn đề vi phạm bản quyền, các website phát sóng lậu còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người dùng. Những trang này thường chứa lượng lớn quảng cáo, liên kết chuyển hướng hoặc yêu cầu cài plugin, phần mềm hỗ trợ trước khi cho phép phát video.

Theo báo cáo của công ty an ninh mạng Digital Citizens Alliance (Mỹ), nhiều website phát sóng phim và thể thao lậu được thiết kế nhằm phát tán mã độc hoặc thu thập dữ liệu cá nhân.

Nghiên cứu cho thấy, khoảng 90% trang web phát trực tuyến bất hợp pháp chứa ít nhất một dạng phần mềm độc hại hoặc liên kết nguy hiểm.

Các quảng cáo trên những trang này thường xuất hiện dưới dạng cửa sổ bật lên hoặc yêu cầu người dùng tải tiện ích trình duyệt.

Chỉ cần nhấp vào liên kết hoặc cài đặt phần mềm giả mạo, thiết bị có thể bị cài mã độc, đánh cắp thông tin đăng nhập hoặc bị chiếm quyền điều khiển từ xa.

Công ty an ninh mạng RiskIQ (Mỹ) từng phân tích hàng trăm trang web phát trực tuyến lậu và phát hiện nhiều trang sử dụng kỹ thuật “malvertising”, tức quảng cáo chứa mã độc.

Hình thức này cho phép tin tặc phát tán phần mềm gián điệp hoặc ransomware thông qua các banner quảng cáo hiển thị trong lúc người dùng xem video.

Không ít trường hợp người dùng bị lộ dữ liệu cá nhân sau khi đăng nhập vào các trang phim hoặc bóng đá miễn phí.

Một số website yêu cầu đăng nhập bằng tài khoản mạng xã hội hoặc email để tiếp tục xem nội dung. Sau khi đăng nhập, thông tin cá nhân có thể bị thu thập hoặc sử dụng cho mục đích quảng cáo, thậm chí bị bán cho các bên thứ ba.

Chuyên gia Hiếu PC cho biết nguy cơ này là hoàn toàn có thật và khá phổ biến. "Các trang phim hoặc bóng đá lậu có thể khiến người dùng bị lộ thông tin cá nhân hoặc bị phát tán mã độc vào thiết bị", ông nói.

Theo báo cáo của Liên minh Chống vi phạm bản quyền nội dung (ACE), nhiều trang phát sóng lậu còn thu thập địa chỉ IP, vị trí địa lý và thói quen truy cập của người xem nhằm phục vụ quảng cáo hoặc các hoạt động tiếp thị không minh bạch.

Ngoài nguy cơ mất dữ liệu, người dùng còn có thể trở thành mục tiêu của các cuộc gọi lừa đảo hoặc tin nhắn quảng cáo sau khi thông tin cá nhân bị rò rỉ.

Không ít trường hợp phải mang thiết bị đi sửa do bị nhiễm virus, trong khi nhiều dữ liệu quan trọng không thể khôi phục.

Bên cạnh đó, các trang xem bóng đá lậu thường gắn kèm quảng cáo cá cược trực tuyến. Banner nhà cái xuất hiện dày đặc trong quá trình phát trận đấu, thậm chí được chèn vào phần bình luận. Một số quảng cáo được thiết kế nổi bật nhằm kích thích người xem tham gia cá độ.

Theo nghiên cứu của công ty bảo mật Kaspersky, các nền tảng phát sóng lậu thường liên kết với mạng quảng cáo cá cược hoặc cờ bạc trực tuyến nhằm tạo nguồn thu. Việc tiếp xúc liên tục với các quảng cáo này có thể khiến người dùng bị lôi kéo tham gia cá cược trái phép.

Chuyên gia Hiếu PC khuyến cáo người dùng nên lựa chọn các nền tảng phát sóng chính thống thay vì truy cập website lậu, bởi khi truy cập các trang này, người dùng không chỉ có thể bị dẫn sang các trang web lừa đảo, nội dung độc hại hoặc cá độ bóng đá, vô tình giúp những đối tượng vận hành kiếm doanh thu lớn từ quảng cáo, đồng thời ảnh hưởng rất lớn tới quyền tác giả và doanh thu các đơn vị báo, đài.

"Việc cơ quan chức năng truy vết, đánh sập các website lậu và bắt các đối tượng vi phạm giúp đẩy mạnh phong trào phòng chống tội phạm mạng, giúp cho hình ảnh của Việt Nam đẹp hơn trong mắt quốc tế, khiến họ tin tưởng và hợp tác nhiều hơn" , anh cho hay.