Lời khuyên cho người luôn thất bại trong việc cắt giảm chi tiêu

Thoạt nghe, cắt giảm chi tiêu có vẻ là việc khá đơn giản: Không chốt đơn vô tội vạ, cố gắng tự nấu ăn tại nhà thay vì ăn ngoài ngày 2-3 bữa,... Tuy nhiên, thực tế và tưởng tượng đôi khi lại cách nhau một quãng rất xa. Không ít người cố gắng giảm chi nhưng chỉ được 1-2 tuần là đâu lại vào đấy. Tháng nào cũng nghĩ "thôi không tiêu nữa" nhưng chưa bao giờ thực sự làm được.

Vấn đề cốt lõi của tình trạng này đôi khi không nằm ở việc bạn thiếu kỷ luật, mà ở cách xây dựng kế hoạch ngay từ đầu. Nếu từng nhiều lần đặt mục tiêu "tháng này phải tiêu ít đi" nhưng cuối tháng vẫn không dư được bao nhiêu, có thể nguyên nhân nằm ở những sai lầm dưới đây.

1. Cắt giảm quá mạnh ngay từ tháng đầu tiên

Một trong những sai lầm phổ biến là đặt mục tiêu cắt giảm quá mạnh tay ngay từ tháng đầu tiên. Chẳng hạn, bạn đang tiêu 15 triệu đồng mỗi tháng và đặt ra ngân sách tối đa cho là từ giờ chỉ được tiêu 10 triệu. Bạn quyết tâm bỏ ăn ngoài, ngừng mua sắm, hạn chế gặp bạn bè, cắt cả những khoản giải trí vốn vẫn có trong cuộc sống thường ngày.

Cách này có thể tạo ra một tháng chi tiêu rất đẹp trên bảng tính, nhưng lại khó trở thành thói quen dài hạn. Khi phải liên tục từ chối những nhu cầu mà bản thân vốn đã quen, cảm giác "bị bó buộc" sẽ tích tụ. Đến một thời điểm, bạn dễ chi một khoản lớn để bù lại, khiến tổng chi tiêu thậm chí tăng mạnh.

Thế nên thay vì cắt giảm càng nhiều càng tốt, nên bắt đầu bằng những khoản có thể giảm mà ít ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Khi mức chi mới trở thành bình thường, bạn tiếp tục điều chỉnh từng bước, như vậy sẽ thực tế hơn.

2. Chỉ tập trung vào những khoản nhỏ mà bỏ qua khoản chi lớn

Có người rất chăm chỉ săn khuyến mãi, mang cà phê từ nhà đi làm hoặc cắt vài lần gọi đồ ăn mỗi tuần, nhưng lại không xem xét những khoản cố định lớn như tiền thuê nhà, phí đi lại, các gói dịch vụ đăng ký định kỳ hay chi phí trả góp.

Việc tiết kiệm 20.000-30.000 đồng ở một vài khoản nhỏ không phải vô nghĩa, nhưng nếu mỗi tháng đang phải trả một khoản cố định quá lớn thì tác động của chúng khá hạn chế. Một người có thể tiết kiệm vài trăm nghìn đồng nhờ ăn uống, nhưng nếu tiền thuê nhà hoặc chi phí đi lại chiếm tỷ trọng quá cao trong thu nhập, vẫn rất khó tạo ra khoản dư đáng kể.

Do đó, trước khi soi từng ly cà phê hay trà sữa, nên nhìn toàn bộ cơ cấu chi tiêu. Những khoản lớn, lặp lại hàng tháng thường là nơi tạo ra khác biệt rõ ràng nhất. Nếu có thể giảm một khoản cố định vài trăm nghìn hoặc vài triệu đồng mỗi tháng, hiệu quả sẽ lớn hơn nhiều so với việc cố gắng tiết kiệm từng khoản vài chục nghìn đồng.

3. Đặt ngân sách dựa trên một tháng "lý tưởng"

Một kế hoạch tài chính dễ thất bại nếu được xây dựng dựa trên giả định rằng tháng nào cũng giống nhau. Trong thực tế, có tháng phải đóng bảo hiểm, sửa xe, mua đồ gia dụng, về quê, dự đám cưới hoặc phát sinh một khoản chăm sóc sức khỏe.

Nếu lấy một tháng gần như không có chi phí bất thường làm chuẩn, bạn có thể tưởng rằng mình hoàn toàn có khả năng cắt giảm thêm và tiết kiệm một khoản cố định mỗi tháng. Đến khi phát sinh việc ngoài dự kiến, bạn buộc phải rút tiền tiết kiệm hoặc dùng thẻ tín dụng, sau đó cảm thấy kế hoạch đã vỡ.

Cách thực tế hơn là chia chi tiêu thành hai nhóm: Khoản cố định và khoản có thể phát sinh. Với những khoản không xuất hiện hàng tháng nhưng chắc chắn sẽ xảy ra trong năm, có thể ước tính tổng chi phí rồi chia đều theo tháng. Như vậy, một tháng phát sinh khoản lớn sẽ không khiến toàn bộ kế hoạch tài chính bị đảo lộn.

4. Cắt giảm chi tiêu nhưng không thay đổi cách chi tiêu

Một sai lầm khác là chỉ tự nhắc mình "không được tiêu tiền", trong khi môi trường và thói quen mua sắm vẫn giữ nguyên. Điện thoại liên tục hiện thông báo giảm giá, ứng dụng giao đồ ăn lưu sẵn thông tin thanh toán, các sàn thương mại điện tử gửi mã khuyến mãi mỗi ngày. Khi quyết định mua hàng chỉ mất vài giây, việc trông chờ vào ý chí để chống lại tất cả những kích thích đó rất khó.

Vì vậy, hãy thay đổi cách tiếp cận. Tắt thông báo mua sắm, xóa phương thức thanh toán đã lưu, bỏ sản phẩm khỏi giỏ hàng và áp dụng thời gian chờ trước những món đồ không cần thiết là những cách tạo thêm khoảng dừng trước khi trả tiền.

Mục tiêu không phải biến bản thân thành người không bao giờ mua sắm, mà là khiến những quyết định mua hàng bốc đồng trở nên khó thực hiện hơn.

Cuối cùng, cắt giảm chi tiêu không nhất thiết đồng nghĩa với việc tháng nào cũng phải tiêu ít hơn so với tháng trước đó. Một kế hoạch tốt là kế hoạch có thể áp dụng trong thời gian dài mà không khiến bạn cảm thấy cuộc sống quá bí bách, hay bị đảo lộn hoàn toàn. Nếu liên tục thất bại với mục tiêu giảm chi tiêu, thay vì tiếp tục ép bản thân phải "kỷ luật hơn", có thể cần xem lại chính cách mình đang lập ngân sách.