Mang về 3,33 tỷ USD xuất khẩu cho Việt Nam năm 2025, loài cây này lại thuộc danh mục cấm trồng của Hà Nội

Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,91 triệu tấn cao su, thu về gần 3,33 tỷ USD. Dù là cây công nghiệp có giá trị kinh tế lớn, cao su vẫn nằm trong danh mục 18 loài cây cấm trồng tại Hà Nội.

Vì sao Hà Nội cấm trồng cây cao su?

Theo Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội, cây cao su, tên khoa học Hevea brasiliensis, nằm ở vị trí thứ tư trong danh mục 18 loài cây cấm trồng. Lý do được nêu tại Phụ lục 03 là "Cành nhánh giòn, dễ gãy". Quy định có hiệu lực từ ngày 22/10/2026, thay thế Quyết định số 03/2023/QĐ-UBND.

Đặc điểm này tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi cây được trồng gần đường giao thông, nhà ở hoặc nơi đông người qua lại. Khi gặp mưa bão, cành cây dễ gãy có thể ảnh hưởng đến người, phương tiện và công trình. Vì vậy, tiêu chí an toàn được đặt lên hàng đầu khi lựa chọn cây xanh cho đô thị.

Cao su không phải loài duy nhất bị cấm trồng vì đặc điểm này. Cùng danh mục còn có cây bông gòn do cành nhánh giòn, dễ gãy; cây dướng có cành giòn, rễ nông, dễ gãy đổ khi mưa bão. Hai loài này còn có đặc điểm quả hoặc hạt phát tán, ảnh hưởng vệ sinh môi trường.

Theo quy định mới, cây xanh trồng trên đường phố và tại các khu vực công cộng phải có khả năng chịu được gió bão, không dễ gãy đổ và phù hợp với điều kiện cảnh quan. Đối với cây thuộc danh mục cấm đã tồn tại trong đô thị hoặc khu dân cư nông thôn, cơ quan quản lý có trách nhiệm lập kế hoạch từng bước loại bỏ, trồng thay thế.

Xuất khẩu cao su thu gần 3,33 tỷ USD trong năm 2025

Theo số liệu Cục Hải quan được các cơ quan thông tin ngành công thương công bố, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,91 triệu tấn cao su, đạt kim ngạch gần 3,33 tỷ USD. So với năm 2024, lượng xuất khẩu giảm khoảng 5,12%, trong khi giá trị giảm khoảng 2,62%. Giá xuất khẩu bình quân đạt khoảng 1.745 USD/tấn.

Số liệu cho thấy giá trị xuất khẩu cao su vẫn ở mức hàng tỷ USD, dù thị trường có biến động. Đáng chú ý, mức giảm về kim ngạch thấp hơn mức giảm về sản lượng, phản ánh giá xuất khẩu bình quân có sự cải thiện so với năm trước. Tuy nhiên, 3,33 tỷ USD là kim ngạch xuất khẩu cao su, không phải lợi nhuận của ngành hoặc toàn bộ giá trị kinh tế từ cây cao su.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất của cao su Việt Nam. Năm 2025, xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 2,45 tỷ USD, chiếm gần 74% tổng kim ngạch. Các thị trường tiếp theo gồm Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc và Malaysia, nhưng có tỷ trọng thấp hơn đáng kể.

Cây cao su có giá trị kinh tế lớn nhưng không phù hợp trồng ở mọi nơi

Cây cao su có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới Nam Mỹ, sau đó được đưa đến nhiều quốc gia có điều kiện khí hậu thích hợp. Tại Việt Nam, cao su được trồng tập trung ở những vùng có điều kiện đất đai, khí hậu phù hợp với hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Giá trị nổi bật của loài cây này nằm ở nguồn mủ được khai thác từ thân, dùng làm nguyên liệu cho nhiều ngành sản xuất. Mủ cao su thiên nhiên là nguyên liệu phục vụ sản xuất lốp xe, găng tay, sản phẩm kỹ thuật và nhiều mặt hàng khác. Hoạt động trồng, khai thác, chế biến loại cây này cũng tạo việc làm và nguồn thu cho nhiều địa phương.

Ngoài mủ, gỗ từ những cây kết thúc chu kỳ khai thác còn được sử dụng trong ngành chế biến gỗ và sản xuất đồ nội thất. Nhờ đó, giá trị của vườn cây không chỉ giới hạn ở nguồn nguyên liệu thu được trong thời gian khai thác mủ.

Về sức khỏe, mủ cao su thiên nhiên chứa các protein có thể gây dị ứng ở một số người. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) và Cơ quan An toàn và Sức khỏe Anh (HSE), người nhạy cảm với mủ cao su có thể bị ngứa, nổi mẩn, viêm da hoặc gặp triệu chứng hô hấp; phản ứng nghiêm trọng hiếm khi xảy ra.

Điểm khác biệt nằm ở mục đích trồng cây. Trong các vùng sản xuất, cao su được quản lý theo quy trình kỹ thuật nhằm khai thác nguyên liệu và bảo đảm hiệu quả kinh tế. Còn tại đường phố, công viên hoặc khu dân cư, cây xanh phải đáp ứng thêm yêu cầu về an toàn, cảnh quan và khả năng chống chịu thời tiết.

Cây cao su đang trồng ở Hà Nội có phải chặt bỏ ngay?

Tại Hà Nội, cây cao su hiện diện ở một số khuôn viên, trong đó có khu vực quanh tượng đài bác sĩ Alexandre Yersin tại Trường Đại học Y Hà Nội, phường Kim Liên. Những cây này gắn với việc tưởng nhớ vị bác sĩ đã đưa cây cao su vào trồng thử nghiệm thành công tại Khánh Hòa năm 1897, góp phần đặt nền móng cho ngành cao su Việt Nam.

Tuy nhiên, theo quy định mới của thành phố, cao su thuộc danh mục 18 loài cây cấm trồng do cành nhánh giòn, dễ gãy, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Vậy những cây cao su đã trồng có phải chặt bỏ ngay?

Theo Quyết định 143/2026/QĐ-UBND, cây thuộc danh mục cấm trồng hiện có trong đô thị và khu dân cư sẽ được lập kế hoạch từng bước loại bỏ, thay thế để bảo đảm an toàn và cảnh quan. Điều này không đồng nghĩa với việc chặt hạ đồng loạt. Thành phố ưu tiên xử lý những cây sâu bệnh, rỗng ruột, nghiêng hoặc có nguy cơ gãy đổ trước, đồng thời thực hiện phương án trồng cây thay thế phù hợp.