Lí do Bộ Y tế đề xuất trang bị kỹ năng chuẩn bị tuổi già cho người từ 40 tuổi

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I từ năm 2026-2030). Một trong những nội dung đáng chú ý là hàng loạt giải pháp nhằm thích ứng với quá trình già hóa dân số đang diễn ra nhanh tại Việt Nam.

Theo dự thảo, Bộ Y tế đề xuất xây dựng chương trình hướng dẫn người dân chuẩn bị cho tuổi già ngay từ khi còn trẻ. Đối tượng được thụ hưởng là toàn bộ người dân dưới 60 tuổi, trong đó ưu tiên tổ chức các hoạt động trang bị kiến thức, kỹ năng cho người từ 40 tuổi trở lên.

Nội dung hướng dẫn tập trung vào xây dựng lối sống lành mạnh, rèn luyện sức khỏe, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, lao động, tích lũy tài chính, chuẩn bị việc làm phù hợp và kỹ năng chăm sóc người cao tuổi tại gia đình. Mục tiêu là giúp mỗi người chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết trước khi bước vào tuổi già, thay vì chỉ quan tâm khi đã cao tuổi.

Để triển khai, Bộ Y tế sẽ khảo sát nhu cầu của các nhóm đối tượng, xây dựng và biên soạn bộ tài liệu hướng dẫn chuẩn. Sau khi hoàn thiện, tài liệu sẽ được in ấn, cấp phát cho các địa phương làm cơ sở sử dụng hoặc điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế.

Dự thảo cũng đề xuất đa dạng hóa các hình thức truyền thông về già hóa khỏe mạnh thông qua báo chí, phát thanh, truyền hình, xuất bản phẩm, các trang thông tin điện tử, mạng xã hội, nền tảng số, các buổi tọa đàm, nói chuyện chuyên đề và hoạt động của câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng.

Song song với công tác truyền thông, Bộ Y tế đề xuất tăng cường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Theo đó, các tỉnh, thành phố sẽ lựa chọn khoảng 50% số xã, phường để tổ chức các chiến dịch khám, phát hiện sớm một số bệnh thường gặp ở người cao tuổi theo đặc điểm bệnh tật của từng địa phương. Người cao tuổi và người thân cũng sẽ được tư vấn, hướng dẫn kỹ năng chăm sóc sức khỏe trước, trong và sau khi khám.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, dự thảo đề xuất hỗ trợ cán bộ kỹ thuật thực hiện dịch vụ và hỗ trợ người dân trực tiếp sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Một nội dung khác được Bộ Y tế chú trọng là phát triển nguồn nhân lực lão khoa. Dự thảo đặt mục tiêu đào tạo bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên từ trình độ cơ bản đến chuyên sâu về khám, chữa bệnh cho người cao tuổi; đồng thời chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế tuyến tỉnh nhằm nâng cao năng lực của các bệnh viện lão khoa, khoa lão tại bệnh viện đa khoa và các cơ sở chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Theo số liệu điều tra dân số, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa với tốc độ nhanh. Năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Dự báo con số này sẽ tăng lên khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 20,9 triệu người vào năm 2034, 27,5 triệu người vào năm 2044 và đạt khoảng 38,5 triệu người vào năm 2074.

Đáng lưu ý, nhóm người từ 80 tuổi trở lên - nhóm có nhu cầu chăm sóc y tế và an sinh xã hội cao nhất - được dự báo tăng mạnh. Chỉ trong 10 năm đầu của giai đoạn dự báo, số người từ 80 tuổi trở lên sẽ tăng từ khoảng 2 triệu lên 3,3 triệu người và tăng gần 8 lần trong vòng 50 năm.

Theo dự báo của cơ quan chuyên môn, Việt Nam sẽ chính thức bước vào giai đoạn dân số già trong khoảng giai đoạn 2034-2036, khi tỷ lệ người cao tuổi đạt ngưỡng theo tiêu chí quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc chuẩn bị cho tuổi già từ sớm được kỳ vọng sẽ giúp người dân duy trì sức khỏe, bảo đảm an sinh và giảm áp lực lên hệ thống y tế, an sinh xã hội trong tương lai.