Luật sư phân tích vụ bé trai 12 tuổi bị bố đánh chết rồi giấu xác trên đồi, chi tiết quyết định tội danh

Tối 18/4, lãnh đạo UBND xã Mỏ Vàng (Lào Cai) xác nhận lực lượng chức năng đã tìm thấy thi thể bé trai 12 tuổi tại khu đồi thuộc thôn Thác Tiên, sau nhiều ngày mất tích. Trước đó, ngày 13/4, gia đình trình báo cháu P.X.A. mất liên lạc, chính quyền địa phương cùng người dân tổ chức tìm kiếm.

Trong quá trình rà soát, cơ quan chức năng phát hiện một khu vực trên đồi có dấu hiệu bị đào bới, lấp đất bất thường và tiến hành kiểm tra, qua đó phát hiện thi thể nạn nhân. Bước đầu, người cha là anh P.V.S. (SN 1990) khai đã đánh con bằng dây điện và phạt đứng suốt đêm. Đến ngày hôm sau, phát hiện con tử vong, người này hoảng sợ nên mang thi thể đi phi tang. Hiện người cha đã bị tạm giữ để phục vụ điều tra, làm rõ vụ việc.

Trước vụ việc đặc biệt nghiêm trọng này, TS. LS. Đặng Văn Cường, Ủy viên Ban chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam nhận định: Đây là vụ án mạng đau lòng, là bi kịch của một gia đình, xuất phát từ sự nóng nảy và thiếu ý thức tôn trọng quyền trẻ em của người cha.

Khu vực phát hiện thi thể bé trai

Thông tin bước đầu cho thấy người cha không chỉ hành hạ con mình mà còn có dấu hiệu của tội cố ý gây thương tích dẫn đến hậu quả chết người. Thậm chí trong 1 số trường hợp quá trình điều tra vụ án cơ quan điều tra có căn cứ cho thấy hành vi đánh đập con có thể dẫn đến chết người (dùng hung khí nguy hiểm đánh vào vùng trọng yếu, tác động thể chất vào các vùng hiểm yếu trên cơ thể cháu bé), người đàn ông này nhận thức được hành vi nhưng bỏ mặc hậu quả chết người có thể xảy ra thì còn có thể xử lý về tội giết người theo Điều 123 BLHS.

Cơ quan điều tra sẽ tiến hành khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, thu thập các dấu vết chứng cứ để lại trên hiện trường, lấy lời khai của người cha, lời khai của người làm chứng và đặc biệt là sẽ tiến hành mổ tử thi để xác định nguyên nhân nạn nhân tử vong là do đâu. Trong trường hợp có căn cứ cho thấy nạn nhân đã bị tác động ngoại lực bằng các vật cứng trắc, bị tấn công vào những vùng hiểm yếu dẫn đến cháu bé tử vong thì sẽ xử lý người cha về tội giết người quy định tại điều 123 bộ luật hình sự với hình phạt là phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Trường hợp không chứng minh được hành vi có thể dẫn đến tử vong, không chứng minh được lỗi cố ý đối với hậu quả chết người thì vẫn có thể xử lý người đàn ông này về tội cố Ý gây thương tích dẫn đến hậu quả chết người theo quy định tại khoản 4, Điều 134 BLHS.

Theo luật sư, việc khởi tố về tội danh nào sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra vụ án, chứng minh hậu quả nạn nhân tử vong là do lỗi cố ý hay vô ý của người cha. Nếu người cha nhận thức rõ hành vi đánh con là vi phạm pháp luật, hành vi có thể dẫn đến chết người nhưng vẫn thực hiện hành vi và bỏ mặc hậu quả chết người xảy ra thì sẽ xử lý về tội giết người. Còn trường hợp người cha không nhận thức được hành vi của mình có thể dẫn đến chết người, không mong muốn, cũng không bỏ mặc hậu quả chết người xảy ra thì sẽ được xác định là lỗi vô lý đối với hậu quả nạn nhân tử vong, trong trường hợp này chỉ có thể xử lý về tội cố ý gây thương tích theo Khoản 4, Điều 134 BLHS với chế tài là phạt tù từ 7-14 năm tù.

TS. LS. Đặng Văn Cường, Ủy viên Ban chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam

Dù khởi tố về tội cố ý gây thương tích hay tội giết người thì rõ ràng đây cũng là 1 vụ án rất đau lòng, 1 bi kịch của gia đình khi người cha dạy con không đúng cách, sử dụng bạo lực trong việc giáo dục con cái. Hành vi của người cha trong tình huống này là rất đáng trách, rất đáng lên án và phải chịu trách nhiệm hình sự. Người cha sẽ phải ân hận suốt đời khi cái chết của con trai do chính tay mình gây ra.

Ở độ tuổi 12 tuổi là độ tuổi đang bước vào thời kỳ dậy thì, tâm sinh lý thay đổi và ở độ tuổi này hay xảy ra xung đột, mâu thuẫn quan điểm giữa cha mẹ với con cái. Nếu không am hiểu tâm sinh lý của trẻ em, sử dụng các biện pháp giáo dục mang tính chất áp đặt thì sẽ tạo ra những mâu thuẫn căng thẳng trong gia đình, khi mất bình tĩnh thì người cha có thể có những hành vi nguy hiểm đối với con.

Giáo dục con cái là 1 quá trình đầy kiên nhẫn và cần có đủ tình yêu thương, có kỹ năng và có ý thức tuân thủ pháp luật. Pháp luật nghiêm cấm hành vi sử dụng bạo lực đối với trẻ em, kể cả trong trường hợp nhân danh cha mẹ, vì mục đích giáo dục.

Luật trẻ em quy định, trẻ em là người chưa đủ 16 tuổi, trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, được bảo đảm tốt nhất các điều kiện sống và phát triển; bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em; trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Điều 6. Luật trẻ em quy định các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm: Tước đoạt quyền sống của trẻ em; Bỏ rơi, bỏ mặc, mua bán, bắt cóc, đánh tráo, chiếm đoạt trẻ em; Xâm hại tình dục, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em...

Pháp luật nghiêm cấm cha mẹ sử dụng bạo lực trong giáo dục con cái, mọi hành vi đánh đập hành hạ con cái vì bất cứ lý do gì cũng là hành vi vi phạm pháp luật, tùy thuộc vào tính chất của hành vi và phụ thuộc vào hậu quả xảy ra mà người thực hiện hành vi bạo lực đối với trẻ em sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thời gian qua xảy ra không ít các vụ việc trẻ em bị bạo hành dẫn đến thương tích nghiêm trọng, thậm chí tử vong, những vụ việc trẻ em tự tử chỉ vì mâu thuẫn với cha mẹ khi các con bước vào độ tuổi dậy thì. Nhiều bậc cha mẹ thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu kỹ năng giáo dục con, thậm chí có ý thức coi thường pháp luật nên đã có hành vi đánh đập hành hạ con cái dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, trẻ em bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe hoặc có những hành động dại dột như tự tử, bỏ nhà ra đi…

Bởi vậy, ngoài việc làm rõ hành vi vi phạm pháp luật của cha mẹ trong những tình huống này để xử lý theo quy định của pháp luật thì cũng cần tăng cường các giải pháp phòng ngừa, tăng cường tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống để những bậc làm cha làm mẹ hiểu biết giới hạn của hành vi giáo dục, không thực hiện các hành vi đánh đập hành hạ con để tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Tâm lý của người phạm tội là tâm lý chối tội. Pháp luật Việt Nam cũng không bắt buộc người phạm tội phải thừa nhận mình có tội, không bắt buộc người phạm tội phải đưa ra bằng chứng để chống lại mình. Nếu người phạm tội đầu thú, tự thú, thành khẩn khai báo thì đó là những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi tòa án lượng hình. Bởi vậy, với những vụ án mạng thì người thực hiện hành vi vi phạm phạm tội thường lo lắng sợ hãi nên tìm cách bỏ trốn hoặc phi tang chứng cứ. Trường hợp hành vi che giấu việc phạm tội của mình dẫn đến xâm phạm thi thể của nạn nhân thì có thể bị xử lý hình sự về tội xâm phạm thi thể. Còn trường hợp chỉ là chôn vùi dưới đất cát hoặc che giấu để tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng thì đây không phải là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, cũng không phải là tình tiết để xử lý thêm một tội độc lập. Tuy nhiên hành vi gây khó khăn cho cơ quan điều tra trong việc phát hiện xử lý tội phạm làm tăng tính chất nguy hiểm của hành vi, thiếu sự thành khẩn ăn năn sẽ là những yếu tố để tòa án sẽ có hình phạt nghiêm khắc. Việc quyết định hình phạt không chỉ căn cứ vào các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự mà còn căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, dân thân người phạm tội và căn cứ vào các quy định của bộ luật hình sự về tội danh, về khung khoản áp dụng.

Trong vụ việc này, nếu người cha không có mục đích sát hại con mình, không nhận thức được hành vi của mình có thể dẫn đến chết người, khi cháu bé chết thì người cha hoảng loạn, sợ hãi nên che giấu hành vi phạm tội bằng cách chôn cháu bé mà không báo cho ai biết thì cũng có thể hiểu diễn biến hành vi và tâm lý của người cha. Hành vi này không là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự nhưng cho thấy sự hoảng loạn trong tâm lý và bước đầu chưa thành khẩn, gây khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc phát hiện xử lý tội phạm.

Vụ việc này sẽ là bài học cho nhiều người, đặc biệt là đối với các bậc làm cha làm mẹ trong công tác giáo dục. Chỉ vì nóng nảy, thiếu kiểm soát cảm xúc, thiếu hiểu biết pháp luật mà người cha đã sát hại chính đứa con do mình đẻ ra đồng thời đẩy mình vào vòng lao lý, phải đối mặt với hình phạt nghiêm khắc của pháp luật và sống phần đời còn lại trong tâm trạng dằn vặt, ân hận về hành vi của mình.